اختصاصی بسپار/ اقتصاد چرخشی و دیجیتالی‌سازی؛ مرز تازه‌ی مواد برای طراحان CMF/ گفت‌وگو با توماس فرانکن، مدیر نمایشگاه بین‌المللی K 2025

گروه ترجمه و تولید محتوا در بسپار/ایران پلیمر  نمایشگاه K 2025 بار دیگر میزبان بزرگ‌ترین رویداد جهان در حوزه‌ی پلاستیک‌ها و لاستیک‌ها است. این نمایشگاه با شعار تازه‌ی خود – «قدرت پلاستیک‌ها» (The Power of Plastics) – بر سه محور اصلی تمرکز دارد: اقتصاد چرخشی (Circular Economy)، دیجیتالی‌سازی (Digitalization) و توجه به انسان.
در گفت‌وگویی که در ادامه می‌خوانید، کریس لفتری، طراح برجسته‌ی مواد و رنگ (CMF Designer)، با توماس فرانکن، مدیر نمایشگاه K، درباره‌ی روند آماده‌سازی نمایشگاه، آینده‌ی بسپارها و نقش فناوری‌های نو در بازتعریف مفهوم مواد گفتگو کرده است.

آماده‌سازی نمایشگاه؛ مقیاسی در اندازه‌ی یک شهر صنعتی
کریس لفتری: توماس، ممنون از وقتی که گذاشتی. آماده‌سازی نمایشگاه چطور بود؟
توماس فرانکن: آماده‌سازی K شامل سالن‌هایی با ماشین‌آلات عظیم بود. ما کل مجموعه‌ی Messe Düsseldorf را در اختیار داریم — حدود ۱۸۰هزار متر مربع فضای خالص نمایشگاهی، معادل ۲۵ زمین فوتبال! این شاید بهترین مثال برای درک مقیاس عظیم نمایشگاه باشد.
لفتری: یعنی سه ماه پیش از شروع، ساخت غرفه‌ها را آغاز کردید؟
فرانکن: دقیقا. چون در سالن‌های بزرگ مانند ۱۵، ۱۶ و ۱۷ ماشین‌آلات سنگین نصب می‌شوند، باید سامانه‌های تهویه‌ی ویژه‌ای هم اضافه می‌کردیم. بنابراین حدود سه ماه زودتر کار را آغاز کردیم.

سه‌گانه‌ی چرخش، دیجیتال و آینده‌ی استعدادها
لفتری: نمایشگاه K هر سه سال برگزار می‌شود، یعنی فرصتی داشتید تا تغییرات بزرگ صنعت را رصد کنید. در K 2025 چه روندهایی را مهم‌تر می‌دانید؟
فرانکن: در حال حاضر اقتصاد چرخشی (Circular Economy) مهم‌ترین موضوع است و این روند را در دو یا سه دوره‌ی گذشته هم دیده‌ایم. دیجیتالی‌سازی (Digitalization) هم جزئی از همین مسیر است، چون بدون داده، هوش مصنوعی (AI) و راهکارهای دیجیتال، اقتصاد چرخشی واقعی ممکن نیست. از سوی دیگر، نگرانی‌ها درباره‌ی تصویر عمومی پلاستیک و مسئولیت اخلاقی صنعت ما در قبال زیست‌پایداری و نیروی انسانی نیز موضوعی اساسی است.
یکی از دغدغه‌های جدی من، کمبود نیروی متخصص جوان است. همیشه به جذب استعدادهای تازه فکر کرده‌ایم، اما در K 2025 این مسئله به یکی از محورهای اصلی بدل شده است. برای نخستین بار، برنامه‌ای ویژه برای معرفی فرصت‌های شغلی و آموزشی در صنعت بسپار داریم تا جوانان را به این حوزه جذب کنیم.

