اختصاصی بسپار/ پتروشیمی های ماهشهر خاموش شدند

بسپار/ ایران پلیمر اختلال در تامین انرژی در منطقه ویژه اقتصادی پتروشیمی ماهشهر را باید به‌عنوان یک شوک زیرساختی در قلب صنعت پتروشیمی ایران تحلیل کرد.

جایی که 21 مجتمع پتروشیمی با حدود ۴۰ درصد ظرفیت تولید محصولات پتروشیمی کشور متمرکز است و پیوستگی عملیاتی میان مجتمع‌ها، آن را به یک اکوسیستم به‌شدت وابسته به هم تبدیل کرده است. در این ساختار، تجاوز و حمله  به تاسیسات فجر انرژی خلیج فارس صرفا به معنای توقف چند واحد تولیدی نیست، بلکه به‌منزله از کار افتادن هم‌زمان شبکه‌ای از واحدهای بالادستی، میانی و پایین‌دستی است که ادامه فعالیت هر یک به پایداری یوتیلیتی‌ها وابسته است.

نخستین و فوری‌ترین اثر این وضعیت در زنجیره کلر-وینیل نمایان می‌شود. جایی که تولید پلی‌وینیل کلراید (PVC) به‌طور مستقیم به فرآیندهای انرژی‌بر در واحدهای کلر-آلکالی وابسته است. مجتمع‌هایی مانند پتروشیمی اروند، پتروشیمی بندر امام و پتروشیمی غدیر (3 تولید کننده از مجموع 4 تولیدکننده داخلی) که بخش عمده PVC کشور را تامین می‌کنند، در این منطقه واقع شده اند و با اعلام قطعی کامل برق، عملا قادر به ادامه تولید نیستند. پس کل زنجیره PVC از مدار خارج شده و به‌دنبال آن، بازار داخلی با کاهش ناگهانی عرضه مواجه می‌شود.

این کاهش عرضه به‌سرعت به صنایع پایین‌دستی منتقل می‌شود. صنعت ساختمان که وابستگی بالایی به PVC در تولید لوله و اتصالات، پروفیل‌های در و پنجره و کفپوش دارد، با کمبود مواد اولیه و افزایش قیمت مواجه خواهد شد. در صنعت کابل و برق نیز، PVC به‌عنوان یکی از اصلی‌ترین مواد عایق، نقش کلیدی دارد و اختلال در تامین آن می‌تواند پروژه‌های توسعه و نگهداری شبکه برق را با تاخیر مواجه کند. در حوزه تجهیزات پزشکی، که بخشی از محصولات مصرفی آن بر پایه PVC تولید می‌شود، این اختلال حتی می‌تواند به یک ریسک تامین در اقلام حیاتی تبدیل شود.

با این حال، دامنه اثرات به زنجیره PVC محدود نمی‌ماند. ماهشهر به‌عنوان یک هاب یکپارچه، میزبان واحدهای الفینی و آروماتیکی مهمی مانند پتروشیمی مارون، پتروشیمی امیرکبیر و پتروشیمی بوعلی سینا است که خوراک بسیاری از پلیمرهای پرمصرف نظیر پلی‌اتیلن و پلی‌پروپیلن را تامین می‌کنند. توقف این واحدها به‌معنای اختلال گسترده در زنجیره تامین صنایع خودروسازی، لوازم خانگی و بسته‌بندی خواهد بود.

هم‌زمان، در بخش پلی‌استر، توقف تولید در پتروشیمی شهید تندگویان می‌تواند صنعت نساجی و تولید بطری‌های PET را با چالش روبه‌رو کند. در حوزه مواد شیمیایی پایه نیز، کاهش تولید در مجتمع‌هایی مانند پتروشیمی فن‌آوران به معنای اختلال در عرضه متانول و مشتقات آن است که خود در صنایع متعددی کاربرد دارند. آنچه این وضعیت را پیچیده‌تر می‌کند، ماهیت به‌هم‌پیوسته زیرساختی منطقه است.

برق و آب پتروشیمی های مستقر در جنوب کشور عمدتا توسط فجر انرژی خلیج فارس و مبین انرژی به‌صورت متمرکز تامین می‌شوند. بنابراین، قطع برق نه‌تنها تولید را متوقف می‌کند، بلکه امکان راه‌اندازی مجدد را نیز به‌دلیل حساسیت فرآیندها و نیاز به شرایط پایدار عملیاتی با تاخیر مواجه می‌سازد. این موضوع می‌تواند زمان بازگشت به ظرفیت اسمی را به‌طور قابل‌توجهی افزایش دهد.

تماس های خبرنگار ایران پلیمر با برخی از تولیدکنندگان محصولات PVC نشان می دهد که با توجه به شرایط حال حاضر کشور، تولید با حداقل ظرفیت در برخی واحدها در حال انجام است. داده های بورس کالا نیز در روزهای پایانی سال نشان می داد که به رغم همیشه تقاضایی برای خرید مواد اولیه وجود نداشت.
واحدهای مستقر در شهرک صنعتی جی در اصفهان به دلیل شدت و تعدد حملات وضعیت نامساعدتری دارند.

استراتژی برخی واحدها این بوده که پیش از قطعی برق (تهدیدات امریکا مبنی بر هدف قراردادن زیرساخت های انرژی) بخشی از نیاز بازار را در تولید و در انبارهای خود موجود داشته باشند.

واحدهای روابط عمومی مجتمع های پتروشیمی از ارایه هر گونه اطلاعاتی به دلایل جنگی خودداری می کنند.
با اینحال گفته می شود پتروشیمی غدیر طی اطلاعیه ای اعلام کرده که تعهدات جدیدی نخواهد داشت و تعهدات معوقه اش هم در هاله ای از ابهام است.