اخبار

دکتر کفاشی، عضو هیات علمی گروه مهندسی پلیمر دانشگاه تهران: کارشناس نباید صرفا برای تحقیقات تربیت شود

بسپار- دکتر بابک کفاشی دانش ­آموخته دانشگاه صنعتی امیرکبیر است که پس از اتمام دوره کارشناسی در بهمن ۱۳۶۸ و انجام خدمت سربازی، در ابتدای سال ۱۳۷۱ برای ادامه تحصیل در مقطع کارشناسی ارشد و دکتری به دانشگاه کوئینزلند استرالیا اعزام شد. وی در این دو مقطع با راهنمایی پرفسور مایکل مک­کی (Prof. Michael Mackay) در زمینه رئولوژی پلیمرها فعال بوده­ و در سال ۱۳۷۶ مدرک دکتری پلیمر را اخذ کرد. همچنین دکتر کفاشی در بازه ۱۹۹۸۱۹۹۷ میلادی در بلژیک با پرفسور یان میویس (prof. Jan Mewis) بر روی پلیمرهای پیوندی و سوپر هیدروژل­ها کار کرده است. وی پس از بازگشت به ایران از ۱۰ آبان ۱۳۷۷ یعنی به مدت بیش از ۱۸ سال به عنوان هیات علمی در دانشکده فنی دانشگاه تهران فعالیت دارد. همچنین وی به مدت ۵ سال در جهاد دانشگاهی دانشگاه امیرکبیر به عنوان کارشناس تحقیقاتی و سهسال به عنوان کارشناس شرکت لاستیکی سهند حضور داشته و در طی این ۱۸ سال پروژه­های تحقیقاتی نیز انجام داده و با برخی ارگان­ها و نهادها همکاری داشته است.

در راستای پرونده شماره دی ماه ماهنامه بسپار، آموزش مهندسی در کشور، با دکتر کفاشی از دیگر اعضای کمیته بازنگری سیلابس رشته مهندسی پلیمر در وزرات علوم، تحقیقات و فناوری مصاحبه­ ای انجام دادیم و وی با صراحت نظرات خود را ارایه داد و انتقادهای خود را مطرح کرد. دکتر کفاشی معضل کنونی را ریشه در مجموعه ­ای از عوامل می­ داند و معتقد است این شرایط تنها ناشی از برنامه درسی نیست و تغییر، اهمیت بیشتر به کارهای عملی و دادن اختیار به دانشجو سبب شکوفایی دانشجو و باروری خلاقیت وی خواهد شد.

 

کفاشی: از سال ۱۳۶۹ رشته کارشناسی ارشد مهندسی پلیمر با همکاری پژوهشگاه پلیمر و پتروشیمی (در آن هنگام مرکز تحقیقات پلیمر ایران) مبادرت به اخذ دانشجو کرده بود. همچنین از سال ۱۳۷۹ مقطع کارشناسی مهندسی شیمی با گرایش پلیمر در دانشکده مهندسی شیمی وجود داشت اما در سال ۱۳۸۶ مجوز دوره کارشناسی و دکتری مهندسی پلیمر را به عنوان رشته های مستقل اخذکردیم. سالانه  25-20 دانشجو کارشناسی، ۱۷-۱۶ دانشجو ارشد و  4-3دانشجوی دکتری جذب می­کنیم. اکنون ۸ نفر هیات علمی متشکل از ۲ استاد، ۲ دانشیار و ۴ استادیار در این گروه حضور دارند.

چون در آن­موقع رشته پلیمر هنوز رشته نسبتا جدیدی بود و دانشگاه علاقه به فعالیت در رشته­ های نو را داشت. همچنین صنعت پتروشیمی در حال شکوفایی بود و صنایع پایین ­دستی نیز به دانش ­آموختگان این رشته نیاز داشتند، بنابراین این رشته در دانشکده فنی شکل گرفت.

 

بسپار-آقای دکتر برای ورود به بحث، لطفا از تغییرات برنامه درسی و میزان اثربخشی آن بفرمایید.

کفاشی: دانشگاه تهران اجباری برای تغییر و تحول دارد. هر پنج سال به صورت کلی و یا هر سه سال به صورت جزیی باید در دروس بازنگری صورت گیرد و اگر انجام نشود اجازه ثبت نام و وارد کردن نمره دانشجویان در سامانه گلستان را به ما نمی­­دهند. البته میزان کیفی بودن این تغییر و تحول باید بررسی  شود. در وزرات علوم و کمیته موردنظر این برنامه ­ریزی ­­ها انجام می­شود، تعدادی از واحدها کاسته و گرایش­ها تغییر می­کنند. این فرایند برای هر سه مقطع (کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری) انجام می شود،البته عقیده دارم که این تغییرات چندان پربازده نیست چون بازخوردهای دانشجویی در مورد این تغییرات را دریافت نمی­کنیم. یعنی این برنامه درسی چه قابلیت­هایی برای دانشجویان ما فراهم می­کند؟ از نظر من برنامه های درسی فعلی دارای دروس نظری زیادی است. در بازنگری­ها یا دروس اختیاری را افزایش می­دهیم یا بخشی از دروس اصلی را به اختیاری تبدیل می­کنیم. مثلا در رشته مهندسی پلیمر درس استاتیک و مقاومت مصالح را که یک درس اصلی بوده به درس اختیاری تبدیل کردیم، چون بسیاری از دانشجویان مباحث مربوط را در دیگر دروس تخصصی می­­­آموزند. همچنین چون رشته پلیمر در دانشکده مهندسی شیمی ارایه می­شود دانشجویان عملیات واحد ۱  و ۲ را می­گذراندند. تصمیم گرفته شد این دو در قالب یک درس ارایه شود و  مباحثی که بیشتر به مهندسی پلیمر مرتبط است در آن گنجانده شود، یعنی یک عملیات واحد تخصصی برای مهندسی پلیمر.

