مقالات

کنترل بوی بد در محصولات پلاستیکی

بسپار/ ایران پلیمر پیشگیری یا مدیریت بوها و پخش آن در بسیاری از کاربردها مانند بسته‌بندی و خودروسازی بسیار مهم است. برای مثال در بسته‌بندی بسیاری از نوشیدنی­های حساس مانند آب معدنی کنترل بو مهم‌ترین الویت است، به همین دلیل صاحبان برندهای برجسته (premium) متقاضی مواد اولیه‌ای برای بسته‌بندی هستند که عاری از هر گونه مواد مخرب بو و مزه محصولات آن‌ها باشد. کنترل بو از این نظر اهمیت زیادی پیدا یافته که هر مزه‌ی غیرطبیعی (off-taste) می­تواند موجب شکایت مشتری شود و خاطره­ای بد از محصول در ذهن مشتری ایجاد کند و به شهرت یا تصوری که از برند تولیدکننده دارند، لطمه بزند.

مشتریان به طور فزاینده‌ای درخواست شفافیت بیشتر در زنجیره تامین مواد اولیه را دارند تا این اطمینان حاصل شود که هیچ ماده‌ای در محصول استفاده نشده است که طعم محصول را خراب کند و مزه­ای غیرطبیعی به آن اضافه کند. شرکت‌های معدودی این گرایش را شناسایی کرده‌اند و در حال آماده‌سازی خود به منظور واکنش نشان دادن به این تمایل هستند و خدمات مختلفی را ارایه می‌کنند تا از هرگونه نقص احتمالی در محصولات جلوگیری کنند.

 

مسئولیت تقسیم شده

چالش بزرگ این است که هر زمان مشکلی در بو و مزه محصولات به وجود می‌آید، تشخیص این­که مشکل ناشی از کدام قسمت از زنجیره تامین مواد می‌باشد، بسیار دشوار است. نواقص می‌تواند ناشی از مواد خام مانند بسپارها، رنگدانه‌ها یا افزودنی‌ها باشد و یا این‌که در مرحله تولید مستربچ، شرایط نامناسب انبارش و حمل ‌و نقل، یا در مرحله تبدیل و پرکردن به وجود آید. یک راه‌حل ساده این است که زنجیره تامین به تنهایی کار نکند و به شکل نزدیک‌تری با هم کار کنند و اطلاعات بیشتری را در مورد محصولات در اختیار یکدیگر بگذارند. برای مثال، اگر تمام جوانب احتیاط در تولید مستربچ رعایت شود، اما فراورند­ه ­هایی (converter) که مستربچ را فراورش می‌کنند دمای بسیار زیادی داشته باشند ممکن است تغییر مزه در مرحله فرایند به وجود بیاید.

قانون ۲۰۱۱/۱۰ اتحادیه اروپا مواد و محصولات پلاستیکی که در تماس با مواد غذایی هستند را کنترل می‌کند. تمام مواد خامی که در تولید محصولات پلاستیکی و بسته‌بندی استفاده می‌شوند ممکن است دارای برخی ناخالصی‌های شیمیایی باشند که در ماده موجود است و عمدا و به دلایل فنی در زمان فراورش محصول اضافه نشده باشند. این ناخالصی‌ها به عنوان مواد اضافه شده غیرعمدی (non-intentionally added substances: NIAS) شناخته می‌شود و فهرست مواد مجاز در رابطه با آن‌ها توسط اتحادیه اروپا منتشر شده است.

فراورش‌گر و مصرف‌کننده از وجود این مواد بی‌خبر هستند. مواد NIAS ممکن است از شکستن محصولات، ناخالصی‌های موجود در مواد خام اولیه و یا محصولات واکنش جانبی ناخواسته باشند که وارد محصول نهایی می‌شوند. معمولا تلاش‌ها روی تعیین و شناسایی ترکیبات NIAS فرار درون پلاستیک‌ها متمرکز می‌شود که بر خواص حسی تاثیر می‌گذارند. این کار از طریق غربال­گری (screening) مواد خام اولیه با سوانگاری گازی (gas chromatography) و سپس آزمایش مستربچ نهایی توسط افرادی است که در تشخیص مزه­ها با چشم‌های بسته مهارت دارند، انجام می‌شود.

در نتیجه ­ی روابط قوی بین فراورش‌گرهای پلاستیک‌ها و برندهای پیشتاز در صنایع غذایی و آشامیدنی، شرکت Gabriel-Chemie محصولی با نام PURE ساخته است که این محصول شفافیت کامل در میان زنجیره تامین را برای مشتریان مستربچ و استاندارد لازم برای صنایع را در مورد مسائل مربوط به ارگانولپتیک (organoleptic) و امنیت غذایی فراهم کرده است. شرکت، محصول PURE را در نمایشگاه Fakuma رونمایی کرد. این محصول بر اساس دو روش آزمون‌ برای محصولات ورودی و خروجی مورد ارزیابی قرار گرفته است. مشتریان مستندات کاملی از آزمون‌های انجام شده روی PURE که شامل سوانگاری گازی، آزمون‌های تخصصی ارگانولپتیک و تخمین غلظت محدودیت ­های مهاجرت خاص (SML، Specific migration limits) را دریافت می‌کنند. علاوه­ بر کاربرد در بسته‌بندی­ های غذایی از PURE می‌توان در بسته‌بندی محصولات پزشکی و اسباب بازی‌ها نیز استفاده کرد.

