اختصاصی بسپار/ زیستپلاستیکها در حال تسخیر بازارها
بسپار/ایران پلیمر با افزایش روزافزون تقاضا برای زیستپلاستیکها و همزمان با توسعهی کاربردهای زیستپایدار از سوی تبدیلکنندگان، تولیدکنندگان در پی راهاندازی واحدهای تولیدی و معرفی گونههای نوین از این مواد هستند.
زیستپلاستیکها – که از منابع زیستپایدار بهدست میآیند و نه از مواد پتروشیمی – با وجود آغازی کوچک در حال تسخیر بازار هستند. انجمن زیستپلاستیکهای اروپا (European Bioplastics – EUBP) که نمایندهی تولیدکنندگان بسپار میباشد، اعلام کرده است که روند افزایش تولید این مواد همچنان ادامه دارد. این نهاد برآورد کرده است که ظرفیت جهانی تولید زیستپلاستیکها از حدود 5/2 میلیون تن در سال ۲۰۲۴ به بیش از 7/5 میلیون تن در سال ۲۰۲۹ خواهد رسید.
مدیرعامل انجمن زیستپلاستیکهای اروپا، در اینباره گفته است: «این رشد را باید در بستر افزایش آگاهی مصرفکنندگان نسبت به تاثیرات زیستمحیطی مصرف پلاستیکها مشاهده کرد.»
بنابر اعلام این انجمن، جایگزینهای زیستپایه برای بسیاری از پلاستیکهای معمول، همچون پلیاتیلن (PE) و پلیپروپیلن (PP) مشتقشده از زیستتوده وجود دارد و همچنین موادی مانند پلیلاکتیکاسید (PLA) و پلیهیدروکسیآلکانوآتها (PHA) میتوانند در جایگزینی بسپارهای سنتی بهکار روند. بخش بستهبندی، با سهمی برابر با ۴۵ درصد (معادل 12/1میلیون تن) از بازار در سال ۲۰۲۴، همچنان بزرگترین بخش مصرفکنندهی زیستپلاستیکها بهشمار میرود.
این انجمن در گزارش سالانهی خود برای سال ۲۰۲۴، اعلام کرده است که صنعت زیستپلاستیک در حال حاضر با ظرفیتی نزدیک به ۶۰ درصد در حال تولید است. این میزان بسته به نوع بسپار میتواند متغیر باشد و از ۳۵ درصد تا ۱۰۰ درصد نوسان دارد، ولی میانگین میزان استفاده در سال ۲۰۲۴، برابر با ۵۸ درصد گزارش شده است (یعنی 44/1 میلیون تن تولید از مجموع 47/2 میلیون تن ظرفیت تولید).
PLA در امارات متحده عربی
یکی از مکانهایی که کمتر انتظار میرفت در مسیر رشد زیستپلاستیکها قرار گیرد، خاورمیانهی غنی از منابع پتروشیمی است. در همین راستا، شرکت Emirates Biotech در امارات متحده عربی ساخت تاسیساتی را آغاز کرده که بنابر اعلام آن، بزرگترین واحد تولید PLA در جهان خواهد بود. این کارخانه در دو مرحله، هر یک با ظرفیت ۸۰ هزار تن در سال، ساخته خواهد شد. عملیات ساخت از امسال آغاز میشود و پیشبینی شده است که تا اوایل سال ۲۰۲۸ به بهرهبرداری برسد. خوراک این واحد، لاکتیکاسید خواهد بود که در نهایت ظرفیت کل تولید PLA را به ۱۶۰ هزار تن در سال خواهد رساند.
شرکت Emirates Biotech اعلام کرده است که از فناوری PLA دارای مجوز شرکت Sulzer برای مدیریت تمامی مراحل تولید در یک مکان واحد استفاده خواهد کرد، مراحلی که شامل تولید لاکتیک، خالصسازی و بسپارش خواهد بود. همچنین گفته شده است که این واحد از خوراک گیاهپایه برای تولید زیستپلاستیک PLA با کیفیت زیاد در مقیاس بزرگ بهره خواهد گرفت. مدیرعامل شرکت Emirates Biotech، اظهار کرده است: «همکاری ما با شرکت Sulzer نقطهعطفی کلیدی در مسیر راهاندازی تاسیساتی در سطح جهانی برای تولید PLA بهشمار میرود.»
