مقاله‌ای از حمید رقمی/ آلودگی هوا در شهرهای ایران و برخی از مقصران آن

بسپار/ایران پلیمر آلودگی هوا هر ساله میلیون‌ها نفر را می‌کُشد و بر سلامت انسان‌ها، حیوانات، گیاهان و محیط (زیست) تأثیرات مخرب دارد.
**(فعلاً با مقصران اصلی- انسان ها- کاری نداریم)
نکته : تورم افسار گسیخته و تبعات آن یعنی گران تر شدن لحظه ای قیمت کالاها و بخصوص خوراکی‌ها، به مهمترین مشغله فکری ما ایرانیانی تبدیل شده است که در « “دهک” (های) بالا قرار نداریم و عمدتاً از داشتن ” ژن خوب” بی بهره ایم،
در کنار موضوع تورم و گرانی،« قطعی آب »-یا با عنوان امروزی آن -” ناترازی آّ ب ” نیز جایگاهی ویژه در ” لیست ” نگرانی های ایرانیان را به خود اختصاص داده است !
آلودگی و آلاینده های هوا
همچنین موضوع « آلودگی هوا و تبعات آن » (نیز) در حال حاضر به یکی از دیگر از نگرانی ها ی ” روزمره ” (و پر بحث) ما ایرانیان تبدیل شده است .
تعاریف
آلاینده های هوا براساس برخی از تعاریف عبارتند از : مواد زیانباری که با آزاد شدن ( یا آزاد سازی ) در هوا، بطور مستقیم یا غیر مستقیم در سلامت ( و بیمار شدن ) انسان ها ، حیوانات، گیاهان و (در کل) تخریب محیط زیست نقش مهمی دارند. این آلاینده‌ها به لحاظ فرم یا ساختار( فیزیکی) معمولاً بصورت گاز، پارتیکل های ریز ( ذرات معلق) و یا قطرات ریزی از مایعات می باشند.
سازمان بهداشت جهانی ( WHO ) اعلام می دارد که سالیانه حدود هفت میلیون نفر انسان بر اثر آلودگی هوا جان خود را از دست می دهند. امروزه از هر ده نفر تقریباً نه نفر هوای آلوده‌ای را تنفس می‌کنند که از مرزهای حد‌اکثری محاسبه شده توسط سازمان بهداشت جهانی بالاتر می باشد. این ارقام بیشتر کشورهایی را شامل می شود که در آمد سرانه کمتری دارند.
همچنین مطالعاتی که توسط “موسسه غیرانتفاعی اثرات بهداشتی”* (gemeinnützigen Health Effects Institute ) انجام شده است حاکی از آن است که آلودگی هوا معمولاً با یک سری از مشکلات مهم مرتبط با سلامت از جمله التهابات ریه و مجاری تنفسی، بیماری های قلب و عروق، سکته، سرطان ریه و مرده‌زایی، خود را نشان می دهد. به نقل از موسسه مذکور، آلودگی هوا در سال ۲۰۲۱ منجر به بیش از ۸.۱ میلیون مرگ زودرس شده است. این عدد معادل بیش از یک مورد از هر هشت مرگ در سراسر جهان است.
*(gemeinnützigen Health Effects Institute )
*The Health Effects Institute (HEI) is an independent, non-profit corporation specializing in research on the health effects of air pollution. It is headquartered in Boston, Massachusetts, United States
چند خبر از ایران :
1- ردپای آلودگی هوا در مرگ ۳۵۷ نفر در هفته گذشته
تابناک؛ کد خبر: ۱۳۴۳۱۲۸ ؛ تاریخ انتشار : ۰۹ آذر ۱۴۰۴ ؛ 30 November 2025
به گزارش تابناک به نقل از ایسنا، محمد اسماعیل توکلی رئیس مرکز اورژانس استان تهران با اشاره به اینکه ۳۱ درصد از ۵۷ هزار تماس ۸ روز گذشته با اورژانس این استان در ارتباط با آلودگی هوا بود از جانباختن ۳۵۷ نفر خبر داد و تاکید کرد که آلودگی می‌تواند در از دست رفتن جان این افراد نقش داشته باشد.
