اختصاصی بسپار/ ماهان پلاست تبریز؛ کیفیت لوله و اتصالات UPVC در موازنه مواد اولیه و هزینه تولید
بسپار/ ایران پلیمر بیست و پنجمین نمایشگاه بین المللی تاسیسات ساختمان، سیستم های سرمایشی و گرمایشی تهران سال ۱۴۰۵ (IRAN HVAC&R-2026)، از ۶ تا ۹ مهرماه ۱۴۰۵ در محل دائمی نمایشگاه‌های بین‌المللی تهران برگزار شد. این رویداد، که از سوی صنعت تهویه مطبوع به طور جمعی با تحریم و عدم حضور و مشارکت برگزار شد، بخش های دیگر مرتبط با زیرساخت های تأسیسات ساختمان را گرد هم آورد؛ بازاری که عملکرد آن تنها به تجهیزات اصلی وابسته نیست و شبکه انتقال سیالات، لوله‌ها، اتصالات و اجزای مکمل نیز در کارایی و دوام آن نقش دارند.
در این میان، لوله و اتصالات پلیمری به بخشی از زیرساخت فنی ساختمان و تأسیسات تبدیل شده‌اند. انتخاب این محصولات، بسته به نوع کاربرد، به عواملی مانند فشار و دمای کاری، مقاومت شیمیایی، الزامات نصب، دوام و هزینه چرخه عمر وابسته است. از شبکه‌های انتقال آب و فاضلاب تا گرمایش از کف، تأسیسات استخر و جکوزی و برخی مدارهای سرمایشی، خانواده‌های مختلف پلیمرها متناسب با الزامات فنی هر کاربرد مورد استفاده قرار می‌گیرند. بنابراین، بررسی بازار تأسیسات از منظر صنعت پلیمر، تنها به شناسایی مشتریان محصولات محدود نمی‌شود؛ بلکه فرصتی برای ارزیابی مسیر توسعه کاربردها و الزامات فنی و اقتصادی این بازار نیز فراهم می‌کند.
حضور تولیدکنندگان لوله و اتصالات پلیمری در نمایشگاه امسال، از همین منظر برای بسپار اهمیت داشت. گفت‌وگو با شرکت‌های حاضر، از یک سو به توسعه سبد محصولات، گسترش کاربردهای UPVC و دیگر خانواده‌های پلیمری، جایگزینی برخی اجزای فلزی و توجه به کنترل کیفیت پرداخت و از سوی دیگر، چالش‌هایی چون تأمین مواد اولیه، افزایش هزینه‌های تولید و محدودیت انرژی را آشکار کرد.
روایت تولیدکنندگان نشان می‌دهد که توسعه بازار لزوماً به معنای آسان‌تر شدن شرایط تولید نیست. در شرایطی که حفظ کیفیت به کنترل مواد اولیه و آزمون محصول وابسته است، محدودیت در تأمین نهاده‌ها و انرژی می‌تواند برنامه تولید و تحویل را تحت فشار قرار دهد. در ادامه، دیدگاه تعدادی از تولیدکنندگان حاضر در نمایشگاه را درباره تغییرات بازار، مسیر توسعه محصولات و موانع پیش روی تولید لوله و اتصالات پلیمری می‌خوانید.
حسام حمزه شایان، مدیر کنترل کیفی شرکت ماهان پلاست تبریز، درباره روند فعالیت این مجموعه توضیح داد که این شرکت از سال ۱۳۹۰ به‌صورت رسمی فعالیت خود را در زمینه تولید لوله و اتصالات UPVC آغاز کرده و در حال حاضر یکی از واحدهای شناخته شده تولیدکننده در این صنعت به شمار می‌رود.
به گفته او، صنعت UPVC در پنج سال اخیر شاهد تحولاتی در حوزه محصولات و فناوری بوده است. ماهان پلاست نیز در سال‌های اخیر محصولات جدیدی را رونمایی کرده و این روند همچنان ادامه دارد. در کنار توسعه محصول، تغییر در مواد اولیه نیز یکی از روندهای قابل توجه این صنعت بوده است؛ به‌گونه‌ای که استفاده از مواد اولیه باکیفیت‌تر افزایش یافته و بخشی از موادی که پیش‌تر از خارج تأمین می‌شدند، اکنون از منابع داخلی تأمین می‌شوند.
شایان در این زمینه به ایمپکت‌مودیفایرها اشاره کرد و گفت که به جای واردات برخی افزودنی‌ها، اکنون از محصولات داخلی استفاده می‌شود؛ روندی که از نگاه او به معنای حرکت تدریجی صنعت به سمت داخلی‌تر شدن زنجیره تأمین است.
با این حال، شرایط ناشی از جنگ نیز بر تأمین مواد اولیه این شرکت بی‌تأثیر نبوده است. به گفته مدیر کنترل کیفی ماهان پلاست تبریز، کاهش تولید PVC مشکلاتی را برای تولیدکنندگان ایجاد کرده و این شرکت نیز از این وضعیت مستثنا نبوده است. با وجود این، مجموعه تلاش کرده است بخشی از نیاز خود را از طریق واردات تأمین کند و در همین راستا از شرکت و کارخانه شینتک در ترکیه مواد اولیه وارد می‌کند تا کمبود موجود در بازار را جبران کند.
