اختصاصی بسپار/ بازار جهانی لاستیک بازیافتی تا سال ۲۰۳۵ به ۴٫۶ میلیارد دلار میرسد
گروه ترجمه و تولید محتوا در بسپار/ایران پلیمر بازار جهانی لاستیک بازیافتی (Reclaimed Rubber) وارد دورهای از رشد شتابگرفته شده است؛ دورهای که در آن تولیدکنندگان بهطور روزافزونی به سمت استفاده از مواد لاستیکی بازیافتی حرکت میکنند تا اهداف زیستپایداری (Sustainability) خود را محقق سازند و وابستگی به لاستیک نو را بکاهند. این تغییر رویکرد، همزمان پاسخی به فشارهای زیستمحیطی و هم واکنشی به افزایش هزینههای مواد اولیه در زنجیرهی تامین صنعت لاستیک است.
بر پایهی تازهترین پیشبینی ارائهشده از سوی Market Genics، ارزش بازار جهانی لاستیک بازیافتی که در سال 2025 حدود ۱٫۸ میلیارد دلار برآورد شده است، تا سال 2035 بیش از دو برابر خواهد شد و به حدود ۴٫۶ میلیارد دلار میرسد. این رشد معادل نرخ رشد مرکب سالانه (CAGR) نزدیک به ۹٫۸ درصد در بازهی دهسالهی 2025 تا 2035 است؛ رقمی که نشاندهندهی جایگاه روبهتقویت این ماده در راهبردهای صنعتی و زیستمحیطی شرکتهای فعال در حوزهی لاستیک است.
یکی از مهمترین محرکهای رشد این بازار، افزایش آگاهی عمومی و صنعتی نسبت به آلودگیهای ناشی از پسماندهای لاستیکی، بهویژه لاستیکهای خودرو در پایانعمر (End-of-Life Tires – ELTs) است. انباشت این پسماندها در محلهای دفن زباله، علاوه بر اشغال فضای گسترده، با خطرات زیستمحیطی و ایمنی همراه است. در نتیجه، دولتها و بنگاههای صنعتی بهدنبال راهکارهایی هستند که دفن زباله را بکاهند، انتشار کربن را محدود کنند و مواد اولیهی ارزشمند صنعتی را دوباره به چرخهی تولید بازگردانند.
در این چارچوب، بسیاری از تولیدکنندگان بزرگ لاستیک خودرو استفاده از لاستیک بازیافتی را بهعنوان بخشی از نقشهی راه زیستپایداری خود در دستور کار قرار دادهاند. همزمان، شرکتهای فعال در حوزهی بازیافت گزارش میدهند که حجم لاستیک فرآوریشده از لاستیکهای خودروی دورریختهشده، بهطور پیوسته در حال افزایش است. این روند نشان میدهد که لاستیک بازیافتی دیگر صرفا یک محصول جانبی بازیافت نیست، بلکه بهتدریج به یک مادهی راهبردی در زنجیرهی تامین صنعت لاستیک تبدیل میشود.
اگرچه لاستیکهای خودرو و قطعات خودرویی همچنان اصلیترین حوزههای مصرف لاستیک بازیافتی به شمار میروند، اما دامنهی کاربرد این ماده در حال گسترش به صنایع دیگر است. در بخش ساختوساز و زیرساخت، استفاده از آسفالت اصلاحشده با لاستیک، سطوح ورزشی، چسبها، کفپوشهای دوستدار محیطزیست و انواع کفپوشهای صنعتی، سهم قابلتوجهی از تقاضای جدید را به خود اختصاص داده است. این تنوع کاربرد، نقش لاستیک بازیافتی را در اقتصاد چرخشی (Circular Economy) پررنگتر کرده است.
از منظر جغرافیایی، انتظار میرود منطقهی آسیا–اقیانوسیه پیشتاز رشد بازار جهانی لاستیک بازیافتی باشد. صنعتیشدن سریع، گسترش بخش خودروسازی، اجرای برنامههای دولتی برای بازیافت و سرمایهگذاری در زیرساختهای بازیافت لاستیک خودرو از عوامل اصلی این رشد به شمار میروند. کشورهایی با تولید زیاد لاستیک خودرو و مصرف گستردهی محصولات لاستیکی، بستر مناسبی برای توسعهی ظرفیتهای بازیافت و افزایش مصرف لاستیک بازیافتی فراهم کردهاند.
پیشرفتهای فناورانه در حوزهی ولکانشزدایی (Devulcanization) — فرایندی که در آن ساختار لاستیک پختشده شکسته میشود تا امکان استفادهی دوباره از آن فراهم شود — نقش مهمی در بهبود کیفیت لاستیک بازیافتی ایفا کرده است. بهبود روشهای فرایند مکانیکی و شیمیایی، موجب افزایش یکنواختی خواص و نزدیکتر شدن کارکرد لاستیک بازیافتی به لاستیک نو شده است. این دستاوردها، دامنهی کاربردهای بالقوهی این ماده را بهطور محسوسی گسترش دادهاند.
با وجود این پیشرفتها، نوسان کیفیت همچنان یکی از چالشهای اصلی صنعت لاستیک بازیافتی محسوب میشود. در برخی کاربردها، تولیدکنندگان با محدودیتهایی مواجه هستند که ناشی از یکنواخت نبودن خواص مکانیکی لاستیک بازیافتی است. این مساله، ضرورت سرمایهگذاری بیشتر در کنترل کیفیت، بهینهسازی فرایندهای بازیافت و توسعهی استانداردهای فنی را برجسته میکند.
در همین حال، سیاستها و برنامههای حمایتی دولتها نقش مهمی در تسریع پذیرش لاستیک بازیافتی ایفا میکنند. پروژههای زیرساختی که از آسفالت اصلاحشده با لاستیک خردشده استفاده میکنند، نمونهای از اقداماتی هستند که به افزایش مصرف این ماده کمک کردهاند. همزمان، تعهدات شرکتی برای کاهش ردپای کربن و افزایش سهم مواد بازیافتی در محصولات نهایی، موتور محرک دیگری برای رشد بازار به شمار میرود.
در مناطقی مانند Europe و North America، مقررات زیستمحیطی سختگیرانه، تولیدکنندگان را به ادغام هرچه بیشتر مواد زیستپایدار در زنجیرههای تامین خود سوق داده است. این فشارهای قانونی، همراه با انتظارات مصرفکنندگان، جایگاه لاستیک بازیافتی را بهعنوان گزینهای عملی و قابلاتکا تقویت کرده است.
تحلیلگران بر این باورند که بازار لاستیک بازیافتی در سالهای آینده، همزمان با پیشرفت فناوری و توسعهی زیرساختهای بازیافت، به تکامل خود ادامه خواهد داد. با افزایش فشار برای کاهش اثرات زیستمحیطی و حرکت به سمت الگوهای تولید زیستپایدار، لاستیک بازیافتی در حال گذار از یک محصول حاشیهای به مادهای راهبردی در صنایع مختلف است.
در مجموع، پیشبینی دستیابی این بازار به ارزش ۴٫۶ میلیارد دلار تا سال 2035، نشاندهندهی تغییری ساختاری در نگرش صنعت به پسماندهای لاستیکی است. تداوم نوآوری در فرایندهای بازیافت، همراه با رشد تقاضا برای راهکارهای پایدار، انتظار میرود مسیر توسعهی بازار جهانی لاستیک بازیافتی را تا سال 2035 و پس از آن ترسیم کند؛ مسیری که در آن اقتصاد، فناوری و زیستپایداری بهطور روزافزونی به یکدیگر گره خوردهاند.
