اختصاصی بسپار/ چشمانداز بازار جهانی پلاستیک تا ۲۰۳۶ با رشد ۴.۶ درصدی
گروه ترجمه و تولید محتوا در بسپار/ایران پلیمر بازار جهانی پلاستیک در سال ۲۰۲۱ ارزشی معادل ۶۵۰.۶۲۸ میلیارد دلار داشته و تا پایان سال ۲۰۲۵ به ۷۶۴.۶۳۲ میلیارد دلار رسیده است و پیشبینی میشود تا سال ۲۰۳۶ به ۱٬۰۲۴.۵ میلیارد دلار برسد. این رشد با نرخ مرکب سالانه ۴.۶ درصد نشان میدهد صنعت پلاستیک وارد مرحلهای از توسعه پایدار اما تحت نظارت شدید شده است.
نکته مهم این است که رشد بازار دیگر صرفا مبتنی بر افزایش حجم تولید نیست؛ بلکه بهطور روزافزونی تحتتاثیر کیفیت مواد، انطباق مقرراتی، الزامات ایمنی شیمیایی و سیاستهای اقتصاد چرخشی قرار دارد.
کدام بخشها پیشتازند؟
شکل 1. بازار پلاستیک برحسب کاربرد
از منظر کاربرد، بستهبندی با سهم ۳۹.۲ درصدی بزرگترین بخش مصرفی پلاستیک در جهان است. پس از آن خودروسازی با ۱۸.۶ درصد، ساختمان و زیرساخت با ۱۶.۳ درصد، کالاهای مصرفی با ۱۳.۸ درصد و سایر کاربردها با ۱۲.۱درصد قرار دارند.
شکل 2. بازار پلاستیک برحسب نوع ماده
در بخش مواد اولیه نیز پلیاتیلن با سهم ۲۸.۴ درصد پیشتاز بازار است، پلیپروپیلن با ۲۳.۷ درصد، PVC با ۱۸.۲ درصد، پلیاستایرن با ۱۲.۹ درصد و سایر گرمانرمها با ۱۶.۸ درصد قرار دارند. این ترکیب نشان میدهد که همچنان بسپارهای کالایی، ستون تقاضای جهانی را تشکیل میدهند، هرچند کاربردهای مهندسی سهم روبهافزایشی دارند.
تنظیمگری؛ عامل شکلدهنده آینده بازار
یکی از مهمترین متغیرهای اثرگذار بر بازار پلاستیک، مقررات ایمنی شیمیایی و زیستمحیطی است. دولتها تمرکز خود را بر سه محور اصلی گذاشتهاند:
1. کنترل مواد خطرناک و افزودنیها: پلاستیکهای مورد استفاده در تماس با غذا، تجهیزات پزشکی و محصولات کودک باید استانداردهای مهاجرت مواد و ایمنی سختگیرانهتری را رعایت کنند.
2. کاهش آلودگی پلاستیکی: ممنوعیت یا محدودیت پلاستیکهای یکبارمصرف در بسیاری از کشورها اجرا شده است.
3. مسئولیت توسعهیافته تولیدکننده (EPR): تولیدکنندگان ملزم به مشارکت در جمعآوری و بازیافت پسماندهای پسامصرف شدهاند.
در اتحادیه اروپا سیاستهای اقتصاد چرخشی و استانداردهای محتوای بازیافتی، جهتگیری سرمایهگذاری صنعتی را تغییر دادهاند.
تجارت جهانی؛ چه کشورهایی نقشآفرینان اصلیاند؟
در بخش صادرات، کشورهایی با ظرفیت پتروشیمی یکپارچه و خوراک ارزان مزیت دارند:
• چین بزرگترین صادرکننده پلاستیک
• آمریکا با تکیه بر تولید گسترده PE و PP
• آلمان در بسپارهای مهندسی
• کره جنوبی با مجتمعهای یکپارچه پتروشیمی
• عربستان سعودی بهدلیل دسترسی به خوراک ارزان
در سمت واردات، چین همچنان بزرگترین واردکننده بسپارهای تخصصی است. کشورهایی مانند هند، ایتالیا، مکزیک و ویتنام نیز برای پشتیبانی از صنایع پاییندستی وابستگی وارداتی دارند.
کلیدهای پویایی بازار
بازار پلاستیک امروز بیش از هر زمان دیگری به کارایی فرایندی وابسته است. در صنایع بستهبندی، خودرو و ساختمان، انتخاب گونه بسپار بر اساس معیارهای پایداری جریان مذاب در خطوط پرسرعت، مقاومت شیمیایی و گرمایی، سازگاری با تجهیزات موجود و بازیافتپذیری یا استفاده از مواد بازیافتی انجام میشود و رشد تقاضا در واقع حاصل «نیاز به کارکرد پایدار در شرایط تولید صنعتی» است، نه صرفا افزایش مصرف مواد.
محدودیتهای عرضه و فشارهای ساختاری
چالشهای زنجیره تامین همچنان بر بازار اثرگذارند. نوسان قیمت خوراک نفتی، محدودیت ظرفیت در برخی مناطق، رشد تقاضا برای بستهبندی زیستپایدار، هزینه زیاد توسعه بازیافت شیمیایی و در برخی کشورها، رقابت میان صنایع سوخت و پتروشیمی برای خوراک، برنامهریزی تولید را پیچیدهتر کرده است.
شکل 3. رشد بازار پلاستیک از 2026 تا 2036
رشد منطقهای؛ کجا سریعتر حرکت میکند؟
نرخ رشد سالانه پیشبینیشده تا ۲۰۳۶ برای هند ۵.۸ درصد، چین ۵.۲ درصد، برزیل ۴.۹ درصد، آمریکا ۴.۳ درصد و آلمان ۴.۱ درصد است و هند سریعترین رشد را ثبت میکند که ناشی از توسعه زیرساخت تولید، افزایش مصرف داخلی و گسترش صنایع بستهبندی و خودرو است. در چین، تمرکز بر پلاستیکهای خودرویی و توسعه صنعتی پیشرفته محرک اصلی رشد است. در گزارش cognitivemarketresearch آمار و پیشبینیهای ارائه شده به شرح زیر است:
آسیا–اقیانوسیه؛ سهم ۴۳.۶۵ درصدی بازار جهانی
این منطقه در سال ۲۰۲۵ حدود ۴۳.۶۵ درصد از بازار جهانی را در اختیار دارد. ارزش بازار منطقه از ۲۷۸.۴۶۹ میلیارد دلار در ۲۰۲۱ به ۳۳۳.۷۶۲ میلیارد دلار در ۲۰۲۵ رسیده و پیشبینی میشود تا ۲۰۳۳ به ۴۸۰.۵۱۲ میلیارد دلار برسد (CAGR: ۴.۶۶۱ درصد). بیشترین سهم منطقهای متعلق به چین (۳۶.۳۰ درصد)، ژاپن (۱۴.۰۵درصد)، هند (۱۳.۰۵درصد) بوده است.
آمریکای شمالی؛ ۲۲.۸۵ درصد از بازار جهانی
بازار این منطقه از ۱۵۲.۸۹۸ میلیارد دلار در ۲۰۲۱ به ۱۷۴.۷۱۸ میلیارد دلار در ۲۰۲۵ رسیده و تا ۲۰۳۳ به ۲۲۸.۱۱۱ میلیارد دلار خواهد رسید (CAGR: ۳.۳۸۹ درصد). سهم کشورها در ۲۰۲۵ آمریکا (۸۴.۱۶ درصد)، کانادا (۹.۱۹ درصد) و مکزیک (۶.۶۵ درصد) بوده است.
اروپا؛ بازار بالغ با رشد متعادل
اروپا در ۲۰۲۵ سهمی معادل ۱۶.۷۰درصد از بازار جهانی دارد و ارزش آن از ۱۱۱.۹۰۸ میلیارد دلار در ۲۰۲۱ به ۱۲۷.۶۹۴ میلیارد دلار در ۲۰۲۵ رسیده است. پیشبینی میشود این رقم تا ۲۰۳۳ به ۱۶۸.۹۷۱ میلیارد دلار برسد (CAGR: ۳.۵۶۳درصد).
سایر مناطق
• آمریکای جنوبی: سهم ۶.۷۸ درصد، CAGR حدود ۴.۳۸۹ درصد
• خاورمیانه: سهم ۵.۶۴ درصد، CAGR حدود ۴.۲۸۴ درصد
• آفریقا: سهم ۴.۳۸ درصد، CAGR حدود ۳.۷۷۶ درصد
نقشآفرینان اصلی بازار
در سطح جهانی، شرکتهای یکپارچه پتروشیمی نقش تعیینکننده دارند، از جمله: Dow Chemical Company، BASF SE، ExxonMobil Chemical، SABIC، LyondellBasell Industries، DuPont de Nemours Inc.، Formosa Plastics Corporation و Ineos Group. رقابت این شرکتها بر محور کیفیت مولکولی، ثبات فرایندی و قابلیت تامین پایدار شکل گرفته است.
جمعبندی برای فعالان صنعتی
بازار جهانی پلاستیک در دهه آینده رشد خواهد کرد، اما رشد آن مشروط به انطباق مقرراتی است، کیفیت و بازیافتپذیری اهمیت بیشتری از حجم تولید پیدا کرده است، زنجیره تامین پایدار به مزیت رقابتی تبدیل و اقتصاد چرخشی از یک شعار به الزام عملیاتی تبدیل شده است. برای تولیدکنندگان و سرمایهگذاران، سؤال اصلی دیگر «چقدر تولید کنیم؟» نیست؛ بلکه این است که چگونه با رعایت الزامات زیستمحیطی و کیفیتی، سهم بیشتری از ارزش افزوده بازار را تصاحب کنیم.