2- آلودگی هوا قلب را نشانه گرفت؛ هشدار جدی متخصصان
منبع : خبرگذاری مهر 22 آذر 1404
سعید ناطقی، متخصص قلب و عروق و فلوشیپ اقدامات مداخله قلب دانشگاه علوم پزشکی تهران در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به پیامدهای مستقیم آلودگی هوا بر سلامت قلب و سیستم قلبی- عروقی گفت: هر عامل مخربی که بر ریه اثر بگذارد، به‌طور طبیعی می‌تواند فشار مضاعفی بر قلب وارد کند و برای بیماران قلبی خطرساز باشد. وی افزود : آلاینده‌های هوا با ایجاد التهاب و انقباض راه‌های هوایی باعث افزایش فشار داخل ریه می‌شوند، وقتی فشار ریه بالا می‌رود، به خصوص سمت راست قلب نیز تحت تأثیر قرار می‌گیرد. در افراد سالم این مشکل معمولاً علامت‌دار نیست، اما در بیمارانی که پیش‌زمینه بیماری قلبی دارند و بخش راست قلب آن‌ها دچار ضعف است، این افزایش فشار می‌تواند به‌سرعت موجب بروز علائم قلبی شود. وی افزود: آلودگی هوا علاوه بر تأثیر مستقیم بر فشار ریوی، با فعال کردن مکانیسم‌های التهابی در بدن می‌تواند به‌طور آبشاری سطح التهاب عمومی را افزایش دهد. این التهاب ممکن است پلاک‌های موجود در عروق کرونر را فعال کند؛ پلاک‌هایی که ممکن است در حالت عادی انسداد جدی ایجاد نکنند، اما در مواجهه با التهاب دچار پارگی و ایجاد لخته شوند. به گفته او، این لخته‌ها اگر در فضای محدود عروق کرونر تشکیل شوند، ممکن است موجب انسداد عروق و بروز سکته قلبی شوند.
منابع آلودگی هوا
1- وسایل نقلیه
موتورهای بنزینی و دیزلی در خودروها، کشتی‌ها، قطارها و سایر وسایل نقلیه، آلاینده‌هایی مانند مونوکسید کربن (CO)، اکسیدهای نیتروژن(NOx )، ذرات معلق (PM )، دی‌اکسید گوگرد (SO2 ) و ترکیبات آلی فرار (VOCs ) را منتشر می‌کنند. اصطکاک تایر و سایش ترمز نیز باعث انتشار اولیه – یعنی مستقیم – ذرات معلق می‌شود، علاوه بر این، دی‌اکسید نیتروژن (NO2 )و ترکیبات آلی فرار (VOCs ) که توسط وسایل نقلیه جاده‌ای آزاد می‌شوند، از طریق واکنش‌های فتوشیمیایی به رادیکال هیدروکسیل، اُزون (O3) و نهایتاً به « ذرات معلق ثانویه » تبدیل می‌شوند.
توجه1 : « ذرات معلق ثانویه » بسیار زیانبارتر از ذرات « نوع اولیه » می باشند.
توجه 2 « ذرات معلق » را می‌توانید در پست قبلی وبلاگ مطالعه کنید.
در اروپا، بیش از ۴۰٪ از NOx و تقریباً ۴۰٪ از انتشار اولیه PM2.5 به ترافیک جاده‌ای مربوط می‌شود. در ایالات متحده
تقریباً ۳۵.۸٪ از CO و ۳۲.۸٪ از انتشار NOx از ترافیک جاده‌ای سرچشمه می‌گیرند.
1-1 بنزین
بنزین ( در کل) متشکل است از( عمدتاً) هیدرو کربن های آلیفاتیک اعم از آلکان، آلکن و سیکلو آلکان (ها) با تعداد4 تا 12 کربن. از این میان میزان اکتان (ها) به عنوان یک « شاخص کیفیت » در بنزین شناخته می شود. ضمناً (معمولاً) مواد دیگری مانند رنگ یا ترکیبات دارای اکسیژن مانند اتانول به دلایل مختلف به بنزین افزوده می‌شوند
برخی دیگر از ترکیبات موجود در بنزینِ مشهور به ” معمولی” مانند هیدر کربن های آروماتیک، بخصوص ” سرکرده آن‌ها” بنزن و ترکیبات آروماتیک « چند حلقه ای » (Polycyclic Aromatic Hydrocarbons(PAH) وجود دارند که بطور اثبات شده موادی بشدت سرطان‌زا هستند.
