اختصاصی بسپار/ لاستیک رسانای سیلیکونی؛ ستون پنهان دگرگونی پوشیدنیها و خودروهای برقی
گروه ترجمه و تولید محتوا در بسپار/ایران پلیمر تا همین یک دهه پیش، لاستیک سیلیکونی بیشتر برای ویژگیهایی مثل مقاومت گرمایی و پایداری در برابر شرایط آبوهوایی شناخته میشد. اما امروز همان ماده آشنا، در حال تبدیل شدن به یکی از پیشرانهای اصلی فناوری آینده است. دلیل این تغییر افزودن ذراتی است که به آن قدرت رسانایی برقی و گرمایی میدهند؛ از دوده و نیکل گرفته تا نانوپرکنندههایی مانند گرافن و نانولولههای کربنی. ماده نهایی، رسانا، انعطافپذیر و بسیار بادوام است — درست همان چیزی که عصر لوازم پوشیدنی الکترونیکی و خودروهای برقی از مواد انتظار دارد.
براساس تازهترین ارزیابی Polaris Marketing Research، ارزش بازار جهانی این خانواده از مواد، در سال ۲۰۲۴ حدود ۸.۸۴ میلیارد دلار بوده است. اما مسیر رشد آن تازه آغاز شده است و پیشبینی میشود تا سال ۱۴۱۳ (۲۰۳۴) این عدد به ۱۹.۶۱ میلیارد دلار برسد؛ با نرخ رشد مرکب سالانه در حدود ۸.۳ درصد. برای صنعتی که بهظاهر در حاشیه است، چنین جهشی یک پیام روشن دارد: رسانایی و انعطافپذیری کنار هم، سنگبنای پیشرفت آیندهاند.
فناوری برای زندگی واقعی
پیشرفت تجهیزات کوچکتر و هوشمندتر — از حسگرهای پوشیدنی تا کنترلگرهای خودرویی — ما را به موادی نیازمند کرده که نه فقط در آزمایشگاه، بلکه در عرصهی زندگی روزمره و شرایط سخت محیطی هم کارکرد خود را حفظ کنند. جایی که در آن سختافزارهای رایج یا میشکنند یا بیش از حد گرم میشوند یا دچار اختلال الکترومغناطیسی میگردند.
لاستیکرسانای سیلیکونی، درست در این نقطه میدرخشد:
• ماتریس آن از بسپار سیلیکونی است؛ نرم و خمپذیر حتی در سرمای شدید یا گرمای موتور خودرو.
• شبکهای از ذرات رسانا درونش شکل میگیرد؛ پایدار و قابلاعتماد برای عبور جریان یا تخلیهی الکتریسیته.
• سطحش در برابر UV، مواد شیمیایی و رطوبت مقاومت بلندمدت دارد.
برای همین است که این ماده برخلاف بسیاری از بسپارهای پیشرفته، خیلی زود از خط آزمایش خارج شد و تبدیل به یک راهکار صنعتی واقعی گردید.
از مچ دست انسان تا هوش خودروهای جاده
در لوازم الکترونیکی پوشیدنی، سازندگان نیاز دارند که حسگرها و اتصال دهنده ها با پوست و حرکت بدن سازگار باشند؛ نه اینکه زبر و شکننده باشند. سیلیکون رسانا، این امکان را میدهد که وسایلی ساخته شوند که انعطافپذیر بمانند اما همیشه ارتباط الکتریکی خود را حفظ کنند. همین ویژگی، در دوران توسعه جهانی پایش سلامت از راه دور، ارزش اقتصادی زیادی پیدا کرده است.
همزمان، صنعت خودروسازی درگیر گذار تاریخی به سمت خودروهای برقی و سامانههای ADAS است. در این حوزه، مواد باید:
• دمای زیاد و لرزش پیوسته را تاب بیاورند،
• از اختلال الکترومغناطیسی در حسگرهای حیاتی جلوگیری کنند،
• در عین حال اجازه دهند خودرو سبکتر و کممصرفتر شود.
لاستیکرسانای سیلیکونی دقیقا همان پاسخ فنی است که خودروسازان مدتها دنبالش بودند.
در واقع، هرچه خودرو هوشمندتر شود، این ماده ضروریتر میشود.
وقتی شکلپذیری بهمعنای نوآوری است
شاید مهمترین تحول، ورود این مواد بهویژه در چاپ سهبعدی باشد. تولیدکنندگان اکنون میتوانند قطعات الکترونیکی و پوشیدنی را دقیقا مطابق بدن و رفتار کاربر طراحی کنند.
پزشکی این فرصت را جدی گرفته است: الکترودهای قابلسفارشیسازی برای فیزیوتراپی، حسگرهای نرم برای نوزادان، یا تجهیزاتی برای بیماران با پوست حساس. در همه این موارد، هم زیستسازگاری اهمیت دارد و هم رسانایی پایدار. این بخش از بازار بهتنهایی میتواند آیندهی این صنعت را متحول کند.
زیست پایداری، کلید بازی در بازار آینده
روند جهانی کاهش ردپای کربن حالا به دنیای سیلیکون نیز رسیده است. پژوهشها به سمت استفاده از پرکنندههای زیستی، فرمول بندی های کممصرف و بازیافتپذیر حرکت میکنند.
وقتی گرافن یا نانولولههای کربنی جایگزین پرکنندههای فلزی میشوند، علاوهبر بهبود رسانایی، وزن و مصرف مادهی کمتر نیز حاصل میشود.
صنعتی که خود را بازتعریف میکند
بازار لاستیکرسانای سیلیکونی، در ظاهر یک بازار سنتی بهنظر میآید: لاستیک، درزبندی، محافظت و دوام. اما واقعیت این است که این ماده بهطور نامحسوس در قلب تحول دیجیتال قرار گرفته است. از اینرو رشد سالانهی ۸.۳ درصدی فقط یک آمار نیست؛ نشاندهندهی این است که صنایع بزرگ جهان — از الکترونیک تا سلامت — روی این ماده حساب باز کردهاند.
