اختصاصی بسپار/ یادداشت حسین سیاوشیان در مجله پوشرنگ بر نمایشگاه چایناکوت 2026: کنترل کیفیت در مرکز، مشکلات خاورمیانه در پسزمینه/ جای خالی صنایع ایران در بازار رنگ آسیا

بسپار/ ایران پلیمر نمایشگاه بینالمللی رنگ و پوشش چین (چایناکوت 2026) امسال از ۲۰ تا ۲۲ آبان در شهر گوانجو و در مجموعه نمایشگاهی کانتون با شعار «A show full of opportunities» (نمایشگاهی سرشار از فرصت) برگزار شد. امسال سیامین سال برگزاری این نمایشگاه بود؛ نمایشگاهی که از سال ۱۹۹۶ میلادی مهمترین ویترین صنعت رنگ، جوهر و چسب آسیا به شمار میرود و امسال تصویر صنعتی را نشان میداد که زیر فشار جنگ و نوسان زنجیره تامین مواد اولیه، مسیر خود را به سمت کیفیت و استانداردسازی تعریف کرده است.
مهندس حسین سیاووشیان/ مدیرعامل chemstuk (استرالیا)
نخستین چیزی که در نمایشگاه به چشم میآمد، حضور پررنگ شرکتهای تولیدکننده تجهیزات کنترل کیفیت و آزمایشگاهی بود. رشد قابل توجه غرفههای دستگاههای اندازهگیری و آزمون ملموس بود و به نظر میرسد تمرکز صنعت رنگ چین از «فقط تولید» به «تولید با کیفیت قابل اندازهگیری و مستند» رفته است. همان راهی که صنعت چین در بسیاری از حوزههای دیگر هم رفته است؛ ابتدا ظرفیت و قیمت ارزان، و بعد کیفیت و استاندارد برای ورود به بازارهای جهانی.
در مقابل، هوش مصنوعی بر خلاف انتظار حضور چشمگیری نداشت. در شرایطی که AI در بسیاری از صنایع دنیا به ابزاری روزمره تبدیل شده، راهکارهایی مثل فرمولاسیون هوشمند، پیشبینی خواص پوشش یا کنترل هوشمند فرآیند جایگاه برجستهای در نمایشگاه نداشتند و تمرکز همچنان بر مواد اولیه، ماشینآلات و ظرفیت تولید بود. این از یک طرف نشان میدهد که صنعت رنگ هنوز محافظهکار است و از طرف دیگرنشانگر یک فرصت است که این میدان هنوز باز است و هر کس زودتر وارد شود، جلوتر است.
موضوع مهم دیگر، تأثیر آشکار جنگ خاورمیانه بر تولیدکنندگان رزینهای پایه حلالی بود. این شرکتها به وضوح تحت فشار جنگ ایران و افزایش قیمت مواد اولیه بودند. اختلال در تنگه هرمز قیمت نفت و خوراکهای پتروشیمی را بالا برد و بر اساس گزارشهای بازار، قیمت رزین اپوکسی در ابتدای سال میلادی در بازارهای جهانی حدود ۲۰ تا ۲۵ درصد و در چین نزدیک به ۳۰ درصد گران شد. حلالهایی مثل تولوئن، زایلن، استون و بوتانول هم گران شدند و هم در برخی مقاطع با کمبود مواجه بودند. نتیجه این است که برنامهریزی سالانه خرید مواد اولیه دیگر کارایی گذشته را ندارد و تولیدکنندگان رنگ ناگزیرند به تنوع تأمینکننده و حتی حرکت به سمت سیستمهای کمحلال و پایه آب فکر کنند.
در مقابل، تولیدکنندگان رزینهای پایه آب با خواص ویژه دست بالا را داشتند؛ از جمله رزینهای پلییورتان پایه آب و اکریلیک اصلاح شده با سیلیکون. این شرکتها هم کمتر از نوسان حلال آسیب دیدهاند و هم با جهت سختگیرانهتر شدن استانداردهای زیستمحیطی همسو هستند. به نظر میرسد مسیر آینده صنعت رنگ از همین جا میگذرد.
همراه با این روند، افزودنیهای دوستدار محیط زیست و بدون PFAS نیز جایگاه ویژهای در نمایشگاه داشتند. ترکیبات فلوئوردار سالها به عنوان عامل ترکننده، ترازکننده و ضدلک در فرمولاسیون رنگ به کار میرفتند، اما با سختگیری روزافزون مقررات در اروپا و بازارهای دیگر، تولیدکنندگان افزودنی به سمت جایگزینهای سیلیکونی، پلیمری و پایه زیستی رفتهاند. نکته مهم این است که این محصولات دیگر صرفاً ادعای سبز بودن نداشتند، بلکه با عملکرد نزدیک به نمونههای سنتی عرضه میشدند. برای تولیدکنندگانی که به فکر صادرات هستند، بازبینی فرمولاسیونها و حذف PFAS به زودی از یک انتخاب به یک الزام تبدیل خواهد شد.
این شرایط در ترکیب غرفهها هم دیده میشد. از عربستان و سایر کشورهای خاورمیانه شرکت تولیدکننده رزینی حضور نداشت و حضور تولیدکنندگان هندی هم نسبت به گذشته کاهش یافته بود. بازار رزین در این نمایشگاه عملا در اختیار چینیها بود و به نظر میرسد جنگ و اختلال در حملونقل، حضور بازیگران منطقهای را کمرنگ کرده است. جای خالی این تأمینکنندگان به روشنی احساس میشد واما متأسفانه هیچ شرکت ایرانی به صورت حضوری در این نمایشگاه غرفه نداشت در حالی که صنعت رنگ و رزین کشور با دسترسی به خوراک پتروشیمی و نیروی متخصص، ظرفیت حضور جدی در چنین بازاری را دارد، نبودن حتی یک غرفه ایرانی با آن ظرفیت بالقوه، جای تأسف دارد. مشخص نیست این فاصله گرفتن از بازارهای منطقه تا کی ادامه خواهد داشت و چه فرصتهایی با آن از دست میرود. امیدوارم در دورههای بعد، شرکتهای ایرانی را در این نمایشگاه ببینیم.