میزان ترکیبات آروماتیکِ‌ ( عموماً )سرطان زا در بنزین یورو 4 به حداقل میزان ممکن کاهش داده شده است.

بنزین پتروشیمی ؟
ایرنا ؛ بنزين پتروشيمي با ايراني ها چه كرد؛ 11 خرداد ۱۳۹۳ ؛ کد خبر: 81184520
1-1-1- بنزين پيروليز
بنزين پيروليز يك محصول جانبي حاوي حدود 50 درصد بنزن است که براي توليد محصولات پتروشيمي ديگر به كار مي‌رود. اين ماده به دليل درصد بالاي بنزن، خواص سرطان‌زايي مستقيم دارد . بنزن همچنین بر سيستم عصبي، پوست، چشم و سيستم تنفسي اثرات منفي فراوان دارد. در دوران تحريم، اين ماده علاوه بر « ريفورميت » با بنزين معمولي مخلوط شده است. بنابراعلام مديران وقت پتروشيمي، بنزين پيروليز با بنزين معمولي مخلوط مي‌شد.
عليرضا ضيغمي، مديرعامل وقت شركت ملي پالايش و پخش، خبر شماره 157630 شانا، مورخ 26 شهريور 1389:
« بنزين پيروليز و ريفرميت يكي از فرآورده‌هاي توليدي مجتمع‌هاي پتروشيمي و نفتاي سبك نيز از فرآورده‌هاي توليدي پالايشگاه‌هاي كشور است كه پيش از اين به خارج از كشور صادر مي‌شد، ولي با توجه به نياز داخل هم‌اكنون از اين فرآورده‌ها براي توليد بنزين مورد نياز داخل استفاده مي‌شود».
سيداسماعيل موسوي مديرعامل وقت پتروشيمي جم، (خبر شماره 158526 شانا، مورخ 5 مهر 1389 ) « بنزين پيروليز» توليدي پتروشيمي جم به عنوان يكي از محصولات فرعي واحد اُلفين از ابتداي راه‌اندازي اين مجتمع توليد مي‌شد، ولي به دليل عدم نياز داخلي آن را صادر مي‌كرديم. از هنگام اجراي طرح توليد ضربتي بنزين در مجتمع‌‌هاي پتروشيمي تاكنون، اين محصول براي اختلاط با بنزين معمولي در اختيار شركت ملي پالايش و پخش فرآورده‌هاي نفتي ايران قرار گرفته است. »
نکته : همانگونه که مشاهده می شود گزارش « ایرنا » مربوط به سال 1393 است و ( اینجانب نگارنده وبلاگ) امیدوارم که در حال حاضریعنی سال 1404 این نوع ” بنزین”(که حاوي حدود 50 درصد بنزن است ) با « بنزین ( معمولی) مخلوط نگردد !
شناسنامه بنزن

تشریح (تصویری)مختصری در باره خطرات بنزن

 توضیح نگارنده وبلاگ: نظر به اینکه متن های دارای (همزمان) ارقام و دیمانسیون های مربوطه که بصورت فارسی و لاتین درج می گردند، در اکثرموارد به نوعی” بهم ریخته” ظاهر می شوند، در اینجا ارقام بصورت« تصویر» درج شده اند
سرطان زایی ترکیبات آروماتیک
یافته های علمی مستند حاکی از اثبات سرطان زائی بنزن و برخی ازمشتقات آن می باشد. دراین میان هیدروکربن های آروماتیک چندحلقه ای ( polycyclic aromatic hydrocarbon, PAH ) از اهمیت بسیار بالائی برخوردارند، چرا که سرطان زائی آنها – بخصوص 3،4 بنزوپیرن(3,4-Benzpyren )به عنوان “سرگروه” این موادسرطان زا، به موضوعی غیرقابل انکار بدل گشته است. این ماده که در کولتار یا قیر قطران “به وفور”یافت‌ می‌شود، درگازهای‌خروجی از اگزوز اتومبیل ها، دودکش های وسایل گرمازا و غذاهای کبابی متداول یا” گریل” و همچنین در دود سیگار نیز کم و بیش وجوددارد. آروماتیک های چندحلقه ای درگروههای مواد سرطان زا طبقه بندی شده و درصورت وجود در محیط قادرند از راه دهان( oral)، پوست( dermal ) و مجاری تنفسی ( inhalativ )وارد بدن شوند.