دیجیتالی‌سازی؛ ستون اقتصاد چرخشی
لفتری: از دیجیتالی‌سازی گفتی. می‌توانی مثالی بزنی که در نمایشگاه برجسته است؟
فرانکن: بسیاری از شرکت‌کنندگان، به‌ویژه در حوزه‌ی بازیافت، با راهکارهای نو مانند ردیابی مواد (Material Tracking) و جداسازی هوشمند حاضر شده‌اند. در اینجا هوش مصنوعی (AI) نقش کلیدی دارد؛ چون چرخش واقعی بدون آن ممکن نیست. صنعت اکنون داده‌های کافی جمع‌آوری کرده و می‌تواند از آن برای بهبود بازیافت بهره بگیرد. در K 2025 شاهد معرفی فناوری‌هایی هستیم که با ترکیب AI و دیجیتال، بازیافت پلاستیک را به سطح صنعتی واقعی می‌برند.

رشد بخش بازیافت؛ از چیدمان تا نوآوری
لفتری: بازیافت ظاهرا یکی از بخش‌هایی است که به‌شدت در حال رشد است؟
فرانکن: بله، درست است. در چیدمان نمایشگاه، بخش فناوری با رنگ آبی مشخص شده و تقریبا دوسوم نمایشگاه را دربر می‌گیرد. ما شرکت‌های فعال در بازیافت را در سالن‌های ۹ و ۱۰ مستقر کرده‌ایم تا تمرکز و شفافیت بیش‌تری داشته باشیم. این حوزه هم در نمایشگاه و هم در صنعت به‌سرعت در حال رشد است.

از مواد تازه تا نوآوری در فرایند
لفتری: در بازدیدهایم معمولا به‌دنبال نوآوری در فرایند هستم. مواد جدید همیشه جذاب‌اند، اما آنچه بیشتر توجهم را جلب می‌کند، نوآوری در فراورش و رانشگری (Extrusion) است. امسال تمرکز من روی بازیافت خواهد بود؛ که کم‌تر رسانه‌ای می‌شود ولی از نظر فنی پیشرفته است.
فرانکن: درست می‌گویی. مواد بازیافتی (Recyclates) خود نوعی «ماده‌ی جدید» هستند. بااین‌حال، چالش اصلی، استانداردسازی و تضمین کیفیت آن‌هاست، چون منبع اولیه همیشه یکسان نیست. بر خلاف منابع طبیعی مانند نفت، بازیافت‌ها متغیرند و صنعت باید هم کیفیت را حفظ کند و هم کاربردهای تازه‌ای برایشان بیابد.

قدرت پلاستیک‌ها؛ شعاری با معنای تازه
لفتری: شعار امسال «قدرت پلاستیک‌ها (The Power of Plastics)» است. چرا این عبارت را انتخاب کردید؟
فرانکن: در هر دوره، موضوعات محوری داریم، اما در K 2025 تصمیم گرفتیم برای نخستین بار همه‌ی آن‌ها را در قالب یک شعار واحد بیان کنیم. سه موضوع اصلی ما عبارت‌اند از اقتصاد چرخشی، دیجیتالی‌سازی و توجه به انسان. «قدرت پلاستیک‌ها» قرار است نقش کلیدی پلاستیک را در آینده و در شکل‌دهی به دنیای زیست‌پایدارتر یادآور شود.
لفتری: برای من این شعار به معنای شناخت فرصت‌ها و ظرفیت واقعی پلاستیک است. اغلب رسانه‌ها روی داستان‌های جذاب اما کوچک تمرکز دارند، در حالی که بزرگ‌ترین فرصت در همین پلاستیک‌های متداول نهفته است. من در K Show به‌دنبال آن تامین‌کنندگان خاصی هستم که کارهای فوق‌العاده می‌کنند؛ چیزهایی که طراح می‌تواند از زاویه‌ی جدید تفسیر کند.
فرانکن: کاملا موافقم. بسیاری هنوز پلاستیک را «مسئله» می‌دانند، اما بدون پلاستیک نمی‌توان به چالش‌های آینده پاسخ داد. پلاستیک‌ها در کاهش انتشار CO₂، سبک‌تر کردن وسایل نقلیه، صرفه‌جویی انرژی و حتی کاهش پسماند غذایی نقش مثبت دارند. این همان مفهومی است که شعار «قدرت پلاستیک‌ها» بر آن تاکید دارد.

