اختصاصی بسپار/ بهروزرسانی محدودیت PFAS در اتحادیه اروپا؛ مشورت عمومی ECHA در سال ۲۰۲۶
گروه ترجمه و تولید محتوا در بسپار/ایران پلیمر کارشناسان تخصصی در اتحادیه اروپا در حال نهاییسازی گزینههای جدید برای تنظیمگری مواد پِر- و پلیفلوئوروآلکیل (PFAS) هستند؛ موادی که به دلیل پایداری زیاد در محیط زیست و کاربرد گسترده در صنایع مختلف، سالهاست در کانون توجه نهادهای قانونگذار قرار دارند. اکنون با برگزاری نشستهای تازه در European Chemicals Agency (ECHA)، مسیر اجرای محدودیتهای سختگیرانهتر وارد مرحلهای تعیینکننده شده است.
بازنگری پیشنهاد ۲۰۲۳؛ گامهای تازه برای اجرای محدودیتها در ۲۰۲۶ یا ۲۰۲۷
در دسامبر ۲۰۲۵ (آذر ۱۴۰۴)، دو کمیته کلیدی اتحادیه اروپا شامل کمیته ارزیابی خطر (RAC) و کمیته تحلیل اجتماعی–اقتصادی (SEAC) که زیرمجموعه ECHA هستند، تشکیل جلسه دادند تا پیشنهاد سال ۲۰۲۳ درباره محدودسازی PFAS را بازبینی کنند.
پیشنهاد اولیه در سال ۲۰۲۳ منتشر شد و هدف آن اجراییشدن محدودیتها از سال ۲۰۲۶ یا ۲۰۲۷ بود. با این حال، بررسیها متوقف نشد و ارزیابیهای مستمر سبب شد دامنه این پیشنهاد در نشست اخیر گسترش یابد.
مسائل همسطح؛ فلوروبسپارها، انتشار و پسماند
تمرکز اصلی نشست دسامبر بر «موضوعات همسطح» در زنجیره ارزش PFAS بود؛ یعنی مسائلی که صنایع مختلف را بهطور همزمان تحتتاثیر قرار میدهد.
کمیته RAC وظیفه دارد تعیین کند کدام گروههای PFAS مشمول محدودیت میشوند، سطح خطر و حدود مجاز غلظت را مشخص کند و امکان اجرا و پایش پیشرفت محدودیتها را بررسی کند.
در این نشست، برآورد انتشار PFAS در چرخه عمر، بهویژه در فلوروبسپارها و مرحله پسماند، از محورهای اصلی بود. همچنین گزینههای جدید مدیریت خطر پیشنهاد شد؛ از جمله برنامههای مدیریت PFAS در سطح سایت صنعتی، اعطای معافیتهای هدفمند (Derogations) و ایجاد مشوق برای جایگزینی مواد فاقد PFAS در فرایند تولید.
در مقابل، کمیته SEAC تمرکز خود را بر پیامدهای اقتصادی، اثر بر تجارت و رقابتپذیری صنایع گذاشته است. همکاری مشترک این دو کمیته، تصویری جامع از پیامدهای زیستمحیطی و اقتصادی محدودیتها ارائه میدهد.
پنج کشور دانمارک، آلمان، هلند، نروژ و سوئد نیز بیش از ۵۶۰۰ نظر علمی و فنی را برای آمادهسازی نسخه بازنگریشده پیشنهاد بررسی کردهاند.
بخشهای صنعتی تحتتاثیر
گزینههای جدید محدودیت میتواند طیف گستردهای از صنایع را در بر گیرد، از جمله تولید PFAS، ترابری، الکترونیک و نیمههادیها، انرژی، کاربردهای آببندی (Sealing)، ماشینآلات صنعتی و منسوجات فنی. در این نشست، SEAC جمعبندی نهایی خود را درباره بخش الکترونیک و نیمههادی ارائه کرد.
گسترش دامنه نسبت به پیشنهاد ۲۰۲۳
ارزیابی جدید نشان داد برخی بخشها در پیشنهاد اولیه سال ۲۰۲۳ لحاظ نشده بودند. اکنون حوزههای دیگری نیز به دامنه بررسی افزوده شدهاند. از جمله: کاربردهای صنعتی گستردهتر مانند حلالها و یاریگرها، مواد منفجره، کاربردهای نظامی، برخی کاربردهای پزشکی (از جمله بستهبندی و مواد کمکی دارویی)، چاپ و کاربردهای فنی و درزبندی. با این حال، کمیتهها اعلام کردهاند برای این هشت بخش ارزیابی اختصاصی جداگانه انجام نخواهند داد و از کارشناسان خواستهاند درباره جنبههای فنی و اقتصادی این حوزهها نظر ارائه دهند.
SEAC نیز در حال گردآوری دادههایی درباره گزینههای جایگزین، هزینهها و منافع احتمالی است تا تصمیمگیری نهایی بر پایه تحلیلهای اقتصادی دقیق انجام شود.
جدول زمانی؛ نشست مارس ۲۰۲۶ و مشورت ۶۰روزه
قرار است دو کمیته در مارس ۲۰۲۶ (اسفند ۱۴۰۴) دوباره تشکیل جلسه دهند تا گزینه نهایی RAC را تصویب کنند و درباره پیشنویس نهایی SEAC به توافق برسند. پس از پذیرش پیشنویس، یک دوره مشورت عمومی ۶۰ روزه با ذینفعان آغاز خواهد شد. در نهایت، کارگزار اروپا و کشورهای عضو اتحادیه اروپا تصمیم نهایی درباره چارچوب محدودیت PFAS را اتخاذ خواهند کرد.
پیامدهای راهبردی برای صنعت
محدودیت گسترده PFAS میتواند یکی از بزرگترین مداخلات مقرراتی تاریخ صنعت شیمی اروپا باشد. از فلوروبسپارهای مورد استفاده در صنایع پیشرفته گرفته تا کاربردهای فنی و پزشکی، طیف وسیعی از زنجیره تامین تحتتاثیر قرار میگیرد.
در عین حال، این روند میتواند محرکی جدی برای نوآوری، توسعه مواد جایگزین و بازنگری در طراحی فرایندهای تولید باشد. برای تولیدکنندگان، سال ۲۰۲۶ نهتنها نقطه عطف مقرراتی، بلکه آزمونی برای سازگاری فناورانه و اقتصادی خواهد بود.
