اختصاصی بسپار/ سازگارکننده ها در آمیزه سازی مواد مختلف و بازیافتی

بسپار/ ایران پلیمر افزودن سازگارکنندهها برای آمیزههایی از مواد مختلف هماهنگی را به ارمغان میآورد. در این مقاله محصولات جدید برای آمیزههای دارای پرکننده، چندین ماده مختلف و مواد بازیافتی پسامصرف (PCR) گزاش شدهاند.
آمیزههای پلاستیکی اغلب مخلوطهای پیچیدهای هستند که ممکن است از چندین بسپار، مواد معدنی، پرکننده، الیاف، رنگدانه و سایر افزودنیها تشکیل شده باشند. برای دستیابی به قطعهای نهایی با استحکام مناسب، میتوان از سازگارکنندهها و عوامل جفتکننده استفاده کرد. این مواد با اثرگذاری در فصل مشترک، به ایجاد پیوند میان اجزای ناسازگار کمک میکنند؛ برای مثال، سازگاری میان بسپارهای مختلف یا میان بسپارها و الیاف و پرکنندههای معدنی را بهبود میدهند. افزایش استفاده از مواد بازیافتی پسامصرف (PCR) نیز تنوع مواد موجود در آمیزه را بیشتر کرده است؛ ازاینرو، استفاده از سازگارکنندهها در آمیزههای حاوی PCR اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
بسپارهای پیوندی با مالئیک انیدرید (MAH) که به روش رانشگری واکنشی (Reactive Extrusion) تولید میشوند، بهعنوان سازگارکننده در کاربردهای مختلف بهکار میروند. بسپارهای پیوندی با MAH با نام تجاری Olebond، محصول شرکت Tisan Engineering Plastics در ترکیه، با کاهش کشش سطحی در فصل مشترک، به پراکنش بهتر پرکنندهها در بسپارها و بهبود سازگاری بسپارهای مختلف کمک میکنند؛ برای مثال، سازگاری پلیکربنات (PC) و آکریلونیتریل-بوتادیان-استایرن (ABS) را در آمیزههای PC/ABS بهبود میدهند. بر اساس گزارش این شرکت، در برخی گونهها، از پلیپروپیلن (PP) پیوندی با MAH برای بهبود پیوند میان PP و الیاف شیشه یا پرکنندههای معدنی استفاده میشود که افزایش استحکام کششی و مقاومت ضربهای ایزود (Izod) را بهدنبال دارد. همچنین، پلیاتیلن (PE) پیوندی با مالئیک انیدرید (MAH)، چسبش در فصل مشترک PE با سایر بسپارها و نیز افزودنیهای بازدارنده شعله را بهبود میدهد؛ برای مثال، در آمیزههای مورد استفاده در کابلها.
جدیدترین محصولات Tisan، مجموعهای از بسپارهای اصلاحشده با MAH هستند که برای بهبود چسبندگی میان بسپارهای زیستتخریبپذیر و پرکنندههای آلی یا معدنی ساخته شدهاند. Biobond PBAT 3 نوعی پلی(بوتیلن آدیپات-کو-ترفتالات) (PBAT) با میزان زیاد گروههای عاملی است و Biobond PLA 4 نیز نوعی پلیلاکتیکاسید (PLA) با تعداد زیاد گروههای عاملی است. این شرکت همچنین از این محصولات در آمیزههای زیستپایه BioStar و مستربچهای Bioblend خود استفاده میکند.
شرکت Wacker در نمایشگاه K2025، افزودنیهای پلی(وینیل استات)پایه از مجموعه Vinnex را معرفی کرد که برای بهبود سازگاری زیستپلیاسترهایی مانند PLA با سایر بسپارها یا پرکنندهها بهکار میروند. به گفته این شرکت، برای مثال، Vinnex 2526 مقاومت در برابر سوراخشدن را در آمیزههای PLA/PBAT بهبود میدهد.
مدیر توسعه بازار بازیافت مکانیکی در شرکت SK Functional Polymers، گفت تقاضا برای استفاده از سازگارکنندهها بهمنظور بهبود کارکرد مواد بازیافتی، بهویژه پلیاستایرن ضربهپذیر بازیافتی (rHIPS) و rABS، در حال افزایش است. بهدنبال اجرای دستورالعملهای اتحادیه اروپا، جمعآوری پسماندهای تجهیزات برقی و الکترونیکی (EEE)، ازجمله لوازم خانگی مانند یخچالها و خودروهای اسقاطی افزایش یافته و در نتیجه، حجم این مواد نیز بیشتر شده است.
به گفته وی، یافتن خوراک اولیه باکیفیت rPC/ABS برای جایگزینی PC/ABS نو دشوار است و افزودنیهای SK برای بهبود کارکرد و جبران تغییرات معمول در خواص مواد بازیافتی به آمیزه افزوده میشوند. سازگارکنندهها همچنین میتوانند به بهبود خواص آمیزههای rPC/ABS دارای مقدار کمی rPP کمک کنند.
