اختصاصی بسپار/ گفتوگو با عرفان سلکی، معاون مدیرعامل در مبدل حرارتی نسیم نوین (نسیم مبدل): بزرگترین بحرانی که تاامروز با آن مواجه بوده ایم، بحران بقای امروزست
بسپار/ایران پلیمر در هر خط تولید پلیمری، تجهیزات جانبی شاید کمتر دیده شوند، اما نقش آنها در پایداری تولید، کنترل فرآیند و بهرهوری انرژی انکارناپذیر است. مبدلهای حرارتی، بهعنوان یکی از مهمترین اجزای این زنجیره، سالهاست در قلب صنایع پلاستیک، پتروشیمی و فرآیندهای صنعتی فعالیت میکنند. اما امروز، دغدغه اصلی سازندگان این تجهیزات دیگر صرفاً توسعه فناوری یا افزایش ظرفیت تولید نیست. بلکه حفظ توان تولید و ادامه فعالیت در بازاری است که سرمایهگذاری در آن با احتیاط بیشتری انجام میشود. در گفتوگوی پیشرو عرفان سلکی، معاون مدیرعامل شرکت نسیم مبدل، به بررسی آینده فناوری مبدلهای حرارتی، نقش آنها در افزایش بهرهوری انرژی، وضعیت سرمایهگذاری در صنعت پلیمر و چالشهایی پرداخته است که به اعتقاد او، بسیاری از صنایع کشور را از مسیر توسعه به سمت «بقا» سوق داده است.
سلکی: نسیم مبدل فعالیت خود را از سال ۱۳۶۵ با تولید مبدلهای حرارتی ویژه دستگاههای تزریق پلاستیک آغاز کرد و در طول چهار دهه، همگام با رشد صنعت پلاستیک توسعه یافت. به گفته وی، اگرچه این شرکت امروز در صنایع مختلف حضور دارد، اما صنعت پلاستیک همچنان جایگاه ویژهای در فعالیتها و برنامههای توسعهای آن حفظ کرده است.
تمرکز اصلی ما بر طراحی و ساخت مبدلهای حرارتی پوسته و لوله است که در کاربریهای متنوعی مورد استفاده قرار میگیرند؛ از جمله خنککنندههای روغن هیدرولیک، خنککنندههای روغنهای صنعتی و موتور، کندانسورهای آبخنک چیلرهای صنعتی و تهویه مطبوع، اینترکولرها، افترکولرها، اویلکولر کمپرسورهای هوای فشرده و سایر تجهیزاتی که در آنها انتقال حرارت نقش اساسی دارد.
بسپار- بیشترین تمرکز شرکت روی چه تجهیزاتی است؟
سهم مهندسی معکوس در محصولات شما چقدر است و چه میزان طراحی بومی انجام میشود؟
سلکی: محصولات ما به دو دسته تقسیم میشوند. دسته نخست، محصولات استاندارد شرکت هستند که برای کاربریهای عمومی صنعتی طراحی شدهاند. دسته دوم، محصولات پروژهای هستند که بر اساس سفارش مشتری، از طریق مهندسی معکوس یا طراحی اختصاصی و نمونهسازی تولید میشوند. در مواردی که پروژه نیازمند طراحی جدید باشد، این فرآیند متناسب با نیاز مشتری انجام میشود.
بسپار- در پنج سال آینده، ترند فناوری در حوزه کاری شما چه خواهد بود؟
سلکی: شاید ترندهای فناوری در حوزه ساخت مبدلهای حرارتی ارتباط مستقیمی با صنعت پلیمر نداشته باشند، اما با توجه به اهمیت روزافزون مدیریت و صرفهجویی در مصرف انرژی، هم در دنیا و هم در سالهای اخیر در کشور، تولیدکنندگان به سمت طراحی مبدلهای حرارتی بهینهتر و کامپکتتر حرکت کردهاند. همچنین استفاده از سطوح گسترده انتقال حرارت، بهویژه فینتیوبها و تیوبهای پرهدار در انواع مختلف، به یکی از روندهای مهم این صنعت تبدیل شده است. از سوی دیگر، در صنایع نفت، گاز و پتروشیمی، که به نوعی با صنعت پلیمر نیز مرتبط هستند، استفاده از فناوری Cladding برای تیوبشیت مبدلهای حرارتی مورد توجه قرار گرفته است. این روش، با وجود پیچیدگیهای فنی، راهکاری اقتصادی و مؤثر برای جلوگیری از خوردگی در مبدلهای حرارتی محسوب میشود.
