اخبار

آیا رنگ های به اصطلاح “نانو” عرضه شده از سوی برخی تولیدکنندگان رنگ، واقعا وی‍ژگی های متمایز و منحصر به فردی دارند؟

بسپار/ ایران پلیمر امروزه ” نانوتکنولو‍ژی” نقش وی‍ژه ای در ابعاد مختلف زندگی انسان دارد به طوری که پیش بینی می شود این فناوری جدید بخش عظیمی از تکنولوژیهای آینده در حوزه های مختلف اعم از علوم سطح، شیمی آلی، زیست شناسی مولکولی، فیزیک نیمه هادی ها، ذخیره انرژی و مهندسی مولکولی را دربرگیرد. کنترل و مهندسی مواد در ابعاد اتمی و مولکولی منجر به تولید محصولات با کیفیت بسیار بالاتر و یا خواص منحصربفرد می گردد. از سوی دیگر مانند هر تکنولو‍ژی جدید، چالشی در خصوص پیامدهای منفی فناوری نانو از جمله نگرانی در مورد سمیت و اثرات زیست محیطی نانومواد وجود دارد. با توجه به هزینه بالا، تکنولو‍ژی تولید پیچیده و مشکلات زیست محیطی نانومواد، استفاده از این فناوری تنها در مواردی که تکنولو‍ژیهای موجود پاسخگوی نیازها و الزامات فنی مشتریان نباشد توجیه خواهد داشت. صنایع تولید رنگ و پوشش نیز مانند صنایع دیگر از مزایای نانوتکنولوژی در جهت بهبود کیفیت محصولات خود بهره می برد. به طور مثال رنگهای ترافیکی به عنوان یک محصول علامت گذاری مقرون به صرفه شناخته می شوند که به افزایش ایمنی جاده های عمومی و کیفیت عبور و مرور کمک کرده و برای ترسیم خطوط علامت گذاری محوری و افقی در جاده ها و بزرگراه ها، یا سایر سطوح ترافیکی از جمله پارکینگ ها، پیاده روها و باند فرودگاه ها مورد استفاده قرار می گیرند. ویژگیها و خواص مورد انتظار رنگهای ترافیکی غالباً در استانداردهای ملی ایران مانند استاندارد ملی ۳۷۵۸ و یا ۲۱۱۹۴ ذکر گردیده است. چالشهای موجود در صنعت رنگهای ترافیکی عبارتست از ماندگاری کم رنگهای ترافیکی ترموپلاست ( حدود ۹ ماه)، چرک پذیری بالا و مشکلات زیست محیطی ناشی از وجود حلال. بدیهی است اگر نانوتکنولوژی قادر باشد با حفظ قیمت، این معضلات را کاهش دهد، توسعه و گسترش آن و قرار دادن الزامات جدید فنی در استانداردها منطقی به نظر می رسد. لیکن با توجه به محدودیت های فنی-اقتصادی نانوتکنولوژی در کشور ما که پیشتر در خصوص آن بحث گردید به نظر می رسد تولید رنگهای ترافیکی تحت عنوان ” رنگهای ترافیکی نانوکامپوزیت” تنها در صورتی توجیه پذیر است که چالشهای پیش روی این صنعت را مرتفع نماید در غیر این صورت استفاده تبلیغاتی از واژه “نانو” در محصولات، بدون وجود ویژگیهای فنی فوق العاده نسبت به همتای میکرویی نه تنها به پیشرفت صنایع کمک نمی کند بلکه به یک آفت جدی در مسیر رشد صنایع داخلی بدل خواهد شد.قصد ما اینجا، پرداختن به مقوله تکنیکال و فنی رنگ های نانو نیست، بحث این است که در بازاری که مشتریان آگاهی چندانی از کیفیت نداشته و اصطلاحا Quality Conscious نیستند، اتلاق ویژگی های جذاب دهان پرکن برای ربودن دل مخاطبان و حتی در برخی موارد، فریفتن مشتریان کاری اخلاقی است یا خیر؟
در اواخر دهه هفتاد شمسی موجی در میان فعالان عرصه صنعت به راه افتاده بود، به نام موج ایزو، شرکتهای بسیاری در صنایع مختلف، به نوعی نداشتن “ایزو” را برای خود ننگ و عار می دانستند و فارغ از اندک دانشی در خصوص کارکرد و عملکرد استانداردهای ایزو، تحت هر شرایطی و به هر قیمتی به دنبال کسب ایزو بودند تا به سرعت لوگو و علامت استاندارد مدیریت کیفیت ایزو را روی محصولات خود الصاق کنند و روی آن مانور دهند. این موضوع به وی‍ژه در صنعت رنگ، که مشتریان آن، چندان اِشرافی به کیفیت رنگ نداشتند و تنها به مانورهای تبلیغاتی شرکت ها توجه نشان می دادند، بسیار مشهود بود. چه بسیار شرکتهایی که حتی قادر به برآورده ساختن حداقلی ترین الزامات استاندارد نبودند، اما گواهی های سیستم مدیریت کیفیت را با خود به یدک می کشیدند!