شکل 1. شرکت Emirates Biotech در حال ساخت یک کارخانهی تولید پلی لاکتیک اسید با ظرفیت ۱۶۰ هزار تن در سال است که قرار است در سال ۲۰۲۸ تکمیل شود.
نایلون زیستپایه
شرکت Toray ژاپن در حال بررسی امکان تولید انبوه نایلون 66 (PA66) از پسماندهای کشاورزی است. این شرکت توافقنامهای را با شرکت پتروشیمی PTT Global تایلندی امضا کرده است تا امکانسنجی تولید چند هزار تن موکونیکاسید و آدیپیکاسید زیستپایه در سال را تا سال ۲۰۳۰ مورد ارزیابی قرار دهند.
این دو شرکت هماکنون در حال توسعهی فناوری تولید پیشمادههای نایلون 66 از قندهای مشتقشده از زیستتودهاند، این قندها در شرکت Cellulosic Biomass Technology در تایلند (که Toray در آن سهم دارد) تولید میشوند. شرکت PTT با استفاده از فناوری تخمیر خود، قندهای موجود در پسماند را به موکونیکاسید تبدیل میکند. سپس، فرایند هیدروژندار کردن شرکت Toray، موکونیکاسید را به آدیپیکاسید تبدیل میکند، یعنی به مادهای که برای ساخت PA66 مورد استفاده قرار میگیرد.
پیشرفت در تولید PHA
شرکت Lummus نقش سرمایهگذار اصلی را در مرحلهی تامین مالی از طریق اوراق قرضهی قابلتبدیل شرکت RWDC Industries ایفا کرده است، طرحی که با هدف تولید پلیهیدروکسیآلکانوآتها (PHA) انجام میگیرد. مدیرعامل شرکت Lummus، در اینباره گفته است: «سرمایهگذاری Lummus در شرکت RWDC گواهی بر تعهد ما به تجاریسازی PHA و پیشبرد اقتصاد چرخشی در صنعت بسپارها است.»
از زمان امضای توافقنامه الزامآور در سپتامبر ۲۰۲۳، دو شرکت Lummus و RWDC در مسیر تسریع پذیرش جهانی PHA و آمادهسازی این فناوری برای صدور مجوز بهرهبرداری در سطح بینالمللی، پیشرفتهایی حاصل کردهاند. فاز مهندسی نخستین واحد تولید تجاری PHA توسط RWDC تقریبا به پایان رسیده است و تنها مراحل نهایی مهندسی دقیق و پیشساخت باقی مانده است. Lummus اعلام کرده است که سرمایهگذاریاش در دور تامین مالی RWDC، امکان تکمیل این مراحل نهایی را با هدف آغاز ساخت این واحد در سال جاری فراهم خواهد ساخت. مدیرعامل شرکت RWDC، نیز افزوده است: «این سرمایهگذاری مسیر ما را در جهت ساخت نخستین واحد تولید تجاری PHA تسریع میکند و ظرفیت عظیم فناوری ما را مورد تایید قرار میدهد.»
واحد تولید PEF
(ادامه دارد …)
مهندس گلرخ فرد ذوالفقاری fard.zolfaghari@gmail.com
متن کامل این مقاله را در شماره 278 ماهنامه بسپار که در نیمه آذرماه 1404 منتشر شده است، می خوانید.
در صورت تمایل به دریافت نسخه نمونه رایگان و یا دریافت اشتراک با شماره های ۰۲۱۷۷۵۲۳۵۵۳ و ۰۲۱۷۷۵۳۳۱۵۸ داخلی ۳ سرکار خانم ارشاد تماس بگیرید. نسخه الکترونیک این شماره از طریق طاقچه و فیدیبو قابل دسترسی است.
