اختصاصی بسپار/ ما هنوز در بسیاری از حوزهها در آغاز راه اقتصاد چرخشی هستیم
گروه ترجمه و تولید محتوا در بسپار/ایران پلیمر گفتوگوی تیم خبری نمایشگاه K2025 با سباستین روست، مدیرعامل شرکت ENTEX را که در این گروه رسانه ای ترجمه شده است، در ادامه می خوانید. این گفت و گوها نظرات مدیران ارشد صنعت پلیمر را در خصوص آینده به نمایش می گذارد.
آقای روست، مزایای رانشگر planetary roller extruder برای بازیافت پلاستیکها چیست؟
سباستین روست: پلاستیکهایی که بازیافت میشوند، پیشتر همگی نوعی آسیب گرمایی دیدهاند. این مواد تحت فشار قابلتوجهی قرار گرفتهاند. مزیت سامانهی ما در این است که انرژی مکانیکی بسیار کمی به مذاب پلاستیک وارد میکنیم. در رانشگرهای تکماردان و دوماردان، پلاستیک عمدتا از طریق انرژی مکانیکی حاصل از نیروی محرکهی اصلی ذوب میشود. اما ما در رانشگر planetary roller extruder، با استفاده از انرژی گرمایی و نه مکانیکی، ماده را ذوب میکنیم که این روش، ملایمتر و سازگارتر با ماده است.
در نتیجه، هرگز به تمام توان موتور رانشگر نیازی نداریم و مصرف انرژی نیز به همان نسبت پایینتر است. این امر موجب صرفهجویی قابلتوجه در هزینهها شده و در نهایت، ردپای کربن (CO₂ footprint) را نیز میکاهد.
سهم دیگر شما در زیستپایداری، مربوط به فرایند واولکانش (devulcanization) لاستیکهای خودروی فرسوده است. شرکت ENTEX در این زمینه در چه مرحلهای قرار دارد؟
روست: بازیافت لاستیکهای فرسوده، سالها از نظر فنی ناممکن تلقی میشد. صرفنظر از نوع خودرو، امروزه لاستیکهای استفادهشده بهصورت گرمایی بازیافت میشوند — بهعنوان مثال، در کارخانههای سیمان بهعنوان سوخت مصرف میشوند. اما ما در شرکت ENTEX نقش کلیدی در توسعهی فرایند واولکانش ایفا کردهایم و اکنون به نقطهای رسیدهایم که میتوانیم با اعمال هدفمند انرژی، زنجیرههای کربنی را از زنجیرههای گوگردی جدا کنیم و به این ترتیب، فرایند ولکانش را معکوس نماییم.
این توانایی به ما اجازه میدهد که بخش بزرگی از لاستیک طبیعی را بازیابی کنیم. این لاستیک بازیافتی هم در تولید لاستیکهای جدید و هم در طیف وسیعی از کاربردهای لاستیکی دیگر، قابل استفاده است.
پس میتوان گفت که عصر بازیافت لاستیکها آغاز شده است؟
روست: صنعت لاستیکسازی بسیار محافظهکار است و به فرایندهای سنتی و تثبیتشده وفادار مانده است. فرمولبندیهای لاستیکها اغلب بسیار قدیمیاند و هر تغییر کوچکی در ترکیب مواد لاستیک، فرایند تولید را تحتتاثیر قرار میدهد و نیازمند تلاش زیادی است. به همین دلیل، پیادهسازی نوآوریها در این حوزه آسان نیست. با این حال، احتمالا در آیندهی نزدیک تغییراتی ایجاد خواهد شد.
فشارهای سیاسی در حال افزایش است و قوانین ایجاب میکنند که محصولات جدید، درصد معینی از مواد بازیافتی را در خود داشته باشند. این روند، موضوع بازیافت لاستیک را برای ما بهمراتب جذابتر خواهد کرد. ما باید همچنان مسیر توسعه را ادامه دهیم و به همین خاطر امیدواریم فناوریهایی مانند واولکانش بتوانند بهعنوان بخشی تثبیتشده از گذار به اقتصاد چرخشی جایگاه خود را پیدا کنند.
آیا ساخت یک لاستیک خودروی کاملا جدید از صد درصد مواد بازیافتی ممکن است؟
روست: این فرض واقعبینانه است که در آینده بتوان بین ۴۰ تا ۵۰ درصد از لاستیک بازیافتی واولکانششده را به لاستیک طبیعی افزود. در حال حاضر نیز مطالعات و آزمایشهای متعددی در این زمینه در حال انجام است که همگی بسیار امیدبخش هستند.
امروز در مسیر تحقق اقتصاد چرخشی در چه جایگاهی قرار داریم؟
روست: به نظر من، هنوز در بسیاری از حوزهها در آغاز راه هستیم. بخش اعظم پلاستیکهایی که امروزه مصرف میشوند، بازیافتناپذیر تلقی میشوند و بنابراین همچنان بر پایهی مواد پتروشیمی تولید میگردند. وظیفهی ما این است که راههایی برای استفاده از این پلاستیکهای به ظاهر بازیافتناپذیر — یا آنهایی که بازیافتشان بسیار پرهزینه است، مانند PVC — در چرخهی اقتصاد چرخشی بیابیم.
آیا زمانی فرا خواهد رسید که بتوان گفت مشکل پسماند پلاستیکی حل شده، زیرا چرخهی مصرف بسته شده است؟
روست: ما نسلی نوآور هستیم و پیشرفتها بهطور پیوسته ادامه دارد. برای مثال، مشتریای داریم که بهطور جدی بر روی بازیافت پرههای توربین بادی کار میکند. الیاف شیشهای موجود در این پرهها تاکنون بازیافتناپذیر محسوب میشدند، اما این مشتری توانسته آنها را دوباره قابلاستفاده کند و بهعنوان ماده پرکننده در محصولات دیگر به کار ببرد.
با این حال، مانند بسیاری از تحولات دیگر، این روند نیز زمانبر است. از اختراع نخستین الیاف نایلون تا تولید جورابشلواری نایلونی، حدود ۱۰۰ سال زمان برد. از نظر من، دستیابی کامل به بازیافت در صنعت پلاستیک نیز احتمالا هنوز به زمان قابلتوجهی نیاز دارد.
ظرفیت اقتصادی این حوزه را چقدر ارزیابی میکنید؟
روست: اکنون بیش از ۸ میلیارد نفر روی زمین زندگی میکنند و جمعیت جهان همچنان در حال افزایش است. این پرسش که با این حجم از مصرف مواد چه باید کرد، روزبهروز مهمتر میشود. اگر مواد مصرفی بازیافتپذیر نباشند، در برابر این جمعیت عظیم، صدمات سنگینی به محیطزیست وارد خواهد شد.
بنابراین، در نهایت همه باید به دنبال راهحل باشند و به اقتصاد چرخشی بپیوندند. ما در اروپا مزیت اقتصادی داریم، چون در بسیاری از حوزههای بازیافت پیشگام هستیم و میتوانیم فناوریهای نوآورانهی خود را به سایر کشورها صادر کنیم.
نمایشگاه k دوسلدورف از 8 تا 15 اکتبر 2025 (۱۶ الی ۲۳ مهر ۱۴۰۴) در شهر دوسلدورف آلمان برگزار خواهد شد.
