اختصاصی بسپار/ در پی جنگ ایران و امریکا/ اسراییل: آیا پلیمرهای بازیافتی برنده می شوند؟
گروه ترجمه و تولید محتوا در بسپار/ایران پلیمر در پی حمله هوایی امریکا و اسراییل به ایران در تاریخ ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ بازارهای جهانی انرژی و ترابری با شوکی همزمان مواجه شدند؛ شوکی که بهسرعت به صنعت بستهبندی پلیمری سرایت کرده و هزینهها را در سراسر زنجیره تامین افزایش داده است. افزایش قیمت نفت خام، اختلال در تنگه هرمز و دریای سرخ، و جهش نرخ ترابری دریایی، همگی در حال شکلدهی به موج جدیدی از تورم در بازار بستهبندی و مواد غذایی هستند.
شوک دوگانه به زنجیره تامین غذادرگیری ایران و آمریکا یک شوک دوگانه به زنجیره تامین جهانی وارد کرده است:
• افزایش هزینه ترابری به دلیل تغییر مسیر کشتیها و اعمال بیمههای جنگی؛
• افزایش قیمت بسپارها در نتیجه رشد هزینه خوراک و مواد اولیه. این عوامل بهطور مستقیم هزینه تبدیل (Conversion Cost) در صنعت بستهبندی را افزایش داده، زمان تحویل را طولانیتر کرده و دسترسی به محصولات غذایی بستهبندیشده را در سطح جهانی تهدید میکند.جهش هزینه ترابری و نفت
پس از حملات نظامی و اختلال گستردهای در شبکه ترابری دریایی، شرکتهای بزرگ کشتیرانی از جمله Maersk، MSC، CMA CGM و Hapag-Lloyd مسیرهای خود را تغییر داده و کشتیها را از طریق دماغه امید نیک هدایت کردند.
این تغییر مسیر، زمان حمل را بین ۱۰ تا ۱۴ روز افزایش داده و ظرفیت جهانی ترابری را کاهش داده است. در همین حال، هزینه بیمه جنگ برای برخی مسیرها به حدود ۲۰۰۰ دلار به ازای هر TEU و ۳۰۰۰ دلار به ازای هر FEU رسیده است.
مواد اولیه بستهبندی
افزایش هزینه PTA و MEGدو ماده اصلی در تولید پلیاتیلن ترفتالات یعنی PTA و MEG در ماههای اخیر روند صعودی داشتهاند. منحنیهای آتی این دو ماده نیز نشاندهنده تداوم فشار هزینهای تا میانه سال ۲۰۲۶ هستند. این موضوع بهطور مستقیم هزینه تولید PET و بستهبندیهای انعطافپذیر را میافزاید.پیامد برای صنعت بستهبندیافزایش همزمان هزینه مواد اولیه و ترابری، پیامدهای گستردهای برای صنعت بستهبندی به همراه دارد:
• افزایش قیمت بطریها، فیلمها و درپوشها؛
• کاهش سرعت تامین و افزایش زمان تحویل؛
• کمبود مواد تخصصی مانند فیلمهای سدگر و پیششکلها؛
• توقف خطوط تولید در برخی محصولات خاص.
این شرایط بهویژه برای مناطقی مانند آفریقا، خاورمیانه و جنوب آسیا که وابستگی بالایی به واردات مواد غذایی دارند، خطر مضاعفی ایجاد کرده است.
تورم پنهان در بازار
مصرفافزایش هزینههای ترابری و مواد اولیه معمولا با تاخیر به قیمت نهایی کالاها منتقل میشود. تحلیلها نشان میدهد که اختلالات مشابه در دریای سرخ میتواند حدود ۰.۷ واحد درصد به تورم جهانی کالاها اضافه کند.در نتیجه، انتظار میرود در ماههای آینده، مصرفکنندگان با افزایش تدریجی قیمت مواد غذایی و کالاهای بستهبندیشده مواجه شوند.
آیا بسپارهای بازیافتی برنده میشوند؟
یکی از پیامدهای جالب این بحران، افزایش جذابیت اقتصادی بسپارهای بازیافتی است. Chaz Miller، بنیانگذار Miller Recycling Services، معتقد است هرچه قیمت بسپار نو بالاتر برود، رزین بازیافتی در مقایسه با آن مزیت بیشتری پیدا میکند.
به گفته او، قیمت سه بسپار مهم در جریانهای بازیافت شهری یعنی HDPE معمولی، HDPE رنگی و پلیپروپیلن، پیش از جنگ نیز رو به افزایش بود و اکنون این مزیت بیشتر شده است. با این حال، وضعیت برای PET بازیافتی (rPET) همچنان نامطلوب است. برای مثال قیمت این ماده در شمالشرق آمریکا در فوریه تنها به ۱.۵ سنت به ازای هر پوند رسیده بود و چندین واحد بازیافت نیز در یک سال گذشته تعطیل شدهاند. بنابراین، هرچند بحران میتواند برای برخی بسپارهای بازیافتی فرصت ایجاد کند، اما این فرصت در همه بخشها یکسان نیست.
موقت یا ماندگار؟
مدت جنگ تعیینکننده اصلی در پاسخ به این پرسش است. اگر اختلالها عمدتا ناشی از ترابری باشند و حرکت بار از تنگه هرمز از سر گرفته شود، بخشی از قیمتها ممکن است به نسبت سریع به سطح پیش از جنگ بازگردند. اما اگر جنگ طولانی شود، بازار ممکن است وارد یک دوره بازآرایی واقعی در تامین مواد، مسیرهای لجستیکی و قیمتگذاری شود.در حال حاضر، انتظار میرود افزایش قیمت پلاستیکهای نو دستکم تا آخر آوریل ادامه یابد و شاید تا میانه سال نیز تداوم پیدا کند. از همین رو، صنعت بستهبندی با یک وضعیت بسیار پویا و ناپایدار روبهرو است؛ وضعیتی که در آن نه فقط هزینه تولید، بلکه رفتار مصرفکننده، تقاضای بازار و حتی جایگاه مواد بازیافتی نیز ممکن است دگرگون شود.
چشمانداز بازار
در صورت تداوم درگیری، افزایش هزینه بسپارها احتمالا برای سه تا نه ماه ادامه خواهد داشت. این موضوع، فشار مضاعفی بر تولیدکنندگان بستهبندی وارد کرده و میتواند به تغییر راهبردهای تامین و تولید منجر شود.
