اختصاصی بسپار/ گفتوگو با علیرضا میربلوک، مدیرعامل مؤسسه اندیشه برتر میران: بدون خدمات مهندسی، تولید در صنعت پلیمر تمام و کمال نیست
بسپار/ایران پلیمر مؤسسه اندیشه برتر میران در سال ۱۳۸۷ با تمرکز بر پژوهش کاربردی، خدمات آزمایشگاهی و آموزش در حوزه پلیمر و پوشش تأسیس شد. در گفت و گویی که بسپار با مهندس میربلوک مدیرعامل این موسسه انجام داده است از زوایای کمتر دیده شده خدمات مهندسی در صنعت پلیمر سخن به میان آمده است. جایی که پشت هر محصول، شبکهای از آموزش، پژوهش، کیفیت و نوآوری حضور دارد.
بسپار- تعریف شما از خدمات مهندسی در صنعت پلیمر چیست؟ وضعیت این بخش در کشور چگونه است؟
میربلوک: خدمات، بخش جداییناپذیر از فرآیند تولید هستند. اما در سیاستهای مالی و حمایتی کشور همچنان جایگاه واقعی خود را نیافتهاند. برای مثال، کاهش معافیت مالیاتی از ۲۵٪ به ۲۰٪ تنها برای تولیدکنندگان کالا اعمال می شود، بدون دلایل روشن. همین موضوع نشان میدهد خدمات همچنان به عنوان یک رکن اصلی در اقتصاد صنعتی کشور دیده نمیشود.
در حالی که در آمریکا، ۸۰٪ درآمد اقتصادی از بخش خدمات تأمین میشود و در استان تهران نیز همین نسبت وجود دارد. در ایران و بهویژه صنایع کوچک پلیمر، این دیدگاه هنوز جا نیفتاده است. همین حالا اگر بگوییم دستکم یک میلیون نفر در حوزههای خدماتی پیرامون صنعت پلیمر بهصورت مستقیم یا غیرمستقیم فعال هستند، بسیاری از افراد متعجب خواهند شد. وقتی به حوزه خدمات نگاه میکنیم، متوجه خواهیم شد که هنوز این ظرفیتها و نقش کلیدی آن به درستی شناخته نشده است.
از اپراتور خط تولید تا خدمات بستهبندی، فروش، لجستیک و تأمین مواد اولیه، همگی اجزای مهم شبکه تولیدیاند و به اندازهی تولید کالا ارزش آفریناند. به باور من حتی خود تولیدکننده کالا نیز در حقیقت ارائهدهنده خدمات محسوب میشود، هرچند ممکن است از این موضوع آگاه نباشد.
خدمات مهندسی، بهعنوان زیرمجموعهای کلیدی، شامل هر نوع فعالیتی است که به ارتقای کیفیت، کنترل و نوآوری در محصول یا فرآیند منتهی شود، در قالب آموزش، پژوهش، آزمون و ارزیابی یا مشاوره. این چهار رکن، اساس خدمات مهندسی را تشکیل میدهند.
بسپار- واحدهای تولیدی تا چه حد از خدمات تخصصی مهندسی آگاهی یا به آن تمایل دارند؟
میربلوک: تجربه شخصی من نشان میدهد که نگاه به خدمات نیازمند تحول است. من در کارم فراتر از ارائه نتیجه آزمون جلو رفتهام و به تحلیل و تفسیر نتایج پرداختهام تا برای مشتریانم ارزش افزوده واقعی ایجاد شود. شاید به همین علت هزینه خدمات ما نسبت به سایر مجموعهها بالاتر است.
در طول سالیان، مشتریان ما گاه برای یک پروژه مقطعی مراجعه کردهاند، و برخی نیز برای یک یا دو سال همکاری مستمر داشتهاند. مقطعی بودن همکاری لزوماً به معنای نارضایتی نیست؛ بلکه ممکن است نیاز بهصورت دورهای شکل بگیرد. یکی از موضوعات مهم ایجاد واحد مهندسی متمرکز در مجموعههاست. همکاری با شرکتهایی مانند کروز نشان داده که استانداردسازی قالبها و رویهها تا چه اندازه می تواند به کارآمدسازی سازمان ها کمک کند. قبل از این تصور من از صنعت خودرو، دیدگاهی بسته و از بالا به پایین بود؛ اما با همکاری علمی دریافتم که رویکرد فنی و اقتصادیشان هوشمندانه، صرفهجو و کیفیتمحور است.
در نهایت باید پذیرفت که خدمات و تولید دو روی یک سکهاند. بدون ترویج فرهنگ خدمات مهندسی، حتی خطوط تولید پیشرفته نیز نمیتوانند به بهرهوری و رقابتپذیری نهایی برسند.
با این حال به رغم ارادتی که به برخی مدیران در صنعت پلاستیک دارم، گاها همکاری میسر نمی شود و گاهی هم به طور مثال این همکاری نزدیک با پلاستیک طبرستان بیش از ۱۵ سال ادامه پیدا می کند.