این شرکت هم‌زمان با توسعه بازار، محصولات جدیدی را نیز به سبد خود افزوده است. از جمله این محصولات، «رابط غلاف‌دار» و محصولات استخری یا هیدروپول فشارقوی با فشار PN16 بار هستند. شایان تأکید کرد که این محصولات از نظر کیفیت، به گفته او، در سطحی فراتر از تولیدکنندگان داخلی قرار دارند و در طراحی آنها از یک شرکت آلمانی الگوبرداری شده است.
حرکت از فلز به سمت UPVC
بررسی سهم لوله‌های پلیمری در ساختمان و تأسیسات از نگاه ماهان پلاست، به وضعیت بازار و نوسانات اقتصادی وابسته است. شایان معتقد است شرایط اخیر اجتماعی و اقتصادی باعث شده بازار در مقاطعی با کاهش مواجه شود؛ با این حال، حرکت از لوله و اتصالات فلزی به سمت UPVC همچنان در بخش‌هایی از بازار ادامه دارد.
او به تجربه حضور در نمایشگاه تأسیسات اشاره کرد و گفت در گفت‌وگوهایی که با فعالان این حوزه انجام شده، موضوع جایگزینی اتصالات فلزی، حتی در بخش‌هایی مانند کولینگ‌ها، کولینگ‌تاورها و تاورهای خنک‌کننده، با محصولات UPVC مطرح بوده است. به گفته او، برخی فعالان بازار درباره امکان جایگزینی محصولات فلزی با UPVC پرس‌وجو کرده‌اند و این موضوع نشان‌دهنده ظرفیت این محصولات برای حضور بیشتر در برخی کاربردهای تأسیساتی است.
با این حال، شایان تأکید دارد که این موضوع را باید در مقیاس کل بازار بررسی کرد و نمی‌توان صرفاً بر اساس چند نمونه، درباره تمام بازار قضاوت کرد.
لوله‌های چندلایه و ساختمان‌های کم‌مصرف
در حوزه ساختمان‌های کم‌مصرف و زیروانرژی نیز از نگاه شایان، امکان ارتقای فناوری لوله‌ها وجود دارد. استفاده از لوله‌های چندلایه می‌تواند به افزایش استحکام، بهبود خواص مکانیکی و شیمیایی و افزایش طول عمر محصولات منجر شود.
با این حال، او معتقد است در شرایط فعلی نمی‌توان نقش چندان گسترده‌ای برای هوشمندسازی لوله و اتصالات قائل شد و در زمینه استفاده از فناوری‌های هوشمند در این بخش، اقدام قابل‌توجهی مشاهده نکرده است.
کیفیت PVC و چالش استفاده از پرکننده‌ها
یکی از چالش‌های اختصاصی صنعت UPVC از نگاه مدیر کنترل کیفی ماهان پلاست تبریز، شکنندگی PVC و تأثیر مواد مورد استفاده برای کاهش قیمت تمام‌شده بر خواص محصول است.
به گفته شایان، PVC ماده‌ای گران است و بسیاری از تولیدکنندگان برای کاهش قیمت، از کربنات کلسیم به عنوان پرکننده استفاده می‌کنند. این در حالی است که افزایش میزان کربنات کلسیم می‌تواند شکست‌پذیری محصول را افزایش دهد و باعث شود محصول زودتر دچار شکست شود.
ماهان پلاست برای اتصالات خود از PVC با خلوص بالا استفاده می‌کند و در تولید لوله نیز میزان کربنات کلسیم مورد استفاده را حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد عنوان می‌کند. محصولات این شرکت پیش از ورود به تولید انبوه، تحت آزمایش‌های جدی قرار می‌گیرند؛ از جمله تست‌هایی که در شرایط سخت و حتی زیر لیفتراک انجام می‌شوند. به گفته شایان، تنها پس از دریافت نتیجه مطلوب از این آزمون‌ها، محصول وارد مرحله تولید انبوه می‌شود.
او همچنین تأکید کرد که افزودنی‌های مورد استفاده در محصولات نیز مورد آزمایش قرار می‌گیرند تا محصول نهایی از کیفیت مورد انتظار برخوردار باشد.
متن کامل این مقاله را در شماره 289 ماهنامه بسپار که در نیمه آبان ماه 1405 منتشر شده است، می خوانید.
در صورت تمایل به دریافت نسخه نمونه رایگان و یا دریافت اشتراک با شماره های ۰۲۱۷۷۵۲۳۵۵۳ و ۰۲۱۷۷۵۳۳۱۵۸ داخلی ۳ سرکار خانم ارشاد تماس بگیرید. نسخه الکترونیک این شماره از طریق طاقچه و فیدیبو قابل دسترسی است.
