گره ارزی در خط تولید

بسپار/ایران پلیمر سال گذشته، صنایع ایران یکی از دشوارترین دوره‌های خود را پشت سر گذاشتند؛ دوره‌ای که همزمان با جهش‌های ارزی، بی‌ثباتی در سیاستگذاری و تشدید مداخلات دولت در تجارت خارجی، فشار سنگینی بر تولید‌کنندگان وارد کرده است. تازه‌ترین گزارش‌های شامخ نیز نشان می‌دهد بسیاری از بنگاه‌های صنعتی با کاهش تولید، افت سفارش‌های جدید و دشواری تامین مواد اولیه مواجه بوده‌اند؛ وضعیتی که فعالان اقتصادی آن را پیامد مستقیم بی‌ثباتی بازار ارز و پیش‌بینی ‌پذیر نبودن فضای تولید می‌دانند. نوسانات شدید نرخ ارز، تغییرات مداوم در شیوه تخصیص ارز ترجیحی و محدودیت‌های صادراتی و وارداتی، نه تنها هزینه تولید را افزایش داده، بلکه توان رقابت صنایع داخلی را نیز تضعیف کرده است. بسیاری از اقتصاددانان معتقدند زمانی که دولت به‌ طور مستقیم در تخصیص ارز و مدیریت تجارت خارجی مداخله می‌کند، سازوکار بازار دچار اختلال می‌شود و فضای نااطمینانی، انگیزه سرمایه‌گذاری و توسعه را کاهش می‌دهد

فعالان صنعتی با اشاره به تجربه سال گذشته تاکید می‌کنند ایجاد سازوکارهای دستوری برای مبادلات ارزی، عملا کمکی به رونق تولید نکرده و تنها بار تازه‌ای بر دوش صادرکنندگان و واردکنندگان گذاشته است. به باور آنها، تداوم این سیاست‌ها دسترسی تولیدکنندگان به مواد اولیه را دشوارتر کرده و در نهایت به افزایش قیمت تمام‌ شده و افت ظرفیت تولید منجر شده است؛ موضوعی که در پژوهش‌های اقتصادی نیز بارها مورد اشاره قرار گرفته است. در چنین شرایطی، بسیاری از کارشناسان اقتصادی راه برون‌رفت از وضعیت فعلی را در کاهش مداخلات دولت در بازار ارز، حرکت به سمت سیاستگذاری باثبات و تمرکز بانک مرکزی بر مهار تورم و حفظ ثبات مالی می‌دانند. از نگاه آنها، بدون اصلاحات ساختاری در سیاست‌های ارزی و تجاری، صنایع ایران همچنان با نااطمینانی، کاهش سرمایه‌گذاری و افت رشد تولید روبه‌رو خواهند بود.

کاهش رقابت‌پذیری صنایع

کامران ندری، اقتصاددان در گفت‌‌وگو با «دنیای اقتصاد» به بررسی وضعیت فعلی اقتصاد ایران و چالش‌های مرتبط با سیاستگذاری ارزی پرداخت. وی ضمن مرور تجربه سیاست‌های ارزی دولت‌های اخیر، به نقاط ضعف و پیامدهای تورمی ناشی از تغییرات ناگهانی نرخ ارز پرداخت و راهکارهای ممکن برای حمایت از تولید داخلی و کاهش فشارهای معیشتی بر خانوارها را مطرح کرد.

ندری با اشاره به نوسانات نرخ ارز در سال‌های اخیر گفت: واقعیت این است که سال گذشته نرخ رسمی ارز تا حدودی به نرخ آزاد نزدیک شد و دولت هم در تلاش بود تا نرخ‌ها را واقعی کند، اما همچنان بخش عمده‌ای از تغییرات نرخ ارز نتوانسته است به ‌طور کامل در راستای تقویت تولید داخلی و رقابت‌پذیری صنایع حرکت کند. این نوسانات باعث می‌شود بخش تولید در شرایطی قرار گیرد که از روند رونق تولید و توسعه اقتصادی عقب بماند و هزینه‌های تولید افزایش یابد. بهترین راهکار برای ایجاد ثبات در بازار ارز و حمایت از تولید، اعمال نگاه کارشناسی و متناسب با شرایط اقتصادی و سیاسی کشور است. ندری به محدودیت‌های سیاستگذاری در ایران اشاره و تاکید کرد: در شرایط اقتصادی کشور که تحت‌تاثیر تحولات سیاسی و به ‌ویژه سیاست خارجی است، نمی‌توان انتظار داشت که مقامات پولی یا بانک مرکزی از طریق سیاست‌های ارزی و پولی بتوانند اهداف کلان اقتصادی را به‌ طور کامل محقق کنند. مشکلات اقتصادی کشور ما عمدتا ساختاری است و رابطه نزدیکی با سیاست خارجی دارد؛ برخی سیاست‌های ما باعث شده که ما با تحریم‌های شدیدی از سوی قدرت‌های بزرگ مواجه شویم. این امر سیاستگذار را در شرایطی قرار داده که به سمت اقدامات ویژه اقتصادی در داخل برود.

دنیای اقتصاد