اختصاصی بسپار/ آسیبهای جانبی جنگ ایران بر زنجیره تامین پلیمر؛ شوکی فراتر از بازار انرژی/ راه حل چیست؟
گروه ترجمه و تولید محتوا در بسپار/ایران پلیمر با تشدید درگیریها در خاورمیانه و توقف فعالیت برخی پالایشگاهها، زنجیره تامین جهانی بسپار با یکی از جدیترین اختلالهای دهه اخیر روبهرو شده است. بسته شدن تنگه هرمز—که بخش بزرگی از صادرات مواد شیمیایی و بسپاری از عربستان سعودی، قطر، امارات متحده عربی و کویت از آن عبور میکند—بهسرعت اثرات خود را بر بازارهای جهانی نشان داده است.
وابستگی حیاتی به تنگه هرمز
بر اساس تحلیل ICIS، حجم عظیمی از صادرات پلیاتیلن، متانول و اتیلنگلیکول از این مسیر انجام میشود. حدود هشتاد و چهار درصد از ظرفیت صادرات پلیاتیلن خاورمیانه به این تنگه وابسته است. همچنین سالانه حدود ۱۴ میلیون تن متانول و ۶.۵ میلیون تن اتیلنگلیکول بهعنوان ماده اولیه تولید PET از این مسیر عبور میکند.
اختلال در این مسیر نهتنها ترابری را کند کرده، بلکه مستقیما خوراک صنایع پاییندستی بسپار را تحت تاثیر قرار داده است.
فشار شدید بر اروپا و آسیا به نسبت آمریکا
در حالی که این بحران موجب افزایش قیمت جهانی مواد اولیه شده، شرکتهای آمریکایی تا حدی از این شوک مصون ماندهاند. بیشترین فشار اقتصادی بر دوش اروپا و آسیا قرار گرفته است؛ مناطقی که وابستگی بالایی به واردات نفت خام و گاز طبیعی از خاورمیانه دارند. تولیدکنندگان پلیاتیلن و پلیپروپیلن در اروپا که پیشتر افزایش قیمت ۳۰ تا ۵۰ یورو در هر تن را مدنظر داشتند، اکنون با افزایشهای سهرقمی مواجه شدهاند. این افزایش هزینهها، حاشیه سود شرکتها را کاهش داده و رقابتپذیری آنها را در بازار جهانی تضعیف کرده است.
شوک انرژی؛ سناریوهای کوتاهمدت و بلندمدت
تجربه تنشهای سال ۲۰۲۰ نشان میدهد که حتی یک درگیری کوتاهمدت میتواند اثرات بلندمدتی بر زنجیره تامین داشته باشد. در آن زمان، قیمت نفت برنت از ۶۰ به ۷۵ دلار در هر بشکه افزایش یافت، این رشد بیست و پنج درصدی برای چندین هفته در سطح بالا باقی ماند.
در شرایط فعلی، دو سناریو قابلتصور است:
سناریوی اول: درگیری کوتاهمدت (حدود ۷ روز) که با افزایش قیمت نفت تا حدود ۱۰۰ تا ۱۱۰ دلار در هر بشکه؛ میتوانست تداوم فشار هزینهای برای یک تا دو ماه، افزایش هزینه تولید در صنایع شیمیایی و بسپاری و تأخیر در بازگشت ثبات به بازار را در پی داشته باشد. سناریوی دوم: درگیری بلندمدت (بیش از ۴ هفته) که در حال حاضر با آن رو به رو هستیم افزایش قیمت نفت تا ۱۲۰ تا ۱۵۰ دلار در هر بشکه را به دنبال خواهد داشت. تداوم قیمتهای بالا برای بیش از شش ماه؛ دو برابر شدن هزینه انرژی در صنایع انرژیبر؛ و توقف گسترده تولید در صنایع فولاد، سیمان و شیمیایی از پیامدهای درگیری بلند مدت است. در این سناریو، سرمایهگذاری در انرژیهای جایگزین مانند خورشیدی و بادی افزایش یافته و تغییرات ساختاری در زنجیره ارزش جهانی رخ خواهد داد. در صورت تداوم بحران، حتی ممکن است مسیرهای خاورمیانه بهطور کامل متوقف شوند و بنادر جهانی با ازدحام شدید مواجه شوند.
کمبود مواد اولیه؛ از اختلال موقت تا قطع ساختاری
درگیریهای منطقهای میتواند عرضه مواد کلیدی مانند متانول، گاز نئون و گاز مایع را مختل کند. این مواد در صنایع نیمههادی، الیاف شیمیایی و انرژیهای نو نقش حیاتی دارند. در سناریوی بلندمدت، این اختلالها میتواند به قطع کامل عرضه منجر شده و برای چندین ماه یا حتی بیش از یک سال ادامه یابد.
پیامدها برای صنعت بسپار
در مجموع، صنعت بسپار با چهار فشار همزمان مواجه است: افزایش شدید هزینهها؛ اختلال در لجستیک؛ کمبود مواد اولیه؛ و کاهش تقاضای جهانی. این شرایط میتواند منجر به کاهش تولید، افزایش قیمت محصولات و نوسانات شدید بازار شود.
راهبردهای پیشنهادی برای صنعت
برای مقابله با این بحران، شرکتها باید راهبردهایی را در پیش بگیرند، از جمله: تنوعبخشی به منابع تامین؛ افزایش ذخایر راهبردی مواد اولیه؛ بازطراحی شبکههای لجستیک؛ سرمایهگذاری در بهرهوری انرژی و دیجیتالسازی؛ و پایش مستمر خطرهای جغرافیاسیاسی.
.