از نظر من هنوز برای مهندسی پلیمر چارچوب صحیحی تعریف نشده است. مشخص نیست که این رشته در ایران بیشتر تمایل به ارایه شالوده موادی یا مهندسی شیمی یا مکانیک دارد. چون مهندسی پلیمر از هر سه این رشته مواردی را به عاریه گرفته است. به دلیل اینکه بخشی از آن مرتبط با مواد شیمیایی و پتروشیمیایی است ارتباط تنگاتنگی با مهندسی شیمی دارد. وقتی بخواهیم بر پلاستیک­ها تمرکز کنیم از لحاظ ساختاری جنبه موادی دارد و جنبه کاربردی مهندسی پلیمر به مکانیک و مقاومت مصالح و تنش و کرنش ربط دارد. این سه بخش باید به گونه ای با هم ترکیب شوند اما تاکنون تنها یک ملغمه بوده است. دانشجویان بخش­هایی را که بیشتر می­پسندند و اساتید بخش­هایی را که بیشتر در آن متبحر هستند ارایه می کنند، پس حق کلام به­خوبی ادا نمی­گردد. اصل این برنامه از دانشگاه امیرکبیر نشات گرفته است. من خود در سال ۶۴ دانشجوی مهندسی شیمی گرایش پلیمر دانشگاه امیرکبیر بودم و در حدود ۴۰ واحد تخصصی را فرا گرفتم. آن هنگام سعی کردند از مهندسی شیمی بکاهند و درس­های تخصصی پلیمر را ارایه دهند و این موضوع سبب شد دانش­آموختگان این رشته بیشتر تکنولوژیست شوند تا مهندس. یعنی مواردی راجع به اختلاط و مواد پلاستیک و لاستیک بیاموزند اما اصول مهندسی رسیدن به خواص مشخص را آن­طور که باید و شاید فرا نگیرند. به نظر من باید برای ارایه مهندسی پلیمر می­توانیم مینورهای (minor) پلیمر را در دانشکده­های مرتبط ایجاد نماییم. مثلا می­توانیم در دانشکده مهندسی شیمی، مینور مهندسی پلیمر با ۱۵ واحد درس پلیمری قرار دهیم. همچنین گرایش پلیمر در دانشکده مواد و مکانیک نیز ایجاد شود و سپس هریک از دانش ­آموختگان با توجه به زیربخش­های خاص، مهارت­های خاص داشته باشند. مهندسی شیمی با گرایش پلیمر می­تواند در صنایع پلیمری بالادستی و پتروشیمیایی کار کنند و مهندسان مواد و مکانیک گرایش پلیمر بر فرمولاسیون، طراحی ساختار و محصول نهایی و در واقع صنایع پایین دستی اشراف داشته باشند. البته این موضوع به مذاق بسیاری از پلیمری­ها خوش نخواهد آمد، چون می­خواهند دانشکده­ای جداگانه داشته باشند. منتها در همان دانشکده پلیمر نیز با محدودیت اعمالی از وزرات علوم نمی­توانیم چند گرایش ارایه دهیم. حتما باید مهندسی پلیمر و رنگ را در دو گرایش مجزا داشته باشیم. در حالی­که رنگ و پلیمر چندان به هم نزدیک نیستند. نمی دانم شاید از اول درست نبود که رشته رنگ از نساجی به دانشکده پلیمر منتقل شد!

 

بسپار- یعنی در این شرایط تربیت مهندس پلیمر عملی نیست؟

 

(ادامه دارد …)

متن کامل این مقاله را در شماره ۱۷۲ ام ماهنامه بسپار که در دی ماه منتشر شده است بخوانید.

در صورت تمایل به دریافت نسخه نمونه رایگان و یا دریافت اشتراک با شماره های ۰۲۱۷۷۵۲۳۵۵۳ و ۰۲۱۷۷۵۳۳۱۵۸ داخلی ۳ سرکارخانم ارشاد تماس بگیرید. امکان اشتراک آنلاین بر روی صفحه اصلی همین سایت وجود دارد. 

 

نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا