اختصاصی بسپار/ تعطیلی و آسیب مجتمعهای پتروشیمی حاشیه خلیج فارس در پی تنشهای جغرافیاسیاسی ۲۰۲۶ (به جز ایران)
بسپار/ ایرات پلیمر تنشهای جغرافیاسیاسی در منطقه خلیج فارس در سال ۲۰۲۶ موجب اختلال گسترده در زنجیره تامین جهانی انرژی و پتروشیمی شد. این درگیریها نهتنها زیرساختهای نفت و گاز را تحت تاثیر قرار داد، بلکه تاسیسات کلیدی تولید بسپار و مواد شیمیایی را نیز با تعطیلی، کاهش ظرفیت یا اعلام وضعیت فوری (Force Majeure) مواجه کرد. این تحولات، پیامدهای قابلتوجهی بر بازار جهانی مواد بسپاری، آمیزهسازی و صنایع پاییندستی داشته است و خواهد داشت.
۱. مجتمع پتروشیمی بروج – امارات متحده عربی
محصولات: پلیاتیلن و پلیپروپیلن
مکان: الرویس (Ruwais Industrial Complex)
مجتمع پتروشیمی بروج، یکی از بزرگترین تولیدکنندگان پلیاولفین جهان، در پی آتشسوزی ناشی از حملات ایران بهطور موقت تعطیل شد. این مجتمع با مشارکت شرکتهای ADNOC و Borealis اداره میشود.
این پتروشیمی با ظرفیت تولید بیش از ۵ میلیون تن در سال و با محصولات اصلی پلیاتیلن و پلیپروپیلن در تامین صنایعی در زمینههای لولههای آب، بستهبندی، تجهیزات پزشکی، قطعات خودرو و فیلم نقش مهمی دارد. این پتروشیمی بزرگترین مجتمع تکواحدی پلیاولفین در جهان است و تعطیلی آن، زنجیره تامین بسپارها در آسیا، آفریقا و خاورمیانه را با اختلال مواجه کرد و موجب افزایش قیمت مواد اولیه شد.
۲. مجتمع پتروشیمی صداره –عربستان
محصولات: بسپارها، پلییورتانها و مواد شیمیایی پیشرفته
مکان: الجبیل (Jubail Industrial City)
شرکت صداره کمیکال، سرمایهگذاری مشترک Saudi Aramco و Dow Chemical، بهدلیل آسیب جنگ و همچنین اختلال در زنجیره تامین و بستهشدن تنگه هرمز، تولید خود را متوقف کرد.
ظرفیتهای تولید این مجموعه شامل 1.5 میلیون تن اتیلن، 400 هزار تن پروپیلن در سال، همچنین 750 هزار تن پلیاتیلن سبک و خطی، 350 هزار تن پلیاتیلن سبک، 400 هزار تن متیلن دیفنیل دیایزوسیانات، 200 هزار تن تولوئن دیایزوسیانات در سال در کنار اتیلن اکساید و پروپیلن اکساید و اتانولآمینها بود. این محصولات در تولید اسفنج، عایق، پوشرنگ، چندسازه و گرمانرمها کاربرد گسترده دارند. تعطیلی این مجتمع موجب افزایش قیمت جهانی پلییورتانها و مواد شیمیایی خواهد شد.
گردآورنده گزارش: مهندس زهرا آهنگ/ دانشجوی دکترای مهندسی پلیمر
۳. شرکت سابیک –عربستان
محصولات: مواد پایه پتروشیمی و بسپار
شرکت سابیک Saudi Basic Industries Corporation در پی حملات از سوی ایران و اختلال صادرات از تنگه هرمز، وضعیت فوری اعلام کرد.
علاوه بر متانول، تکپار استایرن، اتیلن گلیکول و اتانول آمینها، محصولات پتروشیمی زیادی تحت تاثیر این اتفاق دچار اختلال در عرضه خواهند شد. این اختلالات موجب افزایش قیمت مواد اولیه صنایع بسپاری، بهویژه در اروپا و آسیا خواهد شد.
۴. شرکت ایکویت – کویت
محصولات: پلیاتیلن و اتیلن گلایکول
شرکت EQUATE Petrochemical Company واحد EG-2 خود را در پی آسیبها در منطقه شعیبه تعطیل کرد.
این شرکت ظرفیت تولید 1.15 میلیتون در سال اتیلن گلایکول، 1.85 میلیون تن اتیلن و 890 هزار تن پلی اتیلن را داشت. توقف تولید اتیلن گلایکول بهعنوان مادهای کلیدی در تولید الیاف و بطریهای PET، بازار جهانی پلیاستر را تحت تاثیر قرار خواهد داد.
۵. مجتمعهای پتروشیمی قطر
راس لفان و مسیعید – قطر
این مجتمعها در پی حملات موشکی و پهپادی آسیب دیدند و بخشی از تولید آنها متوقف شد. راس لفان بزرگترین مرکز تولید LNG در جهان و مسیعید وابسته به شِورون تولیدکننده کود، متانول و بسپارهاست. اختلال در این مجتمعها موجب افزایش قیمت انرژی و مواد شیمیایی شد.
۶. مجتمع GPIC – بحرین
شرکت صنایع پتروشیمی خلیج فارس Gulf Petrochemical Industries Company نیز در اثر حملات پهپادی دچار آتشسوزی و توقف موقت عملیات شد که بر تولید کود و محصولات شیمیایی تأثیر گذاشت.
۷. تاثیرات جنگ بر پالایشگاهها و زیرساختهای نفت و گاز
اگرچه تمرکز این گزارش بر صنعت پتروشیمی است، برخی مراکز مهم نفت و گاز نیز که در این برحه دچار اختلال شدند عبارتند از:
- پالایشگاه الرویس – امارات
- پالایشگاه راس التنوره – عربستان
- پالایشگاه ساتورپ – عربستان
- تاسیسات گازی راس لفان – قطر
- میدان گازی حبشان – امارات
طبیعتا هر گونه اختلال در تولیدات نفت و گاز موجب افزایش قیمت نفت، گاز و خوراک پتروشیمی در سطح جهانی شده است و تاثیر خود را در طول زمان بر صنایع پایین دستی نشان خواهد داد. بستهبندی و فیلم، خودروسازی و چندسازهها، لوازم خانگی و عایقهای گرمایی، صنایع ساختمانی و گرماشکلدهی همگی باید خود را برای جهشهای قیمتی آماده کنند.
هیچکدام از مراکز تولیدی تعطیل شده، زمانی برای آغاز بهکار دوباره خود اعلام نکردهاند و این مساله در کنار پایان نامعلوم جنگ در منطقه، بازار جهانی را در ابهامی بزرگ قرار داده است.
منابع
- Reuters
- Bloomberg
- ICIS
- Argus Media
- Al Jazeera
- ABC News
- ECHEMI
- Gulf Business
https://houseofsaud.com/borouge-abu-dhabi-air-defense-debris-fires/
https://houseofsaud.com/iran-strikes-kuwait-petroleum-bapco-bahrain/
https://www.jpost.com/middle-east/article-892070
https://gulfbusiness.com/en/2026/kuwait/kuwait-iran-drones-hit-power-desalination-plants/
https://www.khaama.com/iranian-drone-strikes-hit-kuwait-oil-and-power-facilities/?amp=1
https://www.ttnews.com/articles/list-gulf-energy-damage-war
https://www.aljazeera.com/news/2026/3/4/which-oil-and-gas-facilities-in-the-gulf-have-been-attacked
https://www.echemi.com/cms/2943902.html
