اختصاصی بسپار/ وقتی کارخانههای شیمیایی خانهها را گرم میکنند؛ گرمای هدررفته صنعت به منبع جدید انرژی تبدیل میشود
گروه ترجمه و تولید محتوا در بسپار/ایران پلیمر در حالی که بسیاری از برنامههای گذار انرژی در اروپا بر توسعه انرژیهای تجدیدپذیر متمرکز شدهاند، توجه به یک منبع کمتر شناختهشده نیز رو به افزایش است: گرمای هدررفته صنایع. پروژههای جدید در آلمان نشان میدهند که کارخانههای شیمیایی میتوانند علاوه بر مصرف انرژی، به تامینکنندگان انرژی برای شهرها نیز تبدیل شوند. دو پروژه مشترک میان شرکتهای Henkel و Evonik با شرکتهای تامین انرژی محلی، نمونههایی از این رویکرد جدید هستند که در آن گرمای مازاد حاصل از فرایندهای تولیدی به شبکههای گرمایش شهری منتقل میشود.
انرژی پنهانی که سالها هدر میرفت
در اغلب واحدهای صنعتی، بهویژه صنایع شیمیایی، حجم قابلتوجهی از انرژی گرمایی در طول فرایندهای تولید، واکنشهای شیمیایی یا سامانههای خنککننده تولید میشود. بخش بزرگی از این انرژی تاکنون بدون استفاده باقی میماند و به محیط اطراف منتقل میشد.
اکنون فناوریهای جدید این امکان را فراهم کردهاند که این گرمای اتلافی از طریق مبدلهای گرمایی یا پمپهای گرمایی جمعآوری و به شبکههای گرمایش شهری منتقل شود. در این مدل، خانوارها از طریق شبکه گرمایش مرکزی به آب گرم و انرژی گرمایشی دسترسی پیدا میکنند؛ بدون آنکه از منشا صنعتی این انرژی آگاه باشند.
Henkel؛ تبدیل گرمای کارخانه به گرمایش شهری
یکی از موفقترین نمونههای این رویکرد در شهر دوسلدورف آلمان اجرا شده است. شرکت Henkel با همکاری شرکت خدمات شهری Stadtwerke Düsseldorf یک مرکز انرژی جدید در مجتمع صنعتی خود در منطقه هولتهاوزن احداث کرده است.
در قالب این پروژه، گرمای مازاد حاصل از فرایندهای تولیدی که پیشتر بلااستفاده باقی میماند، پس از بازیابی توسط مبدلهای گرمایی وارد شبکه گرمایش شهری میشود. برای تحقق این طرح، خط لولهای به طول حدود ۳.۶ کیلومتر احداث شده تا انرژی گرمایی تولیدشده در کارخانه به محلههای اطراف منتقل شود.
بر اساس برآورد شرکای این پروژه، استفاده از این سامانه میتواند سالانه حدود ۶ هزار و ۵۰۰ تن کربندیاکسید را کاهش دهد. این رقم نشاندهنده ظرفیت قابلتوجه گرمای صنعتی در کاهش انتشار گازهای گلخانهای و افزایش بهرهوری انرژی است.
با این حال، اجرای چنین طرحهایی تنها به نصب چند تجهیز محدود نمیشود. متخصصان تاکید میکنند که موفقیت این پروژهها مستلزم همکاری نزدیک میان صنایع، شرکتهای انرژی، نهادهای شهری و سازمانهای زیرساختی است؛ همکاریای که ابعاد فنی، اقتصادی و اجرایی گستردهای دارد.
چرا این مدل هنوز فراگیر نشده است؟
با وجود مزایای فراوان، استفاده از گرمای صنعتی در مقیاس گسترده همچنان با محدودیتهایی روبهرو است.
«Salvatore Ardito»، مدیر مدیریت دارایی و توسعه پروژههای تولید انرژی و مدیر کل پروژه همکاری گرمایشی میان Henkel و Stadtwerke Düsseldorf، معتقد است همه واحدهای صنعتی شرایط لازم برای اجرای چنین طرحهایی را ندارند.
به گفته وی، بسیاری از کارخانهها یا گرمای مازاد کافی تولید نمیکنند، یا دمای گرمای تولیدشده برای استفاده مستقیم مناسب نیست و یا شبکه گرمایش شهری در نزدیکی آنها وجود ندارد. علاوه بر این، احداث خطوط انتقال، مراکز انرژی و ایستگاههای تبادل گرما هزینهبر بوده و نیازمند دریافت مجوزهای متعدد است.
او تأکید میکند که برنامهریزی، تامین مالی و اجرای چنین پروژههایی معمولا چندین سال زمان میبرد و مستلزم مشارکت بلندمدت میان صنعت، بخش انرژی و نهادهای عمومی است.
صنعت شیمیایی؛ از مصرفکننده انرژی تا تولیدکننده انرژی
پروژههای دوسلدورف و هرنه نشان میدهند که صنایع شیمیایی میتوانند در آینده نقشی فراتر از مصرفکننده انرژی ایفا کنند. در شرایطی که بسیاری از کشورها بهدنبال راهکارهای جدید برای کاهش انتشار کربن و افزایش بهرهوری انرژی هستند، گرمای هدررفته صنایع میتواند به یکی از اجزای مهم راهبرد گذار انرژی تبدیل شود.
اگرچه این فناوری جایگزین کامل سامانههای گرمایشی موجود نخواهد شد، اما در مناطق صنعتی و شهرهای دارای زیرساخت مناسب میتواند سهم قابلتوجهی در تامین انرژی گرمایی ایفا کند. به این ترتیب، آینده گرمایش پایدار تنها در موتورخانهها و نیروگاهها رقم نخواهد خورد، بلکه در پشت دروازه کارخانههای شیمیایی نیز بخشی از این تحول در حال شکلگیری است.
