اختصاصی بسپار/ PVC با وجود چالش‌ها پیشرفت می‌کند

بسپار/ایران پلیمر صنعت PVC در اروپا و آمریکای شمالی برای رفع نگرانی های نظارتی و هم‌چنین افزایش بازیافت PVC پسامصرف اقدام می‌کند.
اگرچه بازیافت PVC پساصنعتی به‌خوبی پیشرفت کرده است، بازیافت پسامصرف (PCR) تا همین اواخر در مقیاس کوچک‌تر انجام می‌گرفته است. صنعت نیاز به بازیافت گسترده‌تر مواد پسامصرف را تشخیص داده است و در حال تلاش برای حل چالش‌هایی مانند جمع‌آوری و سواچینی، به‌منظور گسترش دامنه‌ی بازیافت این مواد است. محصولات بادوام PVC مانند روکش¬های وینیل (vinyl siding)، بام‌پوش (roofing)، لوله‌کشی، کف‌پوش و سایر محصولات بادوام در نهایت به پایان عمر مفید خود می‌رسند. هم‌چنین تلاش‌هایی برای بازیافت محصولات PVC یک‌بارمصرف، مانند مواردی که در حوزه‌ی بهداشت و درمان کاربرد دارند، در جریان است.

صنعت PVC اروپا (شامل EU-27، بریتانیا، نروژ و سوئیس) تعهد بلندمدتی برای زیست‌پایداری به نام وینیل پلاس دارد. این گروه بیش از 20 سال در جهت کاهش اثرات زیست محیطی PVCفعال بوده است و اعضای آن در حال حاضر در راستای تعهد وینیل پلاس 2030 فعالیت می‌کنند. بخش بزرگی از این تعهد، سوق دادن زنجیره‌ی ارزش PVC اروپا به سمت چرخشی بودن با افزایش حجم PVC بازیافتی در محصولات جدید به مقدار 1 میلیون تن در سال تا سال 2030 خواهد بود.

کاهش در اروپا
طبق گفته‌ی وینیل پلاس، نرخ بازیافت PVC در اروپا در سال 2023 به بیش از 9 درصد کاهش پیدا کرده است (2023 آخرین سالی است که آمار کامل سالانه برای آن وجود دارد).
برای کل سال، نزدیک به 738000 تن پسماند PVC در این منطقه ( EU-27، بریتانیا، نروژ و سوئیس) بازیافت شد که همراه با کاهش 3/9 درصدی بوده است و نشان می‌دهد حدود 24 درصد از کل پسماند‌های PVC تولید شده در اروپا را به خود اختصاص داده است.
از این مقدار، 62 درصد شامل پسماندهای پیش از مصرف بوده است که کارخانه‌ها پسماندهای داخلی خود را دوباره وارد فرایند کرده‌اند و 38 درصد را پسماند‌های پسامصرف تشکیل داده است. در سال 2023، بازیافت پسماند پیش از مصرف 10 درصد کاهش داشته است در حالی که بازیافت پسماندهای پسامصرف حدود 7 درصد کاهش یافته است.
با توجه به آمارها، مقایسه دشوار است، زیرا انواع محصولات بین سال‌های 2022 و 2023 دوباره طبقه بندی شدند. بازیافت مواد انعطاف‌پذیر از جمله پارچه‌ها و کف‌پوش‌ها حدود 14 درصد در سال 2023 کاهش داشته است. بازیافت فیلم‌های سخت نیز در حدود 20000 تن ثابت بوده است.

وینیل پلاس اعلام کرد که دلایل این کاهش عبارتند از: قیمت رقابتی مواد اولیه، شامل واردات؛ رکود درساخت و ساز و تاثیر مقررات اروپایی بر افزودنی‌های قدیمی.
بازیافت و تبدیل در سراسر اروپا کاهش یافت. هم در بازیافت پیش از مصرف (پساصنعتی) که در آن کاهش تولید، مقدار پسماند موجود را می‌کاهد و همینطور در بازیافت پسامصرف، به دلیل کاهش کاربرد در صنعت ساختمان. بخش کف‌پوش و لوله بیش‌ترین کاهش را به ویژه در بازیافت پسماند‌های پیش از مصرف به ثبت رساندند.
وینیل پلاس گزارش داده است که تقاضا برای PVC بازیافتی (rPVC) بیش از 12 درصد نسبت به سال گذشته کاهش داشته است. جذب rPVC از سوی تبدیل‌کنندگان حدود 470000 تن در سال 2023 بوده است که کاهشی معادل 16 درصد را نشان داده است. رئیس وینیل پلاس بیان کرد: «تورم بالا بر بخش ساخت و ساز تاثیر گذاشته و بازیافت‌کنندگان را با مشکل مواجه کرده و تقاضا برای بازیافت در اتحادیه اروپا را کاهش داده است. به‌علاوه، سامانه‌ی بازیافت هم‌چنان تحت بررسی دقیق نهادهای نظارتی قرار دارد.»