بسپار- وضعیت امروز صنعت پلیمر را چگونه ارزیابی میکنید؟ بزرگترین مانع توسعه آن را چه میدانید و چه فرصتهایی برای آن متصور هستید؟
سلکی: صنعت پلیمر، مانند بسیاری از صنایع دیگر، با چالشهای متعددی در حوزه نیروی انسانی، تأمین مالی و تأمین مواد اولیه مواجه است. این مشکلات تقریباً میان همه صنایع مشترک است و به نوعی همه در شرایط مشابهی فعالیت میکنند. به نظر من، بزرگترین مانع توسعه این صنعت، رویکرد منابعمحور یا کمودیتیمحور در اقتصاد کشور است. اگر زنجیره ارزش صنعت پلیمر را بررسی کنیم، هرچه از صنایع بالادستی به سمت پاییندست حرکت میکنیم، واحدها کوچکتر میشوند و سهم کمتری از اقتصاد دارند؛ در حالی که همین واحدهای پاییندستی ارزش افزوده بیشتری ایجاد میکنند.
واقعیت این است که در سالهای گذشته فرصتهای ارزشمندی را از دست دادهایم و در شرایط فعلی، بیش از آنکه با فرصت مواجه باشیم، با تهدید روبهرو هستیم. البته این ارزیابی را به عنوان فردی که از بیرون به صنعت نگاه میکند، مطرح میکنم.
بسپار- پس از جنگ ۳۹ روزه، نخستین تغییری که در رفتار مشتریان مشاهده کردید چه بود؟ آیا سفارشهای جدید متوقف شدند یا صرفاً به تعویق افتادند؟ همچنین بر اساس تجربه شما، کدام صنایع بیشترین کاهش سرمایهگذاری را داشتهاند؟ (بستهبندی، فیلم، لوله، پتروشیمی، بازیافت و …)
سلکی: در حوزه فروش و قراردادها، سفارشها و استعلامهایی که دریافت کرده بودیم متوقف شدند یا دقیقتر بگویم، با یک تعویق طولانیمدت مواجه شدند. با این حال، در بخش خدمات، فعالیت ما همچنان در همان سطح پیش از جنگ ادامه دارد.
درباره صنایع مختلف نمیتوانم با قطعیت اظهار نظر کنم، اما بر اساس ارتباطاتی که با مشتریان در حوزههای مختلف داشتهایم، تصور میکنم صنایع فیلم، لوله و اتصالات با کاهش بیشتری در سرمایهگذاری مواجه شوند. از سوی دیگر، با توجه به مشکلات تأمین مواد اولیه، بسیاری از واحدها به سمت استفاده از مواد بازیافتی حرکت خواهند کرد و به همین دلیل، صنعت بازیافت میتواند با رشد قابل توجهی روبهرو شود. پتروشیمیها نیز در حال بازسازی هستند و به سرمایهگذاری نیاز دارند. در بخش بستهبندی، بهویژه حوزه مرتبط با صنایع غذایی، همچنان تقاضا بالاست و پیشبینی میکنم کاهش محسوسی در سرمایهگذاری این بخش رخ ندهد.
بسپار- آیا مشتریان بیش از گذشته به تعمیر تجهیزات موجود روی آوردهاند و خرید تجهیزات جدید را به تعویق انداختهاند؟
سلکی:بله. همانطور که اشاره کردم، در بخش خدمات و تعمیرات همچنان با همان حجم فعالیت گذشته کار میکنیم. اما در هفتههای پس از جنگ، ظرفیت تولید ما به شدت کاهش یافت و به حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد ظرفیت سال گذشته رسید. ظرفیتی که خود حدود ۶۰ تا ۷۰ درصد ظرفیت اسمی خط تولید بود. به نظر من، مجموعهای از عوامل در این شرایط نقش داشتهاند و میان آنها رابطه علت و معلولی وجود دارد.
بسپار- اگر بخواهید وضعیت امروز صنعت را با پیش از جنگ مقایسه کنید، چه درصدی از بازار احیا شده است؟
سلکی:مقالهای مطالعه کردم که بر اساس آن، اقتصاد ایران تا پایان سال ۲۰۲۶ با رشد اقتصادی منفی ۵ تا ۶ درصدی مواجه خواهد بود. بر همین اساس، تصور نمیکنم بتوان گفت بازار احیا شده است و در ادامه نیز انتظار احیای جدی بازار را ندارم.
بسپار- سختترین بحرانی که شرکت طی چهار دهه فعالیت خود تجربه کرده، چه بوده است؟
سلکی:به نظر من، سختترین بحران این ۴۰ سال، بحرانی است که اکنون با آن مواجه هستیم؛ یعنی بحران بقا. ما طی دو تا سه سال گذشته سرمایهگذاریها و برنامهریزیهایی برای توسعه انجام داده بودیم، اما شرایطی که از سال ۱۴۰۴ تاکنون در کشور ایجاد شده، عملاً استراتژی توسعه ما را به استراتژی بقا تبدیل کرده است.
بسپار- آیا دولت باید از سازندگان تجهیزات صنعتی حمایت تعرفهای بیشتری داشته باشد؟
سلکی:به نظر من، حمایت تعرفهای زمانی معنا پیدا میکند که بتواند زمینه رقابت عادلانه در بازار را فراهم کند؛ یعنی مجموع عواملی که بر فضای کسبوکار صنعتی اثر میگذارند، شرایطی برابر برای رقابت با تولیدکنندگان خارجی ایجاد کنند. موضوعاتی مانند تخصیص ارز، مقررات و بروکراسی موجود، همگی در این زمینه اثرگذار هستند. بنابراین، در کنار حمایت تعرفهای، باید مقرراتزدایی و تسهیل فضای کسبوکار نیز مورد توجه قرار گیرد تا این حمایت به هدف اصلی خود، یعنی رشد صنعت، منجر شود. دولت میتواند از ابزار تعرفه استفاده کند، اما نباید حمایت از صنعت را صرفاً به این ابزار محدود کند.
بسپار- اگر امروز تحریمها برداشته شوند، آیا همچنان تجهیزات ایرانی مشتری خواهند داشت؟
سلکی:به اعتقاد من، رفع تحریمها به شکوفایی واحدهای صنعتی داخلی نیز کمک خواهد کرد. همانگونه که پیش از اعمال تحریمها نیز مشتریان خود را داشتیم و با شرکتهای خارجی رقابت میکردیم، در صورت رفع تحریمها نیز این توان رقابتی میتواند ادامه پیدا کند.
بسپار- اگر اختیار کامل داشتید، نخستین اصلاح در سیاست صنعتی کشور چه بود؟
سلکی:به نظر من، نخستین اصلاح باید تغییر نگرش از اقتصاد صنعتی منابعمحور یا کمودیتیمحور به اقتصادی مبتنی بر ارزش افزوده بالاتر و عمق ساخت بیشتر باشد. این موضوع بارها از سوی فعالان و بزرگان صنعت مطرح شده، اما متأسفانه در سالهای گذشته نشانهای از تحقق عملی آن دیده نشده است. امیدوارم این تغییر نگرش در آینده به مرحله اجرا برسد.
(ادامه دارد …)
متن کامل این گفت و گو را در شماره 286 ماهنامه بسپار که در نیمه مردادماه 1405 منتشر شده است، می خوانید.
در صورت تمایل به دریافت نسخه نمونه رایگان و یا دریافت اشتراک با شماره های ۰۲۱۷۷۵۲۳۵۵۳ و ۰۲۱۷۷۵۳۳۱۵۸ داخلی ۳ سرکار خانم ارشاد تماس بگیرید. نسخه الکترونیک این شماره از طریق طاقچه و فیدیبو قابل دسترسی است.