در مورد ارجاع به قانونگذار و استناد به آمارهای حاکمیتی در حمایت از واحدهای خدمات فنی و مهندسی، باید گفت که منظورشان بیشتر از خدمات مهندسی عمدتاً به پروژههای عمرانی بازمیگردد که شامل طراحی، نظارت و کنترل پروژههاست. به عبارت دیگر، این آمارها بیشتر بر مبنای عملکرد مهندسان مشاور حوزه عمرانی تهیه میشود و بخشهای دیگر صنعت، از جمله پلیمر، کمتر در آن دیده شده است.
بسپار- در حوزه خدمات پلیمر، امکان صادرات وجود دارد؟ خصوصا با توجه به فضای بکری که در برخی از کشورهای همسایه وجود دارد …
میربلوک: به نظر بنده این امکان کاملا وابسته به شناسایی بازار هدف است. اگر در کشورهای دیگر مجموعههایی ضعیفتر از ما باشد، میتوانیم خدمات قابل توجهی ارائه دهیم، درآمد ارزی هم خواهیم داشت. البته که همکاری با شرکتهای داخلی هم جذاب است. قبلا، پروژههایی در ونزوئلا با واسطه انجام دادهام، یا مشارکت هایی با کشور عراق داشتیم و یک سال هم با یک شرکت بازرگانی ترک قرارداد مشاوره بستیم.
ضعف اصلی ما استفاده ناکامل از ظرفیتهاست. در دوران کارآموزی در شرکت لاستیک بارز، دیدم چگونه افرادی با توانمندی بالا می توانند ارزش افزوده و سود زیادی برای سهامداران خلق کنند. اینجا بود که به اهمیت خدمات فنی و مهندسی پی بردم. چند سال بعد مؤسسهام را تأسیس کردم، فعالیتی شیک، فکری و فلسفی. بخصوص جهت توسعه محصول جدید باید با دید فلسفی عمل کرد.
بسپار- همگام با رشد و توسعه صنعت پلیمر در سال های اخیر، آیا واحد شما نیز رشد متوازنی داشته است؟
میربلوک: واقعیت این است که ما “کاسب رکود” هستیم. مدل درآمدیمان ترکیبی از مشتریان ثابت، گذری و مقطعی است. مشتریان ثابت میدانند توسعه نیازمند استمرار است بنابراین همکاریشان ادامهدار است. بسیاری از همکاریهای ما با ممنوعیت واردات شکل گرفت. هرچند در نگاه اول از منظر تجارت داخلی رکود بود، اما بعد تولید داخل رشد کرد؛ مثل حانواده اسباببازیها که تجار سابق وارد تولید و همکاری با ما شدند.
اگر خدمات حرفهای ارائه بدهید، حتی در رکود میتوان رونق گرفت. شغل ما فراز و نشیب چشمگیری نداشته، ولی امیدوارم جهش بزرگی در پیش باشد. چند سال پیش توانستیم گواهی دانشبنیان را دریافت کنیم. موضوعی که کمتر مجموعهای در حوزه خدمات مهندسی پلیمر به آن دست یافته است.
اما قوانین موجود باید مانعزدایی کنند، نه اینکه محدودیت پشت محدودیت ایجاد شود. تولیدکنندگان کالا نرخ مالیاتی ۲۰٪ دارند، اما خدمات شرایط متفاوتی دارد و حتی ضرایب مالیاتی نیز فرق دارد. این باعث از دست دادن بسیاری از فرصتهای کاری شده است.
در کشورهای پیشرفته، بخشهایی چون توریسم یا خدمات مهندسی درآمدهای کلانی ایجاد میکنند که حتی با صنایع سنگین و آلاینده قابل مقایسه نیست.
با توسعه بسترهای آنلاین، شرکتها میتوانند از تخصص مهندسان ایرانی بهرهمند شوند. بخشی از این مسیر نیازمند اعلام تقاضا از سوی خارجیها، بخشی به وجود مراکز کاریابی و بخشی به توانایی معرفی خدمات از سوی متخصصان برمی گردد. به اعتقاد من، آینده اقتصادی کشور در گرو توسعه خدمات است چه در تولید صنعتی، چه در کشاورزی یا سایر حوزهها.
(ادامه دارد …)
متن کامل این گفت و گو را در شماره 275 ماهنامه بسپار که در نیمه شهریور ماه 1404 منتشر شده است، می خوانید.
در صورت تمایل به دریافت نسخه نمونه رایگان و یا دریافت اشتراک با شماره های ۰۲۱۷۷۵۲۳۵۵۳ و ۰۲۱۷۷۵۳۳۱۵۸ داخلی ۳ سرکار خانم ارشاد تماس بگیرید. نسخه الکترونیک این شماره از طریق طاقچه و فیدیبو قابل دسترسی است.
