اختصاصی بسپار/ تبدیل پسماند پلاستیکی به جاذب کربندیاکسید
گروه ترجمه و تولید محتوا در بسپار/ایران پلیمر دانشمندان دانشگاه کپنهاگ، مادهای نوین با نام BAETA را از پلاستیک PET بازیافتی ساختهاند که قادر است کربندی اکسید (CO₂) را از هوا و گازهای خروجی صنعتی جذب کند. این نوآوری دو چالش جهانی — آلودگی پلاستیک و تغییرات اقلیمی — را همزمان هدف قرار داده و ابزاری مقیاسپذیر برای کاهش گازهای گلخانهای فراهم میکند.
از پسماند تا منبع اقلیمی
PET یکی از پرکاربردترین مواد در جهان است، اما پس از مصرف، به باری سنگین بر محیطزیست تبدیل میشود. پژوهشگران اکنون این پسماند را با استفاده از BAETA به مادهای کارآمد برای جذب کربن بدل کردهاند.
مقایسهها نشان میدهد که BAETA نسبت به مواد متداول جذب CO₂، از بازدهی، دوام و مقیاسپذیری بیشتری برخوردار است.
سازوکار فناوری
۱. پسماند PET در یک فرایند شیمیایی از بسپار به تکپار تجزیه میشود.
۲. با افزودن اتیلندیآمین (Ethylenediamine)، ماده خاصیت قوی پیوند با CO₂ پیدا میکند.
۳. BAETA گاز CO₂ را جذب و سپس با گرمکردن آزاد میکند تا برای ذخیره یا استفادهی مجدد آماده شود.
این مادهی پودری میتواند بهشکل دانهای (Pelletized) تولید شود و تا دمای ۱۵۰ درجهی سلسیوس پایدار بماند؛ ویژگیای که آن را برای استفاده در خروجی دودکشهای صنعتی ایدهآل میکند. به گفتهی استاد این پژوهش: «این ماده حتی در دماهای زیاد نیز کارایی خود را حفظ میکند و میتواند در انتهای سامانههای صنعتی که در آن گازهای خروجی بسیار داغ هستند، مورد استفاده قرار گیرد.»
نوآوری مقیاسپذیر و زیستپایدار
فرایند BAETA بر خلاف بازیافتهای سنتی، از PET با کیفیت کم یا تجزیهشده استفاده میکند — موادی که دیگر برای تولید مجدد بطری مناسب نیستند. این کار پسماند بیارزش را به مواد ارزشمند بدل میکند و نمونهای از اقتصاد چرخشی (Circular Economy) بهشمار میآید.
از آزمایشگاه تا صنعت
این پژوهش که در نشریهی Science Advances منتشر شده، نشان میدهد که BAETA میتواند بهزودی در مقیاس صنعتی تولید شود. گام بعدی، تولید در مقیاس چند تن است. با وجود میلیونها تُن پسماند PET در اقیانوسها، BAETA میتواند مشوقی اقتصادی برای پاکسازی آنها باشد.
