اختصاصی بسپار/ رشد شتابان بازیافت در مسیر اقتصاد چرخشی/ بازاری که تا 2032 دو برابر می شود!

بسپار/ ایران پلیمر بازار جهانی بسپارهای بازیافتی (Recycled Plastic) وارد دوره‌ای از رشد قدرتمند شده است. بنا بر گزارش SkyQuest Technology Consulting که در گزارش ۱۹۵ صفحه‌ای سال 2024 منتشر شد، ارزش این بازار در 2024 حدود ۵۴.۳ میلیارد دلار برآورد شده و پیش‌بینی می‌شود با نرخ رشد مرکب سالانه ۹.۵ درصد از 2025 تا 2032 (۱۴۰۴ تا ۱۴۱۱)، تا پایان 2032 به ۱۲۴.۳ میلیارد دلار برسد. این ارقام نشان می‌دهد که بازیافت پلاستیک به یکی از راهبردی‌ترین مسیرهای تحقق زیست‌پایداری (Sustainability) و اقتصاد چرخشی تبدیل شده است.

قوانین سخت‌گیرانه؛ محرک تحول بازار

افزایش نگرانی‌های جهانی درباره‌ی آلودگی پلاستیک و تصویب قوانین جدید، شرکت‌ها را ناگزیر کرده است که مطالبات زیست‌محیطی را در محصولات خود لحاظ کنند. دولت‌ها:

• اهداف کمّی بازیافت تعریف کرده‌اند
• پلاستیک‌های یک‌بارمصرف را محدود یا ممنوع می‌کنند
• و بر اقتصاد چرخشی تاکید روزافزون دارند

در نتیجه، استفاده از بسپارهای بازیافتی نه‌تنها انتخابی سبز بلکه الزام قانونی و اعتباری برای شرکت‌ها در حوزه‌های بسته‌بندی، خودرو و کالاهای مصرفی شده است.

فرمانروایی پلی‌اتیلن، بسته‌بندی و بطری‌ها

بر اساس داده‌های 2024 پلی اتیلن بخش غالب بازار را به خود اختصاص داده است. هم‌چنین از نظر کاربرد، بخش بسته‌بندی و از نظر منبع تامین، بطری‌ها در صدر هستند.

این برتری ناشی از حجم زیاد جمع‌آوری بطری‌ها و نقش مهم پلی‌اتیلن در پاکت‌ها و ظروف پرمصرف است. هم‌چنین پیشرفت فناوری باعث شده کیفیت بسپارهای بازیافتی به حدی برسد که نیازهای بطری‌ها، ظروف و پارچه‌های پرفروش را برآورده کند و رقیب بسپارهای نو باشد.

رویدادهای مهم؛ دگرگونی فناوری بازیافت

Ineos Olefins & Polymers Europe تولید بسپارهای بازیافتی در کارخانه‌ی Lavera را آغاز کرد. این پروژه از نفت تَف‌کافت بازیافتی پلاستیک‌های بازیافت‌ناپذیر استفاده می‌کند و بسپارهایی با کیفیت نو شامل PE و PP تولید می‌کند که گواهی ISCC PLUS دارند. این اقدام، پاسخ مستقیم به مقررات اتحادیه اروپا برای داشتن ۱۰ درصد محتوای بازیافتی در بسته‌بندی تا سال 2030 است.

شرکت Birch Biosciences توافق‌نامه‌ی جهانی با NREL امضا کرد تا بازیافت آنزیمی PET را تجاری‌سازی کند. این فناوری با ترکیب هوش مصنوعی، مقیاس‌پذیر، کم‌هزینه و از نظر مصرف انرژی کم‌مصرف است و راهکاری پیشرفته‌تر نسبت به روش‌های مکانیکی و شیمیایی ارائه می‌دهد. شرکت‌های Agilyx و Carlos Monreal همکاری مشترک Plastyx را راه‌اندازی کردند. هدف تامین ۲۰۰هزارتن خوراک پسماند پلاستیک برای بازیافت شیمیایی اروپا تا پایان همان سال و تسهیل تولید بسپارهای گونه‌ی خوراکی با تقویت حضور Agilyx در بازار اروپا بود.

در این پروژه Agilyx مالک ۶۰ درصد و Circular Resources متعلق به Monreal مالک ۴۰ درصد سهم است.

چالش‌های اصلی بازار بسپار بازیافتی

هرچند بازار در مسیر رشد است، اما سه مانع جدی سر راه توسعه‌ی کامل قرار دارد:

افت کیفیت و کارکرد

بازیافت مکانیکی اغلب موجب تخریب زنجیره‌ی بسپار می‌شود و کیفیت، استحکام و زیبایی محصول کاهش می‌یابد؛ بنابراین برای برخی کاربردهای حساس مانند کاربردهای غذایی یا فنی محدودیت ایجاد می‌کند.

کمبود سامانه‌ی جمع‌آوری و مدیریت پسماند

در بسیاری از اقتصادهای نوظهور ظرفیت تفکیک کافی نیست، ترکیب اشتباه انواع پلاستیک رایج است و بخش زیادی از پسماند دفن یا وارد محیط زیست می‌شود. این موضوع عرضه‌ی کافی مواد اولیه را تهدید می‌کند.

ضعف مشارکت اجتماعی و اجرای قوانین

نبود آموزش کافی و اجرای ناکامل مقررات سبب شده نرخ بازیافت در بسیاری از کشورها پایین‌تر از ظرفیت واقعی باشد.

مسیری که توقف ندارد

با توجه به رشد بیش از ۲ برابری بازار تا سال 2032 میلادی، پیشرفت فناوری‌های بازیافت آنزیمی، شیمیایی و استفاده از هوش‌مصنوعی درکنار قوانین جهانی اقتصاد چرخشی، می‌توان گفت بسپار بازیافتی دیگر یک انتخاب نیست، یک ضرورت صنعتی و اجتماعی است.

صنعتی که بتواند کیفیت و زیرساخت را تقویت کند، آینده‌ی بازار را در اختیار خواهد گرفت؛ چرا که زمین دیگر تحمل پلاستیک‌های بی‌بازگشت را ندارد.