جدیدترین محصول SKFP، به نام Lotader AX8900T، یک سهبسپار (ترپلیمر) واکنشی اتیلنپایه است که مشخصاتی مشابه Lotader AX8900 دارد، اما دمای ذوب آن بیشتر است و در آمیزههای پلاستیکهای مهندسی نو یا بازیافتی بهکار میرود. به گفته این شرکت، این افزودنی را میتوان بهعنوان سازگارکننده، اصلاحکننده ضربه و بهبوددهنده گرانروی، یا برای حفاظت در برابر آبکافت بهکار برد. در rPC/ABS، سهبسپار Lotader AX8900 به بهبود مقاومت ضربهای کمک میکند و میتواند حتی در دماهای پایین، تا ۳۰- درجه سلسیوس، کارکرد مکانیکی مطلوب را حفظ کند. افزودنیهای SKFP همچنین بهطور روزافزونی برای تنظیم گرانروی rPC/ABS بهکار گرفته میشوند.
مدیر توسعه بازار این شرکت گفت: «Lotader AX8900 یا AX8750T برای افزایش گرانروی و Lotryl 28BA700T برای کاهش آن، امکان تنظیم دقیق خواص جریان ماده را فراهم میکنند و در نتیجه، فرایندپذیری را بهبود میدهند و کارکرد قطعه نهایی را بهینه میکنند.»
وی خاطرنشان کرد که این افزودنیها حتی در حضور ۲ درصد آلودگی PP نیز در آمیزههای rPC/ABS کارکرد مطلوبی دارند.
دستورالعملهای RecyClass
سازمان غیرانتفاعی RecyClass مستقر در اتحادیه اروپا، در ماه مارس امسال، دستورکارهای طراحی برای بازیافت را برای بخشهای خودروسازی و تجهیزات برقی و الکترونیکی (EEE) منتشر کرد. این دستورکارها که برای حوزههای کاربردی مختلف تدوین شدهاند، مفهوم «سازگاری کامل» پلاستیکهای مورد استفاده در خودروها، یخچالها و تجهیزات تبادل گرمایی، لوازم خانگی کوچک و فناوریهای اطلاعات و ارتباطات را با فرایندهای بازیافت مشخص میکنند.
پلاستیکهای دارای سازگاری کامل میتوانند حاوی سازگارکنندههایی باشند که به تایید کارگروههای فنی RecyClass در بخشهای خودروسازی و EEE رسیدهاند. این کارگروهها پس از موفقیت مواد در آزمونهای انجامشده مطابق با شیوهنامههای ارزیابی بازیافتپذیری مربوطه، تاییدیه فناوری را اعطا میکنند. شیوهنامههای مربوط به بخشهای خودروسازی و تجهیزات برقی و الکترونیکی (EEE) در سال ۲۰۲۵ برای بسپارهای مختلف معرفی شدند و جدیدترین شیوهنامه نیز در مارس ۲۰۲۶ برای اجزای چندپلاستیکی ارائه شد.
نخستین تاییدیه فناوری RecyClass در حوزههای خودروسازی و تجهیزات برقی و الکترونیکی (EEE)، سال گذشته به افزودنی Elvaloy AC 1330 شرکت Dow اعطا شد. این افزودنی، همبسپاری از اتیلن و متیلآکریلات است که بهعنوان سازگارکننده کار میکند و با بسپارهای قطبی و غیرقطبی سازگاری گستردهای دارد. در این مورد، این افزودنی برای بهبود کارکرد ضربهای آمیزههای ABS در کاربردهای خودرویی و همچنین در قابهای کنترل و محفظههای لوازم خانگی طراحی شده است. RecyClass گزارش داد که در این ارزیابی، این ماده با ۱۰ درصد وزنی بسپار ABS نو، آمیزهسازی شد. آزمونها در Aimplas انجام شدند.
شرکت Dow طیفی از افزودنیها را عرضه میکند که بهعنوان سازگارکننده و عوامل جفتکننده عمل میکنند؛ از جمله Fusabond Functional Polymers، همبسپارهای Elvaloy و همبسپارهای آکریلاتی Elvaloy AC. این شرکت سال گذشته از عرضه گونههایی از این بسپارها با استفاده از مواد بازیافتی یا مواد با محتوای زیستچرخشی خبر داد و به افزایش توجه به زیستپایداری پلاستیکهای کاربردی در خودرو اشاره کرد.
در بازیافت مکانیکی PCR، سامانهها بهگونهای طراحی میشوند که بسپارهای مختلف را از یکدیگر جدا کنند، اما جداسازی بهطور کامل انجام نمیشود. معمولاً مقداری «آلودگی» باقی میماند؛ برای مثال، مقدار کمی PE در جریان PP که میتواند خواص مکانیکی قطعات ساختهشده از PCR را بکاهد. بااینحال، افزودن سازگارکنندهها میتواند خواص مکانیکی را بهبود دهدو
ادامه دارد…
برگرداننده: مهندس مانیا افضل mania.afz@gmail.com
متن کامل مصاحبه را در شماره 289 ماهنامه بسپار که در نیمه آبان ماه منتشر شده است ،میخوانید.
در صورت تمایل به دریافت نسخه نمونه رایگان و یا دریافت اشتراک با شماره های ۰۲۱۷۷۵۲۳۵۵۳ و ۰۲۱۷۷۵۳۳۱۵۸ داخلی ۳ سرکار خانم ارشاد تماس بگیرید. نسخه الکترونیک این شماره از طریق طاقچه و فیدیبو قابل دسترسی است





