اختصاصی بسپار/ پایان عصر “پلاستیک ارزان”!
گروه ترجمه و تولید محتوا در بسپار/ایران پلیمر بسته شدن تنگه هرمز، زنجیره تأمین را متزلزل کرد و پایان عصر «پلاستیک ارزان» را نزدیکتر کرد.
تشدید تنشهای نظامی میان ایالات متحده و ایران، صنعت جهانی بسپار را وارد دورهای از بیثباتی شدید کرده است. این بحران، شکنندگی ساختاری زنجیرههای تامین نوین را آشکار ساخته و مدل «تولید بهموقع» (Just-in-Time) را با چالش جدی مواجه کرده است. در قلب این بحران، تنگه هرمز قرار دارد؛ که اکنون عملا مختل شده است.
بحران خوراک؛ ضربه مستقیم به تولید بسپار
تاثیر این بحران فراتر از تاخیر در ترابری است و مستقیم خوراک صنعت بسپار را هدف قرار داده است. تولید بسپارهایی مانند پلیاتیلن و پلیپروپیلن به کراکرهای بخار وابسته است که نفتا یا گاز طبیعی را به مواد پایه تبدیل میکنند.با اختلال در منطقه خلیج فارس، تولیدکنندگان در اروپا و آسیا—که به واردات نفت و نفتا از خاورمیانه وابستهاند—با دو چالش همزمان روبهرو شدهاند:
• افزایش هزینهها: با نزدیک شدن قیمت نفت به سطوح سهرقمی، هزینه مواد اولیه بهشدت افزایش یافته و تولیدکنندگان ناچار به افزایش قیمت بسپارها شدهاند.
• کاهش تولید: برخی واحدها به دلیل عدم دسترسی پایدار به خوراک یا افزایش هزینههای بیمه ترابری، بخشی از ظرفیت خود را متوقف کردهاند. گزارشها از جنوبشرق آسیا و اروپا نشان میدهد برخی شرکتها وضعیت فوری اعلام کردهاند.
ترابری دریایی؛ مالیات جدید وابسته به شرایط جغرافیاسیاسی برای صنعت بسپار، اقیانوسها بخشی از خط تولید محسوب میشوند. با تغییر مسیر کشتیها از تنگه هرمز به دماغه امید نیک، زمان ترابری بین ده تا چهارده روز افزایش یافته است. این تغییر پیامدهای گستردهای به همراه دارد:
• عدم تعادل کانتینرها: بازگشت دیرتر کشتیها باعث کمبود کانتینر خالی در مراکز تولیدی آسیا شده است.
• افزایش هزینه بیمه: حق بیمه ترابری دریایی بهشدت افزایش یافته و برخی شرکتهای بیمه از پوشش مسیرهای پرخطر خودداری میکنند.
• افزایش هزینه نهایی: این هزینهها بهصورت مستقیم به تولیدکنندگان منتقل شده و به نوعی «مالیات جغرافیاسیاسی» بر هر تن بسپار تبدیل شده است.
واگرایی منطقهای؛ مزیت نسبی آمریکا
در این بحران، ایالات متحده بهدلیل اتکا به گاز شیل داخلی، وضعیت متفاوتی دارد. صنعت شیمیایی این کشور کمتر تحت تاثیر نوسانات قیمت نفت قرار گرفته و از مزیت نسبی برخوردار است.تحلیلگران ICIS معتقدند که آمریکا میتواند بخشی از کمبود عرضه جهانی را جبران کند و صادرات خود را افزایش دهد. با این حال، این راهکار موقتی است و نمیتواند بهطور کامل جایگزین حجم و نزدیکی جغرافیایی عرضه خاورمیانه شود.پایان عصر پلاستیک ارزان؟کارشناسان صنعت هشدار میدهند که پیامدهای این بحران احتمالا تا پایان سال ۲۰۲۶ ادامه خواهد داشت.
این وضعیت، بازنگری اساسی در راهبردهای صنعت بسپار را ضروری کرده است:بازطراحی زنجیره تامین:
شرکتها بهسرعت در حال فاصله گرفتن از تامینکنندگان تکمنبعی هستند و بهدنبال تامین از مناطق نزدیکتر یا کشورهای همسو میروند.
تغییر راهبرد موجودی: دوران حداقلسازی موجودی در حال پایان است.
شرکتها اکنون ذخایر راهبردی از مواد اولیه ایجاد میکنند تا در برابر اختلالات آینده مقاومتر باشند.
زیستپایداری بهعنوان ابزار مدیریت خطر: با افزایش وابستگی قیمت بسپارهای نو به نوسانات جغرافیاسیاسی، استفاده از مواد بازیافتی و زیستبسپارها از یک هدف مسئولیت اجتماعی به یک راهبرد مدیریت خطر تبدیل شده است.
پیامد برای بازار مصرف: برای مصرفکنندگان، اثر این بحران تدریجی اما گسترده خواهد بود.
از بستهبندی مواد غذایی تا محصولات الکترونیکی، بسیاری از کالاها به بسپارها وابستهاند. افزایش هزینه تولید، بهتدریج در قیمت نهایی کالاها منعکس خواهد شد و انتظار میرود از اواسط سال، تورم پنهان در این حوزه آشکار شود.