نقش هوش مصنوعی در طراحی مواد و سطوح
لفتری: امیدوارم در K امسال شاهد فناوری‌هایی باشم که با کمک AI بتوانند بسپارهای زیست‌پایه را بر اساس ترکیب پلاستیک‌های متداول طراحی کنند. هم‌چنین فناوری‌هایی که سطح مواد را برای کارکردهایی مانند ضدآب، خودتمیزشونده یا ضد‌باکتری اصلاح می‌کنند. مثل اثر لوتوس (Lotus Effect) در طبیعت. AIدیگر فقط درباره‌ی شیمی نیست، بلکه درباره‌ی فرم، سطح و کارکرد است.
به‌عنوان یک طراح CMF، ترکیب جنبه‌ی زیبایی‌شناسی و داستان مواد برایم مهم است. من هر سال به نمایشگاه مبلمان میلان می‌روم تا روندهای زیبایی‌شناسی را ببینم و در K Show همان روندها را از منظر علم مواد دنبال می‌کنم. به‌نظرم، این همان قدرت واقعی K است.
فرانکن: دقیقاً، و این همان دلیلی است که حضور طراحان CMF در K برای تولیدکنندگان مواد و فرایند بسیار الهام‌بخش است.

تجربه‌ی بازدید و ابزار «Matchmaking»
لفتری: برای بازدیدکنندگان K چه توصیه‌ای دارید؟ من همیشه با کفش راحت و بطری آب می‌آیم، چون عملا فرصت استراحت ندارم! از ابزار «Matchmaking» برای برنامه‌ریزی بازدید بگو؟
فرانکن: بله، ما سامانه‌ی Matchmaking را طراحی کرده‌ایم تا بازدیدکنندگان بتوانند پیش از نمایشگاه با شرکت‌ها ارتباط بگیرند. شما می‌توانید در وب‌گاه یا نرم‌افزار رسمی نمایشگاه وارد شوید، فهرست شرکت‌ها را مرور کنید، مسیر بازدیدتان را روی نقشه مانند Google Maps برنامه‌ریزی کنید و حتی با شرکت‌ها پیشاپیش جلسه تنظیم کنید.
لفتری: فوق‌العاده است! یعنی هم روی وب‌گاه و هم در اپ در دسترس است؟
فرانکن: بله، در هر دو. این ابزار به پروفایل کاربر متصل است، بنابراین اگر ملاقات‌هایی را از قبل تعیین کنید، در برنامه‌ی روزانه‌ی شما در اپ نشان داده می‌شود. هدف این است که زمان بازدیدکنندگان به‌کارآمدترین شکل ممکن استفاده شود.

حال‌و‌هوای صنعت پلاستیک و چشم‌انداز آینده
لفتری: از دید تو حال‌و‌هوای کلی صنعت چگونه است؟
فرانکن: از نظر اقتصادی، شرایط شاید دشوارتر از گذشته باشد، اما روحیه‌ی صنعت مثبت و آینده‌نگر است. همه می‌خواهند بخشی از آینده باشند و مسیر پیشرفت را شکل دهند. در این میان، شرکت‌های نوپا با ایده‌های تازه در دیجیتالی‌سازی و چرخش نقش پررنگی دارند.
لفتری: دقیقا همان پیوندی که گفتی — میان دیجیتال و چرخش — جایی است که فرصت‌های نو در آن نهفته‌اند.

پایان گفت‌وگو؛ از نوآوری تا خاطره‌ی کودکی
لفتری: در پایان، یک سؤال شخصی. اولین خاطره‌ات از یک ماده چیست؟
فرانکن (با خنده): احتمالاً اسفنج (Foam) بود! یادم هست شیء کوچکی شبیه قایق در حمام داشتم که وقتی فشارش می‌دادی، شکلش تغییر می‌کرد اما بعد دوباره به حالت اول برمی‌گشت. برایم شگفت‌انگیز بود که ماده‌ای بتواند تغییر شکل بدهد اما خودش را بازیابد — چیزی که در چوب یا فلز نمی‌بینی. شاید همان‌جا علاقه‌ام به مواد شکل گرفت.