مکانیزم سرطان زایی
‌هیدروکربن های آروماتیک چند حلقه ای سرطان زا قادرند به آسانی اتم های اکسیژن را جذب کرده و تبدیل به ترکیبات بسیار واکنش گرای اپوکسید شود. این ترکیبات( اپوکسید)- به علت واکنش گرائی بالا- به رغم طول عمر کوتاهی که دارند به نوعی به صورت کووالنت به سلول ها – از جمله بازهای درون DNA – متصل می شوند. در این‌میان اپوکسیدهای ‌استری‌ فاید نشده یک خطر جدی بوده و قادرند با بازهای درون دی ان آ (DNA ) ترکیباتی برگشت ‌ناپذیر (irreversible ) ایجاد کند. هرچه‌ غلظت ‌این ‌ترکیبات آروماتیک چندحلقه ای در بدن بیشترباشد، امکان واکنش هائی از دسته دوم ، یعنی اتصال به دی اِن آ (DNA ) نیز بیشتر شده و به این ترتیب خطر سرطان زائی نیز افزایش می یابد. ( مسیر 2 درتصویر)

در خاتمه و در این رابطه یادآوری شود که هرچه بر”بار بنزن اضافه شود، به همان نسبت از سرطان زائي آن كاسته ميشود”. این بدان معنی ست که هرچه اتم های هیدروژن متصل به بنزن، (بیشتر) با گروههای الکیل (مانند متیل) جایگزین شده باشند، امکان تشکیل حلقه های سه تایی اِپوکسی با بنزن، نیز کاهش می یابد و این یعنی کاهش احتمال اتصال دی اِن اِی به بنزن (از این مسیر) و در نتیجه کاهش احتمال سرطان زایی، مشروط به اینکه در بنزن ، مکانیزم سرطان زایی مشابه آنچه که در باره هیدروکربن های چند حلقه ای عنوان گردید، (نیز) به وقوع بپیوندد.
نتیجه گیری ” اخلاقی از آخرین پاراگراف : بنزن بشدت سرطان زا ؛ تولوئن کمتر ؛ زایلن (ها) باز هم کمتر و مزیتیلن ( تری متیل بنزن)(احتمالاً) فاقد “ویژگی”سرطان زایی ! ؟( حد اقل از طریق تشکیل حلقه اپوکسید متصل به ملکول بنزن )
1-2- مازوت
مازوت (Mazut ) که بعضاً به نفت کوره نیز معروف است، ماده ای ست تیره رنگ، غلیظ و ترکیبی پیچیده متشکل از اجزاء متعدد. نفت خام در پالایشگاه، خوراک اولیه برج تقطیر است . در برج تقطیر به ترتیب( نقطه جوش) از پائین ترین به بالا در دماهای مختلف از برج خارج می شود . آنچه که در ته برج تقطیر باقی می ماند، مازوت است. مازوت دارای نقطه جوشی بالای 350 درجه سلسیوس بوده و تقریباً تا دو سوم وزن نفت( اولیه )که وارد برج تقطیر می شود را تشکیل می دهد. اجزاء مازوت به لحاظ شیمیایی شامل آلکان ها ، آلکن ها ، سیکلو آلکان ها و ترکیبات آروماتیک با نقطه جوش بالا هستند که خطرناک ترین آن ها، آروماتیک های چند حلقه ای (PAHs )* ( عموماً سرطانزا ) می باشند. مازوت همچنین ترکیبات گوگردی مانند تیوفن و مرکاپتان ها و مشتقات آن ها را دارد. از دیگر اجزاء مازوت – به لحاظ میزان نسبتاً اندک- می توان از برخی از فلزات سنگین مانند وانادیم، نیکل، سرب و آهن نام برد. و بالاخره اینکه مازوت از ترکیبات حاوی نیتروژن مانند پیریدن و مشتقات آن نیز ” بی بهره” نیست.
* به مکانیزم سرطان زایی آروماتیک های چند حلقه ای در بخش بنزین پرداخته شده است .
