اختصاصی بسپار/ آمار صادرات و واردات صنعت مستربچ و آمیزههای پلیمری ایران در 4 ماهه نخست 1404
گروه ترجمه و تولید محتوا در بسپار/ایران پلیمر دادههای رسمی منتشرشده از گمرک ایران نشان میدهد که در چهار ماهه نخست سال ۱۴۰۴، تجارت خارجی کشور در حوزه مستربچ و آمیزههای پلیمری با تحولات چشمگیر و قابلتوجهی همراه بوده است. تحولاتی که میتواند چشمانداز تازهای از روند تولید و صادرات این محصولات در صنعت پلیمر ایران ترسیم کند. مقایسه آمار با مدت مشابه سال ۱۴۰۳ بیانگر آن است که از یکسو واردات این محصولات بهطور قابل ملاحظهای کاهش یافته و از سوی دیگر، صادرات مستربچ جهشی کمسابقه را تجربه کرده است، هرچند صادرات آمیزهها با افتی نسبی روبهرو شده است.
مستربچ، کاهش واردات، جهش صادرات
در حوزه مستربچ، روند واردات بهطور واضح کاهشی بوده است. در چهار ماهه نخست ۱۴۰۳، ایران بیش از ۶۲۴ هزار کیلوگرم مستربچ به ارزش ۲.۷ میلیون دلار وارد کرد. این رقم در مدت مشابه سال جاری به ۳۵۱ هزار کیلوگرم و ۱.۲ میلیون دلار کاهش یافته است. به عبارت دیگر، در چهار ماهه نخست سال واردات مستربچ در وزن حدود ۴۳ درصد و در ارزش دلاری بیش از ۵۵ درصد افت داشته است. این کاهش میتواند نشانهای از افزایش توان تولید داخل یا محدودتر شدن تقاضا در صنایع پاییندستی باشد.
اما در سوی دیگر، صادرات مستربچ در همین بازه زمانی، نقطه عطفی تاریخی را پشت سر گذاشته است. در چهار ماهه نخست ۱۴۰۳ حجم صادرات 2.65 تن به ارزش بیش از 2 میلیون دلار بوده است، در مدت مشابه سال ۱۴۰۴ شاهد جهشی بزرگ هستیم: ۴.۲۷۰ تن مستربچ ایرانی به ارزش بیش از ۴ میلیون دلار به بازارهای خارجی صادر شده است. این تغییر نشان میدهد که تولیدکنندگان ایرانی توانستهاند جای پای محکمی در بازارهای صادراتی پیدا کنند و مستربچ را از کالایی وارداتی به محصولی صادراتمحور بدل سازند.
آمیزههای پلیمری، افت واردات، کاهش صادرات
در بخش آمیزههای پلیمری نیز روند واردات کاهشی بوده است. در چهار ماهه نخست ۱۴۰۳، واردات این محصول به بیش از ۳.۲ میلیون کیلوگرم و ۸.۵ میلیون دلار رسید. اما در سال ۱۴۰۴ حجم واردات تقریباً نصف شد و به حدود ۱.۴۵ میلیون کیلوگرم و ۴.۵۸ میلیون دلار رسید. افت ۵۶ درصدی در وزن و ۴۷ درصدی در ارزش دلاری نشان میدهد که یا بازار داخل بیشتر متکی به تولید داخلی شده یا کاهش تقاضا در صنایع مصرفکننده اتفاق افتاده است.
با این حال، آنچه در بخش صادرات آمیزهها به چشم میخورد، کمی متفاوت است. در چهار ماهه نخست ۱۴۰۳ ایران توانست بیش از ۱۹۳ میلیون کیلوگرم آمیزه پلیمری به ارزش ۲۰۳ میلیون دلار صادر کند که رقمی بسیار بزرگ و قابل توجه بود. اما این عدد در مدت مشابه سال جاری کاهش یافت و به ۱۷۵ میلیون کیلوگرم با ارزشی معادل ۱۸۳ میلیون دلار رسید. به این ترتیب،در چهار ماهه نخست سال صادرات آمیزهها حدود ۹ درصد در وزن و ۱۰ درصد در ارزش دلاری کاهش یافته است. این افت میتواند زنگ خطری برای جایگاه ایران در بازارهای جهانی آمیزهها باشد، بهویژه در شرایطی که رقابت بین تولیدکنندگان جهانی تشدید شده است.
جمعبندی: بازتعریف مسیر تجارت پلیمری ایران
مجموع این آمارها حاکی از آن است که صنعت پلیمر ایران در چهار ماهه نخست سال ۱۴۰۴ در حال تجربه یک چرخش ساختاری در تجارت خارجی خود بوده است. از یکسو، کاهش محسوس واردات هم در مستربچ و هم در آمیزهها (چهار ماهه نخست سال) نشاندهنده کاهش وابستگی به منابع خارجی و اتکا بیشتر به تولید داخلی است. از سوی دیگر، جهش صادرات مستربچ نشان میدهد که این محصول تازه در حال تبدیل شدن به یک کارت برنده صادراتی برای ایران است.
در مقابل، کاهش صادرات آمیزهها در چهار ماهه نخست سال هشدار میدهد که این حوزه با چالشهایی همچون رقابت شدیدتر، تغییر قیمتهای جهانی یا محدودیتهای لجستیکی روبهروست. در نتیجه، لازم است سیاستگذاران و تولیدکنندگان به دنبال راهکارهایی برای تثبیت و توسعه جایگاه ایران در بازار جهانی آمیزهها باشند، در حالی که تجربه موفق مستربچ میتواند الگوی مناسبی برای گسترش صادرات سایر محصولات پلیمری با ارزش افزوده بالاتر باشد.
بهطور کلی میتوان گفت که اکنون صنعت پلیمر ایران در آستانه بازتعریف نقشه تجاری خود قرار دارد. با کاهش واردات، تقویت تولید داخلی و حرکت پرشتابتر به سوی بازارهای جهانی. اگر این روند با حمایتهای هدفمند ادامه یابد، میتواند جایگاه ایران را بهعنوان یکی از بازیگران مهم منطقهای در حوزه پلیمرها تثبیت کند.
مهندس گلرخ فرد ذوالفقاری/ گروه رسانه ای بسپار
