اختصاصی بسپار/ افزایش جهانی قیمت بسپارها در پی جنگ ایران و بحران تنگه هرمز
بسپار/ ایران پلیمر به گزارش رویترز جنگ ایران و ایالات متحده امریکا/ اسراییل و اختلال در جریان صادرات انرژی از تنگه هرمز، زنجیره تامین جهانی صنعت پتروشیمی را با بحران جدی مواجه کرده و موجب افزایش چشمگیر قیمت مواد اولیه صنعت پلاستیک و بسپار شده است. این تحولات که از اواخر فوریه ۲۰۲۶ آغاز شد، بازار جهانی را با کمبود عرضه و جهش قیمتها روبهرو کرده است.
بر اساس گزارش خبرگزاری رویترز در تاریخ ۲۶ مارس ۲۰۲۶ اختلال در عبور محمولههای نفت و محصولات پتروشیمی از تنگه هرمز موجب افزایش قیمت جهانی پلاستیک و بسپارها به بالاترین سطح در حدود چهار سال اخیر شده است.
نقش حیاتی تنگه هرمز در تجارت پتروشیمی
طبق برآورد بانک Rabobank، سالانه حدود ۲۰ تا ۲۵ میلیارد دلار محصولات پتروشیمی از تنگه هرمز عبور میکند. اختلال در این مسیر راهبردی باعث افزایش هزینههای تولید و انتقال این افزایش قیمت به مصرفکنندگان نهایی شده است.
جوئل مورالس از موسسه Chemical Market Analytics میگوید: «تقریبا تمام واردکنندگان جهانی از خاورمیانه تامین میشوند و اکنون ناچارند مواد اولیه را با قیمتهای بسیار بالاتر جایگزین کنند».
جهش قیمتها در بازار جهانی
با آغاز درگیریها، قیمت مواد اولیه کلیدی صنعت پلاستیک بهطور قابلتوجهی افزایش یافته است. مهمترین آمارها عبارتاند از:
- افزایش قیمت پلیاتیلن در حدود ۳۷ درصد در بورس دالیان چین.
- افزایش قیمت پلیپروپیلن بیش از ۳۸ درصد از اواخر فوریه ۲۰۲۶.
- وابستگی بیش از ۴۰ درصد صادرات جهانی پلیاتیلن به خاورمیانه، بهویژه عربستان سعودی.
مدیرعامل شرکت Dow، اعلام کرد که تا ۵۰ درصد از عرضه جهانی پلیاتیلن بهطور مستقیم یا غیرمستقیم تحت تاثیر بحران خاورمیانه قرار گرفته است.
شوک خوراک و تاثیر آن بر صنعت پتروشیمی
افزایش قیمت نفتا بهعنوان خوراک اصلی تولید بسپارها، از دیگر پیامدهای این بحران است. تحلیلگران هشدار میدهند که بسته شدن تنگه هرمز میتواند جریان صادرات حدود ۱.۲ میلیون بشکه در روز نفتا را مختل کند.
بر اساس دادههای LSEG، حاشیه سود پالایش نفتا در آسیا از ۱۰۸ دلار به بیش از ۴۰۰ دلار در هر تن افزایش یافته است؛ رکوردی بیسابقه که فشار شدیدی بر تولیدکنندگان پلاستیک وارد کرده است.
آسیبپذیری آسیا و اروپا؛ مزیت رقابتی آمریکا
کارشناسان معتقدند که آسیا بیشترین آسیب را از این بحران متحمل شده است، زیرا کشورهای این منطقه بهشدت به واردات نفت و خوراک پتروشیمی وابستهاند. کشورهایی مانند ژاپن، کره جنوبی و هند در معرض بیشترین خطر قرار دارند.
در اروپا نیز افزایش هزینههای خوراک و ترابری موجب کاهش حاشیه سود تولیدکنندگان شده است. در مقابل، آمریکای شمالی به دلیل دسترسی به خوراک ارزان مبتنی بر گاز طبیعی، از مزیت رقابتی برخوردار شده است.
به گفته مدیر مالی شرکت LyondellBasell: «آمریکای شمالی از نظر تامین خوراک در موقعیت برتری قرار دارد و از این مزیت در بازار جهانی بهره خواهد برد.»
افزایش قیمت محصولات شیمیایی و پلاستیکی
افزایش هزینههای تولید موجب شده شرکتهای بزرگ شیمیایی قیمت محصولات خود را افزایش دهند. از جمله:
- Dow: افزایش قیمت پلیاتیلن.
- Celanese: افزایش قیمت مواد مهندسی و استالها.
- BASF و Wacker Chemie: افزایش قیمت برای جبران هزینههای مواد اولیه.
- Lanxess: افزایش قیمت افزودنیها تا ۵۰ درصد.
این روند موجب افزایش قیمت کالاهای مصرفی و تشدید فشارهای تورمی در بازارهای جهانی شده است.
پیامدهای راهبردی برای صنعت
افزایش هزینههای انرژی و اختلال در زنجیره تامین، احتمال ادغام و تمرکز بیشتر در صنعت جهانی پلاستیک را افزایش داده است. تحلیلگران معتقدند که تولید در آینده در اختیار شرکتهای بزرگ و کمهزینه متمرکز خواهد شد.
جنگ ایران و اختلال در تنگه هرمز نشان داد که صنعت جهانی بسپار تا چه اندازه به ثبات جغرافیاسیاسی خاورمیانه وابسته است. مهمترین نتایج این بحران عبارتاند از:
- افزایش بیسابقه قیمت بسپارها؛
- اختلال در زنجیره تامین جهانی پتروشیمی؛
- افزایش هزینههای تولید و ترابری؛
- تقویت موقعیت رقابتی تولیدکنندگان آمریکای شمالی؛
- تشدید تورم در صنایع پاییندستی پلاستیک.