یکی از معیارهای طبقه‌بندی مازوت میزان « گوگرد » در آن است.
میزان گوگرد در مازوت سبک( کم گوگرد) LFO کمتر از 0.1 % و در مازوت سنگین (پُر گوگرد) HFO بیش از 3 % می باشند
در برخی کشتی‌ها بخصوص نفت کش ها از مازوت سنگین (HFO) به عنوان سوخت استفاده می‌شود.
سوزاندن مازوت و ” عواقب ” آن
مازوت پر است از گوگرد و ترکیبات آروماتیک سنگین و البته از انواع جند حلقه ای آن که با سوزاندن، به‌ویژه در شرایط احتراق ناقص، چند نوع آلاینده خطرناک تولید می‌کند ؛ از جمله دی اکسید گوگرد
برخی از آخرین خبر ها در باره « مازوت » تا تاریخ 23.09.1404
1- شروع مازوت‌سوزی در نیروگاه‌های کشور
تابناک ؛ کد خبر: ۱۳۴۱۷۳۹ ؛ تاریخ انتشار: ۰۲ آذر ۱۴۰۴
به گزارش تابناک به نقل از فارس؛ مصرف مازوت در نیروگاه‌های ایران شروع شده و در روز ۲۳ آبان‌ماه به بیش از ۲۱ میلیون لیتر در روز رسیده است. این حجم نیاز به قطار کردن نفتکش‌هایی به طول ۱۴ کیلومتر را دارد. سال گذشته به دلیل ناترازی گاز، رکورد مصرف مازوت در ایران شکسته شد. نیروگاه مفتح، سلیمی و شازند، رکودداران مصرف مازوت در کشور هستند.
2- رکورد بی‌سابقۀ گوگرد در مازوت نیروگاه شهید رجایی، ۵۹۲ برابر حد مجاز
فرارو؛ کد خبر: ۹۲۸۰۷۵ ؛ ۰۹ آذر ۱۴۰۴
… ” برای نمونه، سولفور موجود در گازوئیل نیروگاه پرند در تاریخ ۵ مهر ۶۶۵۷ میلی گرم بر کیلوگرم بوده است. این در حالی است که رقم استاندارد گوگرد موجود در گازوئیل یورو چهار ۵۰ میلی گرم بر کیلوگرم است. به بیان دیگر، گوگرد موجود در گازوئیل نیروگاه پرند در تاریخ مذکور ۱۳۳ برابر حد استاندارد است.”
اگرچه مسئولان دولتی از عدم وجود مازوت در نیروگاه‌های تهران سخن می‌گویند، اما یک گزارش سازمان حفاظت محیط زیست نشان می‌دهد حتی گازوئیل مورد استفاده در این نیروگاه‌ها هم به گوگرد آلوده بوده است.
به گزارش انتخاب، معاون راهبردی تولید شرکت برق حرارتی با بیان اینکه هیچکدام از نیروگاه‌های تهران مازوت نمی‌سوزانند، استفاده از مازوت کم سولفور در نیروگاه منتظرقائم کرج و همین طور نیروگاه رجایی قزوین را تایید کرد.
گوگرد دی اکسید

گوگرد دی اکسید (SO2)، آنهیدرید اسید سولفورو (sulphurous acid) (H2SO3 ) (در شرایط متعارف ) گازی است سمی بی رنگ ، سوزاننده مخاط و با بوی تند. قابلیت انحلال آن درآب نسبتاً بالا ست و محصول آن ، اسید سولفورو است.در این واکنش، تعادل به سود گاز دی اکسید گوگرد است، تعادلی تقریباً مشابه با گاز کربن دی اکسید و کربنیک اسید. این گاز سمی ازجمله محصول سوزاندن سوخت های فسیلی است، مانند ذغال سنگ و محصولات نفتی که در آن ها تا 4% گوگرد وجود دارد. دی اکسید گوگرد همچنین در روشِ سوزاندن یا اصطلاحاٌ “برشته کردن ” سنگ معدن های سولفیدی بدست می آید، مانند پیریت ( سنگ معدن مهمی از فلز آهن ) و کالکوپیریت (Chalcopyrite) ( آلمانی : Kupferkies) CuFeS2 که مهم ترین و فراوان‌ترین ‌سنگ معدن مس است. دراین خصوص لازم به توضیح است که گاز گوگرد دی‌اکسید محصول جانبی این نوع فراوری ها می باشد و معمولاً به دلایل اقتصادی و زیست‌محیطی جمع آوری و به سولفوریک اسید تبدیل می شود که محصولی است با تولید ” میلیون تنی” و پرمصرف در صنایع مختلف از جمله در صنایع شیمیائی. جالب است بازگو شود که در گذشته های نسبتاً دور میزان مصرف سولفوریک اسید به عنوان معیاری برای درجه صنعتی بودن یک کشور یا منطقه در نظر گرفته می‌شد. مهم ترین مشخصات فیزیکی وتوکسیکولوژیکی گوگرد دی‌اکسید در جدول ” شناسنامه ” آن قابل مشاهده است
یکی از خطرات مهم ” و اختصاصی” گوگرد دی اکسید
یکی از هشدارهای جدی درمورد خطر بیماری از طریق قرارگرفتن در معرض غلظت های بالا ی گوگرد دی اکسید درطولانی مدت ، ابتلا به بیماری کم خونی (anemia ) یا ” فقر خون”است . این بیماری به سبب تخریب ویتامین ب 12 (B12) که برای خون سازی در بدن بسیار پراهمیت است ، صورت می گیرد.
گوگرد دی اکسید دراروپا و یکی از منابع مهم رهایش آن در محیط زیست
درسال 2019 نتایج مطالعاتی منتشر گردید که کشتی های مسافرتی- تفریحی در مسیر سواحل اروپا، درسال 2017 حدوداً ده بار بیشترگاز گوگرد دی اکسید از مجموع 260 میلیون اتومبیل درحال تردد دراروپا، به اتمسفر می فرستند. موسسه ماکس پلانک برای هوا شناسی (Max-Planck-Institut für Meteorologie ) درهمان سال اعلام کرد که این اقلام در بنادر روتردام ( هلند)، آنتورب (بلژیک) و میلفورد دربیشترین حد قراردارند.
وجود گاز گوگرد دی اکسید در اروپا در دو دهه اخیر از طریق مصرف سوخت های کم گوگرد تر و فاقد گوگرد و همچنین گوگرد زدائی از مواد سوختی، کاهش قابل ملاحظه ای را به ثبت رسانده است.
مرز های حداکثری گوگرد دی اکسید دراروپا
از اول ژانویه 2005 این میزان به منظور حفظ سلامتی انسان به شرح زیر است :
مرز حداکثری مجاز برای یک ساعت 350 میکروگرم (350 µg/m3) بوده و می تواند حداکثر24 بار درسال تکرار شود.

مرز حداکثری روزانه گوگرد دی اکسید125 میکروگرم( 125 µg/m3) بوده و نباید بیش از سه بار در سال تکرار شود.
میزان حداکثری (مجاز) گوگرد دی اکسید در محیط کار (آلمان و سوئیس)

ایران؛ گوگرد دی اکسید و نقش آن درآلودگی محیط زیست
آلودگی هوا و نقش گوگرد دی اکسید درآن (فقط ) موضوع “امروز” نیست !
به چکیده 3 گزارش زیرتوجه کنید :
“نگاه شما ؛ هجوم گوگرد “؛ از سایت تابناک، ۱۳ مهر ۱۳۹۱ ،کد خبر: ۲۷۶۵۳۲
“دی اکسید گوگرد از جمله گازهای آلاینده هواست که دارای اثرات مختلفی بر انسان و محیط زیست است. از جمله افزایش ناراحتی‌های تنفسی، سوزش مخاط بینی، صدمه به ریه‌ها، بروز برونشیت مزمن، ایجاد واکنش‌هایی در مغز، اثر بر سیستم گوارش، اسیدی شدن آب و خاک منطقه، توقف رشد گیاهان و در نهایت مرگ گیاه، مشارکت در ایجاد باران‌اسیدی‌وایجاد و بروزخوردگی اتمسفری ‌ابنیه ‌و سازه‌ها.”
