اختصاصی بسپار/ جام جهانی ۲۰۲۶ رکوردشکنی همزمان در درآمدزایی و ردپای کربنی
گروه ترجمه و تولید محتوا در بسپار/ایران پلیمر کارشناسان حوزه محیطزیست هشدار دادهاند جام جهانی فوتبال ۲۰۲۶، که برای نخستینبار با حضور ۴۸ تیم و میزبانی مشترک آمریکا، کانادا و مکزیک برگزار میشود، علاوه بر ثبت بالاترین درآمد تاریخ مسابقات فوتبال، احتمالا به آلایندهترین رویداد ورزشی جهان نیز تبدیل خواهد شد.
بر پایه پژوهشهای دانشگاه لوزان سوئیس (UNIL)، این دوره از مسابقات «بزرگترین ردپای کربنی در تاریخ ورزش بینالمللی» را بر جای خواهد گذاشت. دیوید گوگیشویلی، جغرافیدان و پژوهشگر در دانشگاه لوزان، در گفتوگو با خبرگزاری فرانسه (AFP) تأکید کرده است که برخلاف بازیهای المپیک، که طی دورههای اخیر مسیر کاهش انتشار کربن را دنبال کردهاند، جام جهانی فوتبال در جهت کاملا معکوسی حرکت میکند.
برآوردهای دانشگاه لوزان نشان میدهد میزان انتشار گاز دیاکسید کربن معادل (CO₂e) ناشی از جام جهانی ۲۰۲۶ بین ۵ تا ۹ میلیون تن خواهد بود. رقمی که چندین برابر انتشار حدود ۱٫۷۵ میلیون تن دیاکسید کربن در بازیهای المپیک پاریس ۲۰۲۴ است. این میزان حتی از جام جهانی ۲۰۱۸ روسیه با حدود ۲٫۱۷ میلیون تن و جام جهانی ۲۰۲۲ قطر با حدود ۳٫۱۷ میلیون تن انتشار کربن نیز بهمراتب بیشتر برآورد میشود.
اگرچه تمامی ۱۶ ورزشگاه مورد استفاده در این مسابقات از پیش ساخته شدهاند و برخلاف قطر نیازی به احداث ورزشگاههای جدید نبوده است، اما پراکندگی جغرافیایی گسترده شهرهای میزبان، مهمترین عامل افزایش آلایندگی شناخته میشود. فاصله میان برخی شهرهای میزبان، از جمله میامی تا ونکوور، بیش از ۴۵۰۰ کیلومتر است و میلیونها هوادار، بازیکن، داور، خبرنگار و عوامل اجرایی ناچار به انجام سفرهای هوایی گسترده خواهند بود.
فیفا پیشبینی کرده است بیش از پنج میلیون تماشاگر در طول این رقابتها از ورزشگاهها بازدید کنند. پژوهشگران معتقدند بخش عمده ردپای کربنی این رویداد ناشی از حملونقل هوایی است.
چالشهای زیستمحیطی و نقش مواد پلیمری
جام جهانی ۲۰۲۶ از منظر مصرف مواد پلیمری، پلاستیکهای یکبارمصرف، بستهبندیهای غذایی، ظروف نوشیدنی، تجهیزات تبلیغاتی، منسوجات مصنوعی و سامانههای چمن مصنوعی با چالشهای جدی روبهرو است.
پیشبینی میشود میلیونها بطری پلیاتیلن ترفتالات (PET)، لیوانهای پلاستیکی، بستهبندیهای پلیمری و اقلام تبلیغاتی طی مسابقات مصرف شود. همزمان، استفاده گسترده از چمنهای مبتنی بر الیاف پلیمری و دانههای لاستیکی، کفپوشهای الاستومری، پوششهای کامپوزیتی سبکوزن و سامانههای عایق پلیمری در ورزشگاهها، نقش صنعت پلیمر را در زیرساخت این رویداد پررنگتر کرده است.
در ماههای اخیر، تصمیم فیفا برای محدودسازی ورود بطریهای چندبارمصرف به ورزشگاهها نیز انتقادهای گستردهای را در حوزه زیستپایداری برانگیخته است. زیرا بسیاری از کارشناسان معتقدند این سیاست میتواند مصرف پلاستیکهای یکبارمصرف را افزایش دهد.
انتقاد از سیاست توسعهگرایانه فیفا
جیانی اینفانتینو، رئیس فیفا، طی سالهای گذشته بارها بر تعهد این نهاد نسبت به مقابله با تغییرات اقلیمی تاکید کرده و وعده داده بود انتشار کربن مسابقات «اندازهگیری، کاهش و جبران» خواهد شد. با این حال، پس از انتقادهای گسترده به ادعاهای مربوط به « کربن صفر» جام جهانی قطر، فیفا تاکنون تضمین مشخصی درباره خنثیسازی کربن جام جهانی ۲۰۲۶ ارائه نکرده است.
کارشناسان معتقدند مؤثرترین راهکار برای کاهش اثرات زیستمحیطی رویدادهای کلان ورزشی، محدودسازی ابعاد آنهاست. با این حال، فیفا نهتنها تعداد تیمهای جام جهانی را از ۳۲ به ۴۸ تیم افزایش داده، بلکه جام جهانی باشگاهها را نیز از ۷ به ۳۲ تیم گسترش داده است.اقدامی که به باور منتقدان، به معنای افزایش سفرهای هوایی، مصرف انرژی، تولید پسماند و انتشار گازهای گلخانهای خواهد بود.
پژوهشگران هشدار میدهند روند کنونی نشان میدهد فیفا همچنان توسعه اقتصادی و گسترش تجاری مسابقات را بر ملاحظات اقلیمی و زیستپایداری ترجیح میدهد. مسیری که میتواند در سالهای آینده، بهویژه در جام جهانی ۲۰۳۰ و جام جهانی ۲۰۳۴ عربستان سعودی، چالشهای زیستمحیطی فوتبال جهان را به سطحی بیسابقه برساند.
