اختصاصی بسپار/ تنگه هرمز دوباره بازار پلاستیک را لرزاند: آینده هرمز، گلوگاه حیاتی صنعت پتروشیمی چه خواهد شد؟
گروه ترجمه و تولید محتوا در بسپار/ایران پلیمر تشدید دوباره تنشها میان ایالات متحده و ایران، بار دیگر نگرانیها درباره امنیت تنگه هرمز و پیامدهای آن برای صنعت جهانی پلاستیک را افزایش داده است. همزمان با افزایش قیمت نفت و ابهام درباره آینده این مسیر راهبردی، تولیدکنندگان محصولات بسپاری خود را برای افزایش احتمالی قیمت مواد اولیه و اختلال در زنجیره تامین آماده میکنند.
قیمت نفت خام برنت، که یکی از مهمترین شاخصهای بازار جهانی نفت به شمار میرود، در روزهای اخیر به ۸۵٫۲۶ دلار در هر بشکه رسید؛ بالاترین سطح طی یک ماه گذشته. این افزایش پس از بالا گرفتن دوباره تنشهای نظامی و نگرانی از اختلال در ترابری دریایی در منطقه رخ داد و بازارهای جهانی انرژی و پتروشیمی را تحت تاثیر قرار داد.
هرمز؛ گلوگاه حیاتی صنعت پتروشیمی
تنگه هرمز یکی از مهمترین مسیرهای انتقال نفت و گاز جهان است و طبق آمار اداره اطلاعات انرژی آمریکا، حدود ۲۰ درصد نفت و گاز جهان از این آبراه عبور میکند. کشورهای مهم تولیدکننده نفت و خوراک پتروشیمی، از جمله عربستان سعودی، عراق، کویت و قطر، بخش عمده صادرات خود را از این مسیر انجام میدهند.
به همین دلیل، هرگونه اختلال در عبور و مرور کشتیها از این منطقه، بهسرعت بر قیمت نفت، خوراک صنایع پتروشیمی و در نهایت بازار جهانی پلاستیک اثر میگذارد.
عقبنشینی از تعرفه عبور، اما نه از تهدیدها
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در ابتدا اعلام کرده بود که ایالات متحده علاوه بر ازسرگیری محاصره دریایی بنادر ایران، برای کشتیهای عبوری از تنگه هرمز نیز هزینه عبور ۲۰ درصدی دریافت خواهد کرد. این اظهارات بلافاصله بازارهای جهانی را تحت تاثیر قرار داد.
اما تنها یک روز بعد، وی از این تصمیم عقبنشینی کرد و اعلام نمود آمریکا برنامهای برای دریافت این عوارض ندارد و در عوض، بر توسعه همکاریهای تجاری و سرمایهگذاری با کشورهای خاورمیانه تمرکز خواهد کرد.
با وجود این تغییر موضع، نگرانی بازارها کاهش نیافت؛ زیرا ترامپ همزمان هشدار داد که در صورت عدم دستیابی به توافق با ایران، احتمال تشدید اقدامات نظامی در روزهای آینده وجود دارد.
آرامشی که دوام نیاورد
پس از امضای تفاهمنامه میان ایران و آمریکا در ژوئن ۲۰۲۶، عبور کشتیها از تنگه هرمز از سر گرفته شد و بخشی از نگرانیهای صنعت پلاستیک کاهش یافت. با این حال، آتشبس شکننده و ازسرگیری تنشها باعث شده است بار دیگر احتمال اختلال در این مسیر راهبردی مطرح شود.
کارشناسان صنعت معتقدند حتی اگر مسیر بهطور کامل بسته نشود، صرف افزایش خطرهای جغرافیاسیاسی برای بالا رفتن قیمت نفت، افزایش هزینه بیمه کشتیها و رشد هزینه ترابری کافی است.
پیامد مستقیم برای صنعت پلاستیک
صنعت پلاستیک بیش از بسیاری از صنایع دیگر به ثبات بازار انرژی وابسته است، زیرا بخش عمده خوراک تولید پلیاتیلن، پلیپروپیلن و سایر بسپارهای پایه از نفت و گاز تامین میشود. افزایش قیمت نفت معمولا با فاصلهای کوتاه به رشد قیمت خوراک پتروشیمی و سپس افزایش هزینه تولید محصولات بسپاری منجر میشود.
افزون بر این، بخشی از تجارت جهانی بسپارها نیز از مسیر دریایی انجام میشود. اگرچه سهم کشتیهای کانتینری عبوری از تنگه هرمز کمتر از دو درصد ظرفیت جهانی حمل کانتینر برآورد میشود، اما بسیاری از گرانولهای پلیاتیلن (PE) و پلیپروپیلن (PP) از همین طریق به بازارهای بینالمللی ارسال میشوند. در نتیجه، افزایش هزینه سوخت کشتیها و ترابری دریایی میتواند قیمت نهایی این محصولات را نیز تحت تاثیر قرار دهد.
نگرانی از بازگشت فشارهای تورمی
تحلیلگران اقتصادی هشدار میدهند که ادامه افزایش قیمت نفت، علاوه بر بازار پلاستیک، میتواند موج تازهای از فشارهای تورمی را در اقتصاد جهانی ایجاد کند. افزایش هزینه انرژی، ترابری و مواد اولیه، تصمیمگیری شرکتها برای سرمایهگذاری و توسعه ظرفیتهای تولید را نیز دشوارتر خواهد کرد.
در حال حاضر هنوز اختلال گستردهای در عرضه مواد اولیه بسپاری گزارش نشده است، اما فعالان صنعت معتقدند آینده بازار بیش از هر چیز به تحولات سیاسی و امنیتی منطقه وابسته خواهد بود. در صورتی که تنشها ادامه یابد یا تردد در تنگه هرمز با محدودیت بیشتری روبهرو شود، بازار جهانی پلاستیک ممکن است بار دیگر با افزایش قیمت خوراک، رشد هزینههای آمادی و نوسان در زنجیره تامین مواجه شود؛ شرایطی که بسیاری از تولیدکنندگان امیدوار بودند پس از آتشبس اخیر دیگر تکرار نشود.
شرکت BASF نیز هشدار داد که چشمانداز بازارهای شیمیایی برای نیمه دوم ۲۰۲۶ بسیار نامشخص باقیمانده است و تا حد زیادی به باز شدن تنگه هرمز برای ترابری انرژی و مواد پتروشیمی از خاورمیانه وابسته است.
