اختصاصی بسپار/ داستان ماندگار Engel در صنعت پلیمر
گروه ترجمه و تولید محتوا در بسپار/ایران پلیمر وقتی شرکت اتریشی Engel در نمایشگاه K 1989 (آلمان، ۱۳۶۸) از ماشین قالبگیری تزریقی بدون میله اتصال (Tie-Bar-Less Injection Molding Machine) رونمایی کرد، بسیاری از حاضران با شگفتی و البته تردید به این نوآوری نگاه میکردند. مهندسان و فعالان بازار بسپار در آن زمان بر این باور بودند که وجود چهار میله اتصال در هر ماشین قالبگیری تزریقی، اصلی خدشهناپذیر در مهندسی مکانیک است. با این حال، گذر ۳۵ سال نشان داد که این تصور میتواند تغییر کند و یک نوآوری جسورانه، راه تازهای در صنعت باز کند.
امروز، پس از گذشت بیش از سه دهه، بیش از ۸۵ هزار ماشین بدون میله اتصال در کارخانههای سراسر جهان نصب و فعالاند؛ ماشینهایی که نهتنها جایگاه خود را تثبیت کردهاند، بلکه همچنان در حال تکامل هستند.
از یک درخواست ساده تا تحولی در فرایند
جالب است که این نوآوری از دل یک نیاز ساده بیرون آمد. یکی از مشتریان Engel در اواخر دهه ۸۰ میلادی به مهندسان شرکت گفت که وجود چهار میله اتصال کار تعویض قالبها را دشوار میکند و اگر این میلهها حذف شوند، کارکرد ماشین بسیار راحتتر خواهد بود. همین جرقه کافی بود تا گروه توسعهی Engel وارد عمل شود.
در سامانههای قالبگیری تزریقی، میلههای اتصال نقش تکیهگاه و همراستا کردن صفحات (Platens) را ایفا میکنند. اما فضای میان آنها، اندازهی قالب قابلاستفاده را محدود میسازد. تا پیش از معرفی فناوری بدون میله، تصور غالب این بود که هیچ ماشینی نمیتواند بدون این چهار میله کار کند. Engel این قاعده را شکست و نسل تازهای از ماشینها را معرفی کرد.
رمز موفقیت: اتصال خمشی (Bending-Bar Joint)
راهحل Engel استفاده از یک اصل مکانیکی نوین بود: اتصال خمشی که بهطور هوشمندانه، عدم تقارن نیرو در قاب C شکل ماشین را جبران میکرد. به جای هدایت صفحه متحرک توسط میلهها، قالب از طریق یک قاب صلب و یک مفصل ویژه ـ که بعدها با نام Force Divider ثبت اختراع شد ـ مهار میشد.
این فناوری تضمین میکرد که دو نیمه قالب کاملا موازی بمانند و نیروی گیره بهطور یکنواخت در سطح قالب توزیع شود. این نوآوری نهتنها از نظر فنی یک دستاورد بزرگ بود، بلکه مسیر طراحی قالبها را هم متحول کرد. نخستین مجموعه کامل این ماشینها در سال ۱۹۹۰ (۱۳۶۹) وارد مسیر تولید شد و از سال ۲۰۰۰ (۱۳۷۹) رسما با نام تجاری Victory شناخته شد.
سه نسخه برای نیازهای متنوع
امروز Engel سه نوع ماشین بدون میله اتصال را به بازار عرضه میکند:
• هیدرولیک (Hydraulic)
• ترکیبی (Hybrid)
• برقی (Electric)
هر سه نسخه، مزایای مشترکی دارند:
• بیشینهسازی سطح نصب قالب؛
• سرعت بیشتر در تعویض قالب؛
• دسترسی ارگونومیک به ناحیه قالب؛
• انعطافپذیری در خودکارسازی (Automation).
یکی از مزایای اقتصادی این طراحی، امکان استفاده از قالبهای بسیار بزرگ و پیچیده روی ماشینهایی با نیروی گیره به نسبت پایین است. این مزیت، بهویژه در صنایع بستهبندی، خودرو و پزشکی، صرفهجوییهای چشمگیری به همراه داشته است.
تکامل در گذر زمان
Engel طی سه دهه گذشته بارها این فناوری را بهبود داده و ویژگیهای تازهای به آن افزوده است. از بهبود کارکرد در رانشگری (Extrusion) قطعات چندسازه (Composite) گرفته تا انطباق با رویکردهای نوین در زیستپایداری (Sustainability)، این فناوری بهروز مانده و با نیازهای صنعت همگام شده است.
این شرکت اعلام کرده است که در نمایشگاه K 2025 (۸ تا ۱۵ اکتبر ۲۰۲۵ / ۱۶ تا ۲۳ مهر ۱۴۰۴) در دوسلدورف آلمان، از تازهترین نسل ماشینهای برقی بدون میله اتصال رونمایی خواهد کرد. هرچند جزئیات این محصول «پیشرو در جهان» (World Premiere) هنوز محرمانه باقی مانده، اما گفته میشود همچون ۳۵ سال پیش، پاسخی مستقیم به درخواستهای کاربران خواهد بود.
بازدیدکنندگان میتوانند در سالن ۱۵ و غرفههای B42 و C58 شاهد این نوآوری باشند.
موفقیت ماشینهای بدون میله اتصال فراتر از یک تغییر مکانیکی است. این فناوری راهبردی ثابت کرده است که گوش سپردن به نیازهای کاربر میتواند بزرگترین پیشرفتها را رقم بزند. امروزه بسیاری از تولیدکنندگان بسپار برای رقابتپذیری جهانی، به دنبال فناوریهایی هستند که هم کارایی و هم انعطافپذیری بیشتری فراهم کند.
از این منظر، داستان Engel الگویی الهامبخش است:
• شروع از یک مشکل سادهی کاربری،
• تبدیل آن به نوآوری بنیادین،
• و تداوم مسیر با تکامل و پاسخگویی به نیازهای تازهی صنعت.
پس از گذشت ۳۵ سال، فناوری بدون میله اتصال همچنان یکی از مهمترین دستاوردهای صنعت بسپار محسوب میشود. از نصب بیش از ۸۵ هزار ماشین در سراسر جهان تا معرفی نسل الکتریکی تازه در K 2025 (مهر ۱۴۰۴)، این داستان نشان میدهد که نوآوری واقعی زمانی ماندگار میشود که ریشه در نیاز واقعی کاربران داشته باشد.