شرکت Gabriel-Chemieاز سوانگاری گازی به منظور تجزیه و تحلیل مواد خام استفاده می­کند. نتیجه آزمون­ها نشان می­دهد که در این مواد، NIAS وجود دارد یا خیر. حضور این مواد سبب ایجاد مشکلات حسی مانند مزه غیرطبیعی می­گردد. اگر مواد ناشناخته در سوانگاری شناسایی گردند از آزمون­های دقیق­تری مانند طیف­سنجی جرمی استفاده می­شود. شرکت Gabriel-Chemie این کار را با همکاری موسسهFraunhofer  که مرکز تخصصی مهندسی فرایند و بسته­بندی در آلمان است انجام می­دهد. اگر ماده شناسایی شده دارای خطر حسی بالقوه باشد، استفاده از آن ماده خام ممنوع می­گردد. به عبارت دیگر زمانی که مواد خام تایید شد، تولید آغاز می­گردد و یک گواهی که شامل ارزیابی دقیق مواد اولیه است صادر می­گردد.

 

تجربه انسانی

شرکت Gabriel-Chemie اعتقاد دارد که اندام­های حسی بدن انسان نیز بسیار حساس هستند و می­توان از آن­ها به عنوان ابزار ارزیابی خواص ارگانولپتیک استفاده کرد. استفاده از اندام­های حسی دومین روش سنجش محصولات Pure می­باشد. پس از ارزیابی مرحله اول (شناسایی NIAS) از مواد خام تایید شده برای تولید مستربچ در مقیاس آزمایشگاهی استفاده می­گردد؛ با استفاده از این مستربچ­ ها قطعاتی به روش قالب­گیری تزریقی تولید می­گردد. این قطعات در حالی که حاوی برخی مایعات مرجع مانند آب آشامیدنی از برندهای دارای استاندارد هستند، انبارش می­شوند و پس از مدتی مزه مایعات مورد بررسی قرار می­گیرد.

یک گروه آموزش­دیده در زمینه بررسی و تشخیص طعم و بوی مایعات، در یک فرایند پیچیده ارزیابی ارگانولپتیک که چندین ساعت به طول می­انجامد، مایعات را ارزیابی می­کنند. نتیجه این ارزیابی با جزئیات برای تولیدکنندگان قطعات پلاستیکی مستندسازی می­شود که در آن خواص اورگانولپتیکی محصول مورد تایید قرار گرفته است.

هم­چنین قانون ۲۰۱۱/۱۰ اتحادیه اروپا، تولیدکنندگان پلاستیک­هایی را که در تماس با مواد غذایی قرار دارند ملزم می­کند مقدار ترکیباتی را که به سطح مواد غذایی مهاجرت می­کنند کنترل کنند. محدودیت­های مهاجرت خاص (SML) باید در مورد بسیاری از مواد اعمال شوند. شرکت Gabriel-chemie تلاش می­کند تا در محصولات خود تعداد مواد با محدودیت­های مهاجرتی خاص را، حداقل نگه دارد. با این حال استفاده از این مواد گاهی اجتناب­ناپذیر است؛ بنابراین به منظور انجام یک بررسی اجمالی در مورد مقادیر مورد انتظار، شرکت Gabriel-chemieتخمین غلظت­ های افزودنی­ های SML دارای حدود مجاز در محصولات خود را با همکاری تامین­ کنندگان در اختیار خریداران قرار می­دهد. اطلاعات تهیه ­شده در مورد غلظت مواد فراتر از تعهدات قانونی است و امکان بررسی دقیق برای مشتریان را فراهم می­کند که سبب صرفه­ جویی در وقت و هزینه نیز می­گردد.

 

محبوس کردن بوی بد

 

(ادامه دارد …)

برگردان: مهندس محدثه لطیفی

متن کامل این مقاله را در شماره ۱۸۹ام ماهنامه بسپار که در نیمه خرداد ماه منتشر شده است بخوانید. 

 

در صورت تمایل به دریافت نسخه نمونه رایگان و یا دریافت اشتراک با شماره های ۰۲۱۷۷۵۲۳۵۵۳ و ۰۲۱۷۷۵۳۳۱۵۸ داخلی ۳ سرکارخانم ارشاد .تماس بگیرید. امکان اشتراک آنلاین بر روی صفحه اصلی همین سایت وجود دارد.

نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا