اختصاصی بسپار/ گامی هوشمند در صنعت اکستروژن: هوش مصنوعی در خدمت کارکرد بهتر ماشینآلات
گروه ترجمه و تولید محتوا در بسپار/ایران پلیمر گفتوگو با Timo Horn، مدیر خدمات عملیاتی در فناوری رانشگری شرکت Hans Weber Maschinenfabrik GmbH توسط VDMA انجام و در این گروه رسانه ای ترجمه و برای مخاطبان بازنشر می شود.
در آستانهی نمایشگاه K 2025، گفتوگویی اختصاصی با Timo Horn داشتیم تا دربارهی چشمانداز هوش مصنوعی (AI) در صنعت ماشینسازی، بهویژه در حوزهی رانشگری (Extrusion) گفتوگو کنیم. Hans Weber یکی از پیشگامان بهکارگیری فناوریهای نو در سامانههای تولید بسپار است.
آقای Horn، شرکت Hans Weber تا چه اندازه به هوش مصنوعی متکی شده است؟
Horn: مدتی پیش ما یک درگاه مشتری دیجیتال راهاندازی کردیم که به کاربران امکان مشاهدهی راهنماها و ارسال درخواستها را میدهد. اکنون در حال افزودن سامانهی هوش مصنوعی به این درگاه هستیم تا کاربران بتوانند پرسشهای خود را مستقیما از AI بپرسند. مثلا دربارهی زمانبندی نگهداری ماشین یا مشکلات احتمالی. هدف اصلی این پروژه، ارتقای قابل توجه در کاربرپسندی (User-Friendliness) سامانه است. کاربران میتوانند اطلاعات لازم را بدون وابستگی به فنورز یا اسناد چاپی، بهصورت مستقل پیدا کنند.
هوش مصنوعی در کجا پیادهسازی شده است؟
Horn: ما از سامانهی ابری مبتنی بر مرورگر استفاده کردیم که از هر ایستگاه کاری قابل دسترسی است، چون همهی مشتریان حاضر نیستند ماشینها را به شبکهی داخلی خود متصل کنند. همچنین فنورزها اغلب اجازهی دسترسی به سایر سامانهها از طریق HMI را در حین کارکرد ماشین ندارند. در نتیجه، این سامانهی AI از طریق وبپرتال قابل استفاده است. مدیران نگهداری، سرشیفتها و فنورزها از هر مکانی میتوانند به دادهها دسترسی داشته باشند. این هوش مصنوعی بر اساس ویژگیهای خاص ماشینهای ما آموزش داده شده و بهینهسازی شده است.
آیا به پیادهسازی هوش مصنوعی در خود ماشینها فکر کردهاید؟
Horn: در حال حاضر هیچ ماشین رانشگری وجود ندارد که بتواند خود را کنترل کند و در صورت بروز خطا، بهطور مستقل واکنش نشان دهد. با این حال، من معتقدم در آیندهی نزدیک میتوانیم فناوریهای یادگیری ماشینی (Machine Learning) را موثرتر وارد این حوزه کنیم. البته این کار نیازمند دسترسی گسترده به دادههای متنوع و باکیفیت است. اطمینان دارم بهزودی ماشینها قادر خواهند بود خودشان تشخیص دهند و اقدام اصلاحی انجام دهند.
آیندهی هوش مصنوعی را چطور پیشبینی میکنید؟
Horn: پیشبینی دقیق دشوار است، اما با توجه به پیشرفتهای اخیر، رشد بسیار سریع دور از انتظار نیست. در آغاز، AI ما فقط قادر به پاسخگویی به سوالات پایه بود. اما تنها در شش ماه، توانسته جستوجو در اسناد و تحلیل متنهای مکتوب را یاد بگیرد. تصور اینکه شش ماه دیگر چه تواناییهایی خواهد داشت، کاملا منطقی است.
آیا هوش مصنوعی میتواند کمبود نیروی متخصص را جبران کند؟
Horn: بله، بسیاری از مشتریان ما بهویژه شرکتهای کوچک که فرایندهای خودکارسازی کمتری دارند، از این کمبود رنج میبرند. در این زمینه، هوش مصنوعی میتواند بسیار کمککننده باشد؛ مثلا برای اطلاع از زمان مناسب تعویض صافی یا دستورالعملهای نگهداری. این اطلاعات در راهنماها نیز هست، اما AI میتواند با صرفهجویی در زمان، اطلاعات دقیق را در اختیار کاربران قرار دهد. با توجه به تغییرات جمعیتی و بازنشستگی متخصصان، AI میتواند نقشی حیاتی در حفظ دانش ایفا کند. ما همچنان به نیروهای متخصص نیاز داریم، اما AI میتواند کار با ماشینهای پیچیده را برای افراد بدون تجربهی فنی نیز ممکن کند.
شرکت Hans Weber در زمینهی زیستپایداری چه اقداماتی انجام داده است؟
Horn: یکی از مزیتهای اصلی ما، دامنهی عمودی تولید بسیار گسترده است. این موضوع به ما امکان میدهد تا حتی پس از دههها، قطعات یدکی باکیفیت برای ماشینها تامین کنیم. همچنین سامانههای کنترلی را خودمان توسعه میدهیم، بنابراین امکان بهروزرسانی کامل آنها وجود دارد. برای مثال، اگر مشتریی ماشینی ۲۰ ساله داشته باشد و بخواهد در چارچوب دیجیتالیسازی، داده جمعآوری کند، ما میتوانیم با نصب بستهی بازتوانی (Retrofit) ویژه برای سامانهی کنترلی مدرن WEBER OS5، آن را به سطح فناوری روز برسانیم. این بهروزرسانیها میتوانند توسط خود مشتری یا فناورهای ما انجام شوند. همچنین ما امکان تعویض سامانههای محرکه به مدلهای کارآمد سهفاز را فراهم کردهایم که به بهروزرسانی ماشینهای قدیمی کمک میکند و مزیت رقابتی بلندمدت ایجاد میکند.
جایگاه صنعت ماشینسازی در دیجیتالیسازی کجاست؟
Horn: دیجیتالیسازی در صنعت ماشینسازی نقش مرکزی دارد. در آینده، حضور دیجیتال دیگر یک انتخاب نخواهد بود، بلکه ضروری است. این روند باعث افزایش بهرهوری در تولید و سایر بخشها میشود. برای مثال، میتوان با دادههای جمعآوریشده، زمان کارکرد ماشین و وضعیت کارکرد آن را ارزیابی کرد. اگر یک سرشیفت چند ماشین را کنترل میکند و متوجه مشکلی شود، به جای اتکا به گزارش فنورزها، میتواند با استفاده از دادهها، بلافاصله علت را بیابد؛ مثل افت فشار یا شکست پروفیل. این اطلاعات تصمیمگیری را سریعتر و دقیقتر میکنند. این گذار دیجیتال همچنین فرصتهای جدیدی برای ما بهعنوان تولیدکننده ماشین فراهم کرده است تا مدلهای کسبوکار نوآورانه را توسعه دهیم.
سخن پایانی
دیجیتالیسازی و هوش مصنوعی دیگر نه گرایشی موقت، بلکه نیروی محرکهای اساسی برای آینده، نوآوری و رقابتپذیری در صنعت ماشینسازی بسپار هستند. شرکتهایی که امروز سرمایهگذاری هوشمندانه در این زمینه انجام دهند، فردا پیشتاز بازار خواهند بود.