امروز و پس از گذشتن قریب به بیست سال مجددا شاهد این مانور ها این بار با رنگ و لعابی جدید، در قالب محصولات نانو هستیم. در بحث بازاریابی و فروش مقوله ای در محافل حرفه ای به عنوان F.A.B مطرح است. بدین معنا که هر محصول تولید و عرضه شده دارای ویژگی ها (Features)، مزیت ها (Advantages) و منفعت ها (Benefit) است. در بازارهای به بلوغ رسیده به وی‍ژه در بخش B2C این مزیت ها و منفعت ها هستند که ملاک اصلی خریداران برای انتخاب محصول محسوب می شوند. تولیدکنندگان در اضافه کردن یک خصلت و ویژگی جدید باید به منافعی که این ویژگی برای مشتریان به همراه می آورد، تمرکز کنند. این ویژگی جدید و منحصربفرد در خصوص رنگهای ترافیکی می تواند خود تمیز شوندگی، مقاومت سایشی فوق العاده و یا میزان بازتاب عالی باشد که به سبب این ویژگی تمایز مشهود بین رنگهای ترافیکی نانو و نوع متداول ایجاد گردد.
در واقع قدری جسورانه می توان چنین گفت که صرف استفاده از ماده نانویی در فرمولاسیون رنگ بدون اینکه تفاوتی را در محصول ایجاد کرده و منفعتی برای مشتری به همراه داشته باشد، صرفا یک عوامفریبی تجاری، شو تبلیغاتی و سوء استفاده از ناآگاهی مشتریان است. تولید محصول نانو هزینه هایی را به شرکت ها متحمل می کند که علیرغم افزودن وی‍ژگیهای کیفی منحصر به فرد به محصول، رقابت پذیری قیمتی محصولات را، آن هم در این بازار قیمت محور رنگ، عملا غیرممکن می سازد، مگر اینکه وی‍ژگی نانو را به همان سبکی که از سوی دستفروشان در ایستگاه های مترو برای تبلیغ جورای های به اصطلاح “نانو” استفاده می شود، تقلیل دهیم!
کاملا مشهود است که امر اخلاقی و توجه به اخلاقیات در کسب و کار به ویژه در بازارهایی که مشتریان آگاهی چندانی از کیفیت نداشته و تشخیص سره از ناسره برای آنها دشوار است، بیش از سایر حوزه ها اهمیت پیدا می کند.
متاسفانه ساختار و بافتار سنتی صنعت رنگ به وی‍ژه در حوزه رنگ های ساختمانی و ترافیکی، تا حد بسیاری متأثر و ناشی از مشی برخی بازیگران اصلی این صنعت یعنی بعضی تولیدکنندگان بوده است، به این معنا که به جای اینکه تولیدکنندگان درصدد ایجاد تحول در عرصه این صنعت باشند بیشتر تلاش کرده اند تا با توسل به همان ابزارهای سنتی و همان ابزارهای دم دستی که در بازارهای نه چندان پیچیده به کار گرفته می شود، بیشتر خود را با فضای مشتریان و مخاطبان و بازار این کالاها وفق دهند و متاسفانه در این راه از هر ترفندی برای ماهی گرفتن از آب گل آلود ناآگاهی مشتریان بهره می گیرند.
با این تفاسیر، لزوم مداخله نهادهای بالادستی و قانونگذار در این میان به شدت احساس می شود. متاسفانه فرهنگ برتری کمیت بر کیفیت در بازار، ردپای خود را در تفکر تولیدکنندگان هم بر جای گذاشته و برخی از دست اندرکاران تلاش می کنند تا با ردیف کردن انواع و اقسام گواهینامه ها و تأییدیه ها – که در بسیاری از مواقع به زحمت می توان کارکرد و تأثیر این مدارک و مستندات را در محصولات و خدمات عرضه شده از سوی تولیدکنندگان یافت- تلاش می کنند تا بر ذهن مخاطبان و مشتریان هدف اثر بگذارند و همین فضا تلاش برای بهبود حقیقی کیفیت را عقیم گذارده و تولیدکنندگانی که باید فرامحلی و فرامرزی فکر کرده و به فکر بازارهای صادراتی باشند، با تزیینات ظاهری و نه توجه به الزامات زیربنایی دست به اقداماتی می زنند که تنها مصرف داخلی داشته و عملا کاری را از پیش نخواهند برد.

دکتر رضا اسدی
دکترای مدیریت استراتژیک دانشگاه علامه طباطبایی

 

متن کامل این مقاله را در شماره ۲۱۹ دوماهنامه پوشرنگ از گروه مجلات بسپار که در پایان دی ماه  منتشر شده است، می خوانید.

در صورت تمایل به دریافت نسخه نمونه رایگان و یا دریافت اشتراک با شماره های ۰۲۱۷۷۵۲۳۵۵۳ و ۰۲۱۷۷۵۳۳۱۵۸ داخلی ۳ سرکار خانم ارشاد تماس بگیرید. نسخه الکترونیک این شماره از طریق فیدیبو و طاقچه قابل دسترسی است.

نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا