چگونه نانوپوشش ایرانی استاندارد سرویسهای بهداشتی را تغییر می دهند؟
بسپار/ایران پلیمر شرکت صنایع توسعه ساختمان آروشا (شودر) با به کارگیری موفق فناوری نانوپوشش بومی، نسل تازهای از رادیاتورهای حولهخشککن را روانه بازار کرده است. این محصولات که با روش پیشرفته لایهنشانی فیزیکی از فاز بخار (PVD) تولید میشوند، علاوه بر افزایش چشمگیر مقاومت در برابر خوردگی، رسوب و مواد شوینده اسیدی و قلیایی، از رنگهای متنوع و جذابی برخوردارند که در طول زمان کدر یا خشدار نمیشوند. به گفته مدیران این شرکت، این نوآوری که پیشتر در شیرآلات ساختمانی آنها به کار رفته بود، گامی اساسی برای رقابت با نمونههای خارجی و کاهش آلایندگیهای زیستمحیطی ناشی از آبکاری سنتی محسوب میشود
صنعت تجهیزات ساختمانی ایران در سالهای اخیر شاهد تحولات مهمی در زمینه بهبود کیفیت و افزایش عمر مفید محصولات بوده است. یکی از شرکتهای پیشرو در این حوزه، مجموعه صنایع توسعه ساختمان آروشا (که با نام تجاری شودر شناخته میشود)، با تکیه بر توانمندیهای داخلی و همکاری با شرکتهای دانشبنیان، موفق به تولید رادیاتورهای حولهخشککنی شده که از پوششهای نانومتری بهره میبرند. این محصولات جدید که برای استفاده در فضاهای مرطوب مانند سرویسهای بهداشتی، استخرها و هتلها طراحی شدهاند، با چالشهای متداولی نظیر زنگزدگی، ایجاد لکههای ناشی از رسوب املاح معدنی و کاهش درخشندگی سطح در اثر تماس مکرر با آب و مواد شوینده مواجه نیستند.
راز کارایی بالای این رادیاتورها در فناوری لایهنشانی از فاز فیزیکی (PVD) نهفته است. این روش که یکی از دقیقترین و پیشرفتهترین شیوههای ایجاد پوششهایی با ضخامت نانومتری بر روی سطوح فلزی به شمار میرود، در شرایط خلأ بالا و با استفاده از بمباران یونی انجام میشود. نتیجه این فرآیند، ایجاد لایهای فوالعاده سخت، چسبنده و یکنواخت است که منافذ ریز سطح فلز را به طور کامل میپوشاند. این پوشش نانومتری نه تنها مانع از نفوذ رطوبت و عوامل خورنده به لایههای زیرین میشود، بلکه سختی سطح را به میزان قابل توجهی افزایش میدهد.
پیش از این، شرکت شودر تجربه موفقی در استفاده از همین فناوری نانوپوشش بر روی خط تولید شیرآلات ساختمانی خود داشت. در آن پروژه که با همکاری شرکت دانشبنیان یارنیکان صالح انجام شد، نتایج آزمونهای استاندارد نشان داد که مقاومت به خوردگی در محیط مه نمکی (آزمون سالتاسپری) از ۱۶۰ ساعت به بیش از ۳۵۰ ساعت افزایش یافته است. این موفقیت، راه را برای توسعه کاربرد این فناوری به سایر محصولات از جمله رادیاتورهای حولهخشککن هموار کرد. مهندسان این مجموعه با الگوبرداری از همان روش، توانستند محصولی را روانه بازار کنند که در برابر مواد شوینده با pH اسیدی یا قلیایی بسیار مقاوم است و تمیز کردن آن به سادگی انجام میشود.
یکی از نکات قابل توجه در مورد نسل جدید رادیاتورهای شودر، تنوع رنگی گسترده آنهاست. روشهای سنتی آبکاری کروم، که هنوز هم در بسیاری از صنایع رایج است، محدودیت جدی در ایجاد رنگهای متنوع دارند و اغلب تنها به رنگ نقرهای براق ختم میشوند. اما فناوری PVD این محدودیت را به طور کامل از میان برداشته است. پوششهای حاصل از این روش میتوانند در طیف وسیعی از رنگهای طلایی، برنزی، مشکی مات، نیکل ساتن و حتی رنگهای خاص و سفارشی تولید شوند. این ویژگی، به معماران و طراحان داخلی آزادی عمل زیادی میدهد تا محصولات را با سبک دکوراسیون سرویسهای بهداشتی مدرن هماهنگ کنند. علاوه بر این، سطح نهایی این محصولات بافتی نرم و ضدحساسیت دارد و در اثر گذر زمان دچار کدری یا تغییر رنگ نمیشود.
از منظر زیستمحیطی، جایگزینی فرآیند آبکاری سنتی کروم با روش PVD تحولی بزرگ به شمار میرود. آبکاری سنتی نیازمند حمامهای شیمیایی حاوی اسید کرومیک، سیانورها و سایر مواد بسیار سمی است که دفع پسماندهای آنها هزینهبر و آلاینده محیط زیست محسوب میشود. در مقابل، فرآیند PVD در خلأ انجام میشود و مصرف آب در آن نزدیک به صفر است. همچنین مواد شیمیایی خطرناک به هیچ وجه در این روش استفاده نمیشوند. گزارشها حاکی از آن است که روی آوردن به فناوری نانوپوشش، آلایندههای صنعتی را تا ۹۰ درصد کاهش داده است. این مزیت برای شرکت شودر که در مسیر اخذ گواهیهای بینالمللی محیطزیستی گام برمیدارد، یک امتیاز کلیدی محسوب میشود. از سوی دیگر، تولید این پوششهای پیشرفته در داخل کشور، نیاز به واردات محصولات مشابه خارجی را به شدت کاهش داده و امکان صادرات رادیاتورها و شیرآلات با ارزش افزوده بالا را فراهم کرده است.
شایان ذکر است که شرکت شودر در این مسیر تنها نیست. چندین تولیدکننده دیگر در صنایع مرتبط نیز از تجهیزات و دانش فنی ارائه شده توسط شرکت یارنیکان صالح بهره میبرند. برای مثال، شرکت ادرینا در زمینه تولید شیرآلات، شرکت نگارستان در صنعت کاشی و سرامیک، و شرکت تک استیل پایا در تولید ظروف آشپزخانه از همین فناوری نانوپوشش استفاده میکنند. این هماهنگی و یکپارچگی در زنجیره تأمین، ضمن کاهش هزینههای تحقیق و توسعه برای هر یک از این مجموعهها، امکان تبادل تجربیات و ارتقای مستمر کیفیت محصولات نهایی را فراهم ساخته است. به این ترتیب، رادیاتورهای حولهخشککن شودر نه تنها یک محصول نوآورانه در صنعت تجهیزات ساختمانی ایران هستند، بلکه بخشی از یک اکوسیستم فناورانه بزرگتر به شمار میروند که هدف آن جایگزینی محصولات بیکیفیت و آلاینده با کالاهایی با عملکرد بالا، ماندگار و دوستدار محیط زیست است. انتظار میرود با گسترش این فناوری، در آینده نزدیک شاهد کاربرد آن در طیف وسیعتری از محصولات فلزی در ساختمان باشیم.
پایگاه خبری فناوری نانو ایران