افزودنی‌های قدیمی
وینیل پلاس هم‌چنین در حال تلاش برای حل چالش افزودنی‌های به‌اصطلاح قدیمی است. افزودنی‌هایی که در محصولات PVC در پایان عمر مصرف وجود دارند و اکنون با مقررات اتحادیه اروپا محدود شده‌اند. در صنعت PVC طیف وسیعی از افزودنی‌ها و فرمول‌بندی‌هایی وجود دارد که در طول سالیان به دلیل وجود نگرانی‌های زیست‌محیطی و بهداشتی نسبت به برخی از مواد شیمیایی، تغییر کرده‌اند. در اروپا یکی از افزودنی‌های قدیمی، پایدارکننده‌های سرب‌پایه هستند که ممکن است در محصولات قدیمی ( یعنی محصولات تولید شده تا سال 2015 که در آن زمان صنعت PVC اروپا به طور کامل وارد مرحله جدیدی شد) وجود داشته باشد. احتمال وجود سرب در PVC بازیافتی موضوع بحث بوده است و درحالی‌که سرب و ترکیبات آن تحت مقررات Reach محدود شده‌اند، معافیت‌هایی بر اساس کاربرد و مقدار مجاز هم‌چنان امکان ادامه‌ی بازیافت را فراهم کرده‌اند.

برخی از نرم‌کننده‌های ارتوفتالات استفاده شده در PVC انعطاف‌پذیر، در اتحادیه اروپا به دلیل طبقه‌بندی آن‌ها (به‌عنوان Repr. 1B، سمی برای باروری) محدود شده‌اند.

در نوامبر 2023، کارگزار مواد شیمیایی اروپا (ECHA) پژوهش‌هایی را در مورد 63 مورد افزودنی PVC و بسپار PVC، طبق درخواست کارگروه اروپا، انجام داده است. اگرچه تحلیل‌ها نشان داده است که خطرات ناشی از بسپار PVC برای کارگران و محیط‌زیست به اندازه‌ی کافی تحت کنترل است، ECHA پیشنهاد کرد که اقدامات نظارتی برای فناوری‌هایی به‌منظور به حداقل رساندن انتشار ریزپلاستیک PVC در تاسیسات بازیافت و محل دفن پسماند لازم است. ECHA هم‌چنین پیشنهاد کرد که اقدامات نظارتی برای برخی از نرم‌کننده‌های ارتوفتالات، برخی آلی¬قلع‌های پایدارکننده‌ی گرمایی و نیز برای کاهش انتشار مواد بازدارنده‌ی شعله ضروری است. این بررسی در مرحله‌ی بعد توسط کارگروه ارزیابی خواهد شد تا تصمیم‌گیری شود که آیا ECHA باید پیشنهادی برای محدودیت در چارچوب Reach تهیه کند یا خیر. وینیل پلاس که طی این بررسی مدارکی را به ECHA ارائه داده بود، این نتایج را زیر سوال برد اما بیان کرد متعهد به ارائه‌ی اطلاعات مورد نیاز است.
جمع‌آوری PCR

(ادامه دارد …)

دکتر ریحانه امینیان aminian.reyhan@gmail.com

متن کامل این مقاله را در شماره 274 ماهنامه بسپار که در نیمه مرداد 1404 منتشر شده است، می خوانید.

در صورت تمایل به دریافت نسخه نمونه رایگان و یا دریافت اشتراک با شماره های ۰۲۱۷۷۵۲۳۵۵۳ و ۰۲۱۷۷۵۳۳۱۵۸ داخلی ۳ سرکار خانم ارشاد تماس بگیرید. نسخه الکترونیک این شماره از طریق طاقچه  و  فیدیبو  قابل دسترسی است.