اختصاصی بسپار/منطقهای شدن تجارت جهانی؛ زنجیره تامین پلیمرها در حال تغییر مسیر است
گروه ترجمه و تولید محتوا در بسپار/ایران پلیمر تحولات جغرافیاسیاسی، افزایش هزینههای ترابری و اختلالهای مکرر در مسیرهای تجاری جهانی باعث شده صنعت بسپار وارد مرحله تازهای از بازطراحی زنجیره تامین شود. کارشناسان میگویند اگرچه تجارت جهانی بسپارها همچنان وابسته به شبکههای بینالمللی است، اما روند جدیدی در حال شکلگیری است که در آن مواد اولیه نو (Virgin Polymers) همچنان جهانی باقی میمانند، در حالی که اقتصاد چرخشی و بازیافت، زنجیرههای منطقهای کوتاهتر را تقویت میکنند.
تجارت جهانی هنوز ستون اصلی صنعت بسپار است
مطالعات جدید نشان میدهد شبکه تجارت جهانی پلاستیک هنوز بهطور کامل منطقهای نشده است. در سال ۲۰۲۲، تجارت جهانی پلاستیک همچنان در مقیاس بسیار وسیعی جریان داشته و این الگو در سال ۲۰۲۳ نیز ادامه یافت.
دلیل اصلی این موضوع، پراکندگی نامتوازن منابع و ظرفیتهای صنعتی در جهان است. مناطق غنی از خوراکهای پتروشیمی در خاورمیانه و آمریکا قرار دارند، در حالی که بخش بزرگی از ظرفیتهای تبدیل و تولید محصولات نهایی در آسیا و قطبهای بزرگ تولیدی متمرکز شدهاند. همین موضوع باعث میشود خودکفایی منطقهای کامل در صنعت بسپار برای بسیاری از کشورها عملا ممکن نباشد.
شرکتها دیگر فقط به دنبال ارزانترین مسیر نیستند
در سالهای گذشته شرکتها معمولا زنجیره تامین را بر اساس کمترین هزینه طراحی میکردند، اما اکنون مفهوم جدیدی به نام تابآوری زنجیره تامین اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
شرکتها بهجای وابستگی به یک تامینکننده یا یک مسیر ترابری، به سمت تنوعبخشی به تامینکنندگان، ایجاد ظرفیتهای پشتیبان و کاهش خطرهای جغرافیاسیاسی حرکت کردهاند. بحران دریاها، محدودیتها و تحریمها نشان دادهاند که اختلال در تجارت میتواند بهسرعت معادلات اقتصادی خرید مواد اولیه را تغییر دهد.
اروپا نمونه روشن محدودیت منطقهایسازی است
اروپا یکی از مهمترین نمونههای این تحول محسوب میشود. اگر منطقهای شدن بهتنهایی راهحل پایداری بود، انتظار میرفت تولیدکنندگان اروپایی ظرفیتهای داخلی خود را توسعه دهند.
اما واقعیت متفاوت است. شرکت Dow در سال ۲۰۲۵ اعلام کرد سه واحد بالادستی خود در اروپا را تعطیل میکند و شرکت INEOS نیز تصمیم مشابهی در برخی واحدهای خود گرفته است. دلیل اصلی این تصمیمها، افزایش هزینههای ساختاری و فشار تقاضا عنوان شد.
دو شبکه متفاوت در حال شکلگیری است
کارشناسان معتقدند صنعت بسپار اکنون به سمت یک مدل دوگانه حرکت میکند.
زنجیره تامین بسپارهای نو همچنان جهانی باقی خواهد ماند، زیرا دسترسی به خوراک، مقیاس تولید و یکپارچگی مجتمعهای پتروشیمی همچنان مزیت شبکههای بینالمللی است.
اما در مقابل، سامانههای مبتنی بر اقتصاد چرخشی معمولا با زنجیرههای کوتاهتر و منطقهای کارکرد بهتری دارند. بازیافت پلاستیک، جمعآوری پسماند، بازفرآوری و استفاده دوباره از مواد بازیافتی اغلب زمانی اقتصادیتر میشوند که در محدودههای جغرافیایی نزدیک انجام شوند.
ارزش آینده در بازیافت و تابآوری نهفته است
جمعبندی کارشناسان این است که آینده صنعت بسپار نه به حذف تجارت جهانی، بلکه به ترکیب هوشمندانه شبکههای جهانی و منطقهای وابسته خواهد بود.
مولکولهای نو همچنان در سطح جهان جابهجا میشوند، اما ارزشآفرینی آینده بیش از گذشته به عواملی مانند زیرساخت بازیافت، قابلیت رهگیری مواد، امنیت زنجیره تامین و تابآوری منطقهای وابسته خواهد شد.
به باور تحلیلگران، رقابت آینده صنعت پلاستیک تنها بر سر تولید بیشتر نخواهد بود، بلکه شرکتهایی موفقتر خواهند بود که بتوانند میان جهانیسازی، اقتصاد چرخشی و مدیریت زنجیره تامین تعادل ایجاد کنند.
