اختصاصی بسپار/ گفت و گو با فرشاد سپهر آریا، مدیرعامل ماشین سازی سپهر آریا: بازیافت نه یک انتخابِ اخلاقی، که باید یک الزام قانونی و اقتصادی باشد/ دستگاهِ همه کاره، در نهایت هیچکاره است!
بسپار/ایران پلیمر پس از وقوع جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران و به تبع آن آسیب به برخی مجتمعهای پتروشیمی، اختلال در زنجیره تأمین مواد اولیه و نوسان شدید قیمت پلیمرها، نگاه صنعت بیش از هر زمان دیگری به بازیافت معطوف شده است. بازیافت دیگر تنها یک راهکار زیستمحیطی برای کاهش پسماند نیست، بلکه به یکی از ارکان تأمین پایدار مواد اولیه، کاهش هزینههای تولید و افزایش تابآوری صنعت پلیمر تبدیل شده است. در چنین شرایطی، توسعه فناوریهای بازیافت، ارتقای کیفیت گرانولهای بازیافتی و بومیسازی ماشینآلات این حوزه، اهمیت دوچندانی یافته است. در این گفتوگو فرشاد سپهر آریا، مدیرعامل ماشینسازی سپهر آریا، از چالشهای فنی طراحی خطوط بازیافت، آینده این صنعت در ایران، نقش قوانین و الزامات اقتصادی در توسعه بازیافت و استانداردسازی در ارتقای کیفیت گرانول بازیافتی سخن میگوید. گفتوگویی که نشان میدهد بازیافت دیگر یک انتخاب نیست، بلکه ضرورتی راهبردی برای آینده صنعت پلیمر کشور است.
بسپار- آقای سپهر، ابتدا درباره مسیر ورودتان به صنعت ماشینآلات بازیافت بگویید. چه نیازی در بازار ایران شما را به سمت این حوزه برد؟
سپهرآریا: من به عنوان یک مهندس که هم در صنعت خردایش و هم تولید ظروف پلاستیکی فعالیت داشته ام، همیشه معتقدم فاصله زیادی بین ساختن یک دستگاه و طراحی یک سیستم کارآمد وجود دارد. ورود من به صنعت بازیافت ناشی از مشاهده همین خلاء بود. دستگاههایی که در بازار بودند، یا قیمتهای نجومی اروپایی داشتند و یا درگیر مشکلات فنیِ ابتدایی بودند که راندمان تولیدکننده را به شدت کاهش میداد. نیازِ امروزِ بازار، نه فقط فروش دستگاه، بلکه ارائه راهکارهای مهندسیشده برای کاهش هزینههای عملیاتی و افزایش عمرِ مفید ماشینآلات است.
بسپار- به نظر شما چرا در سالهای اخیر تقاضا برای خطوط بازیافت افزایش پیدا کرده است؟ آیا محرک اصلی اقتصاد است یا دغدغههای محیط زیستی؟
سپهرآریا: در حال حاضر، محرک اصلی اقتصادِ بقا است. نوسانات نرخ ارز و قیمت مواد اولیه پتروشیمی که در ماههای اخیر شدت یافته، بازیافت را از یک فعالیت حاشیهای به یک ضرورت در زنجیره تأمین تبدیل کرده است. تولیدکننده امروز برای رقابت در قیمت نهایی، راهی جز استفاده از مواد بازیافتی باکیفیت ندارد. دغدغههای زیستمحیطی هم در حال پررنگ شدن است، اما در صنعت ما، سودآوریِ حاصل از بهرهوری مواد، موتور اصلی حرکت است.
بسپار- وقتی یک مشتری برای راهاندازی خط بازیافت مراجعه میکند، مهمترین اطلاعاتی که باید قبل از خرید بداند چیست؟ اشتباه عمده ی خریداران چیست؟
سپهرآریا: بزرگترین اشتباه خریداران، خرید دستگاه بدون تعیین استراتژی برای خوراک (Input) است. مشتری میپرسد: یک کراشر میخواهم، بدون اینکه بداند آلودگی پلاستیک ورودیاش چیست.
توصیه من به مشتریان این است که قبل از خرید، نوع دقیق ضایعات، میزان آلودگی و ظرفیت واقعیِ پردازش خود را تعریف کنید. دستگاهِ همه کاره، در نهایت هیچکاره است.
بسپار- تفاوت طراحی یک خط بازیافت برای PET، پلیاتیلن، پلیپروپیلن و فیلمهای پلاستیکی در چه بخشهایی خودش را نشان میدهد؟
سپهرآریا: تفاوت در فیزیکِ مواد است. مثلاً در مورد فیلمها، چالش اصلی اصطکاک و جذب آلودگی است که نیازمند سیستمهای شستوشوی پیوسته است. اما در PET، اولویت با جداسازی فلزات و کریستالیزاسیون دقیق است. طراحی دستگاه بدون در نظر گرفتن خواص رئولوژیکی و ویسکوزیته مواد در دماهای مختلف، منجر به خروجیِ بیکیفیت میشود.
بسپار- در یک خط بازیافت، کدام بخش بیشترین تأثیر را روی کیفیت محصول نهایی دارد: خردایش، شستوشو، جداسازی یا اکستروژن؟
سپهرآریا: قطعا واحد پیشپردازش (شستوشو و جداسازی). در بازیافت، ما با قانون Garbage In – Garbage Out روبرو هستیم. اگر بهترین اکسترودر جهان را هم داشته باشید، اما آلودگیها (برچسب، چسب، ناخالصی) در مرحله شستوشو جدا نشوند، خروجی نهایی، گرانولی ضعیف با بوی نامطبوع خواهد بود که ارزش فروش ندارد.
بسپار- چالش اصلی سازندگان داخلی در تولید کراشرهای صنعتی چیست؟ تیغه، شاسی، موتور، مصرف انرژی یا کنترل گردوغبار؟
سپهرآریا: در صنعت کراشر، چالش ما متالورژی تیغهها و بالانس دینامیکی روتور است. ساخت شاسی فولادی ساده است، اما رساندن تیغهها به سختیِ استاندارد و طراحی هندسهای که همزمان مصرف انرژی را بهینه کند و مانع داغ شدن بیش از حد مواد شود، دانشِ پیچیدهای میطلبد. بسیاری از خرابیهای دستگاههای داخلی ریشه در عدم محاسبات دقیقِ بارِ روی شفت و بلبرینگها دارد.
بسپار- آیا امروز فناوریهای جدید مثل اتوماسیون، سنسورها و کنترل هوشمند وارد ماشینآلات بازیافت ایران شدهاند؟
(ادامه دارد …)
متن کامل این گفت و گو را در شماره 286 ماهنامه بسپار که در نیمه مردادماه 1405 منتشر شده است، می خوانید.
در صورت تمایل به دریافت نسخه نمونه رایگان و یا دریافت اشتراک با شماره های ۰۲۱۷۷۵۲۳۵۵۳ و ۰۲۱۷۷۵۳۳۱۵۸ داخلی ۳ سرکار خانم ارشاد تماس بگیرید. نسخه الکترونیک این شماره از طریق طاقچه و فیدیبو قابل دسترسی است.