اختلاف فاحش گوگرد در گازوئیل و مازوت ایران به نسبت کشورهای پیشرفته
منبع : سایت عصرایران به نقل از ایرنا ، ۰۲ بهمن ۱۳۹۹ ، کد خبر ۷۶۶۴۱۹
به گزارش ایرنا، حسین شهیدزاده مدیر عامل شرکت کنترل کیفیت هوای تهران با اشاره به اینکه بر اساس استاندارد یورو ۴، گازوییلی که در تهران برای حمل و نقل توزیع می‌شود، محتوی گوگرد ۵۰ پی پی‌ام است اما گازوییلی که در صنایع توزیع می‌شود، محتوی گوگرد ۳ تا ۷ هزار پی‌پی‌ام است، اظهار کرد: مازوت تولیدی در ایران، ۳۵ هزار پی‌پی‌ام گوگرد دارد، در صورتی که مازوتی که در کشورهای پیشرفته و در کشتی‌ها مصرف می‌شود، ۵۰۰ پی‌پی‌ام گوگرد دارد.
شهیدزاده با بیان اینکه قطعاً گازوییلی که در کشور ما استفاده می‌شود از مازوتی که در کشورهای پیشرفته مورد استفاده قرار می‌گیرد آلوده‌تر است، تصریح کرد: پس نباید ابراز خرسندی کنیم که در صنایع به جای مازوت، گازوییل استفاده می‌شود، چرا که هر دو آلایندگی زیادی دارند و مصرف آن‌ها خطرناک است.
2-صنعت و تولید انرژی
احتراق سوخت‌های فسیلی مانند زغال سنگ و نفت در فرآیندهای صنعتی در نیروگاه‌ها، پالایشگاه‌ها و کارخانه‌ها، انواع آلاینده‌ها را آزاد می‌کند که بیشتر آنها مشابه انتشار گازهای گلخانه‌ای ناشی از حمل و نقل و جابجایی هستند. علاوه بر این، فرآیندهای شیمیایی و فرآورده‌های جانبی صنعتی نیز باعث انتشار ترکیبات آلی فرار(VOC ) می‌شوند. در اروپا، تقریباً 60٪ از اکسیدهای گوگرد از تولید و توزیع انرژی سرچشمه می‌گیرند. در ایالات متحده منابع احتراق ثابت مانند نیروگاه‌ها و دیگ‌های بخار صنعتی مسئول 73.2٪ از آلودگی دی اکسید گوگرد می‌ باشند.
3- کشاورزی و دامداری
طیف گسترده‌ای از ترکیبات نیتروژن (NO، NO2، N2 ) و آمونیاک (NH3 ) را می‌توان در تولید و مصرف کود، ماشین‌آلات کشاورزی و مدیریت پسماند در کشاورزی ردیابی کرد. علاوه بر این، متان (CH4 ) از طریق هضم حیوانات آزاد می‌شود. در اروپا، تقریباً ۹۰٪ از انتشار آمونیاک و ۸۰٪ از انتشار متان ناشی از فعالیت‌های کشاورزی است. در ایالات متحده آمریکا دامداری و مدیریت کود، ۴۶٪ از انتشار متان را تشکیل می‌دهند.
در حاشیه : مالیات بر ” باد شکم” گاوها در دانمارک که صاحب گاو ملزم به پرداخت آن است :

4-منابع دیگر
همه آلودگی‌های هوا ناشی از فعالیت‌های انسانی نیستند: طوفان‌های شن و گرد و غبار از بیابان‌ها ، صحراها دریاچه ها و
تالاب هاب خشک شده به دلیل اندازه دانه‌های پراکنده، مسئول آلودگی PM2.5 هستند. همچنین آتش‌سوزی‌های جنگلی که – ما ایرانیان نیز در روزها و هفته های اخیر از وجود زیانبار آن ها ” بی بهره ” نبوده ایم – (نیز) باعث ایجاد سطح بالای PM (Particulate Matter) به همراه CO و NOx می‌شوند. آتشفشان‌ها در طول فوران‌های خود NH3 و SO2 آزاد می‌کنند گیاهان نیز منبع انتشار VOC هستند، زیرا از این آلاینده‌ها برای سازگاری با استرس‌های محیطی، ارتباط با سایر گیاهان و دفاع از خود در برابر حشرات استفاده می‌کنند.

وبلاگ حمید رقمی