اختصاصی بسپار/ گفتوگو با دکتر میلاد بابازاده ممقانی، برگزیده دوره پنجم جایزه کاوه: بهعنوان محقق پسادکتری روی موضوعات مورد علاقهام در حوزه پلیمرهای هوشمند فعالیت میکنم
متأسفانه در سیاستگذاریهای علمی، رویکرد «صفر و یک» رایج است؛ یا تمام تمرکز بر صنعت است یا تمام تمرکز بر مقاله. در حالی که مسیر صحیح، توجه متوازن و کیفی به هر دو بال توسعه است.
بسپار/ایران پلیمر “جایزه کاوه” هر ساله توسط گروه رسانهای بسپار/ایران پلیمر با هدف تقدیر از دانشآموختگان برتر رشته مهندسی پلیمر و رنگ اهدا می شود.
آنچه در ادامه می خوانید گفتوگویی است با دکتر میلاد بابازاده ممقانی دانش آموخته دانشگاه صنعتی سهند تبریز و از برگزیدگان دوره پنجم جایزه کاوه. امید است این مسیر علمی الهامبخش، در کنار تلاشهای نسل جوان و پرتلاش کشور، به اعتلای دانش، صنعت پلیمر و شکوفایی ایران عزیز بینجامد.
بسپار– چه چیزی باعث شد رشته مهندسی پلیمر را برای تحصیل انتخاب کنید؟ آیا در مدرسه دانشآموز خوبی بودید؟
ممقانی: بنده در مقطع کارشناسی رشته مهندسی شیمی خواندهام. در طول تحصیل، چند درس اختیاری مرتبط با مهندسی پلیمر گذراندم، از جمله درس «آشنایی با مهندسی پلیمر» که همانجا علاقه اصلی من به این حوزه شکل گرفت. این علاقه با مطالعه بیشتر و مشورت با اساتید برجسته، به یک انتخاب جدی تبدیل شد.
با توجه به ظرفیتها و آینده روشن این رشته، تصمیم گرفتم در مقطع کارشناسی ارشد ادامه مسیر دهم و خوشبختانه توانستم با سهمیه استعداد درخشان وارد رشته مهندسی پلیمر شوم و از همانجا مسیر تخصصیام در این حوزه بهطور جدی آغاز شد. در دوران دانشآموزی هم در مدارس نمونه تحصیل میکردم و همواره جزو دانشآموزان کوشا و نفرات برتر کلاس بودم. البته بیش از خود رتبهها، تلاش و پشتکار برایم ارزشمند بود و همیشه سعی کردم مسئولیتپذیر باشم و یادگیری عمیق را در کنار درس خواندن دنبال کنم.
بسپار– در دوران دانشجویی چه چالشهایی داشتید و چطور از پس آنها برآمدید؟
ممقانی: در ترمهای ابتدایی کارشناسی بهخاطر سختی برخی دروس علوم پایه افت تحصیلی داشتم، اما با تغییر روش مطالعه و تلاش بیشتر توانستم کاستیها را جبران کنم. همچنین چون میدانستم قرار است وارد محیط علمی جدی دانشکده مهندسی پلیمر دانشگاه صنعتی سهند شوم، تابستان قبل از ارشد دروس پایهای پلیمر را مطالعه کردم تا با آمادگی بیشتری وارد این مقطع شوم.
بسپار– موضوعاتی که در طول تحصیل برای شما جالب توجه بوده و روی آنها کار کردهاید چه بوده است؟
ممقانی: موضوعات مورد علاقه من بیشتر در حوزه شیمی پلیمر و بهویژه پلیمرهای هوشمند بوده است که کاربردهای گستردهای در حوزههایی مانند پزشکی، حسگرها، امنیتی و مواد پیشرفته دارند. تمرکز اصلی فعالیتهای پژوهشی گروه ما بر طراحی و توسعه این پلیمرها و همچنین تلفیق آنها با مواد نوظهور بوده است، از جمله مکسینها، چارچوبهای آلی-فلزی (MOFs) و ساختارهای سوپرامولکول.
بسپار– آیا انتظار شما از تحصیل در دانشگاه مطابق چیزی بود که فکر میکردید؟
ممقانی: بله، با توجه به گروهی که در آن فعالیت داشتم و فضای علمی حاکم بر دانشکده، تجربه من کاملاً مطابق با انتظاراتم بود. محیطی پویا، علمی و همراه با حمایت اساتید باعث شد مسیر تحصیلیام را با انگیزه و رضایت طی کنم.
بسپار– کدام یک از اساتید تأثیر ویژهای بر مسیر تحصیلی شما داشتند؟
ممقانی: وظیفه خود میدانم صمیمانه از جناب آقای دکتر حسین روغنیممقانی تشکر کنم که در مقاطع ارشد، دکتری و پسادکتری بهعنوان استاد راهنما و الگویی برای تلاش و پشتکار همواره همراه من بودند.
همچنین از جناب آقای دکتر مهدی سلامیکلجاهی که در مقاطع ارشد و دکتری بهعنوان استاد مشاور و حتی همچون یک برادر بزرگتر پشتیبان من بودند، قدردانی میکنم.
از آقای دکتر مصطفی رضایی نیز بابت راهنماییهای ارزشمند علمی و بهویژه اخلاق علمی در دوران دکتری سپاسگزارم. از آقای دکتر امین عبداللهی نیز برای همراهیها و راهنماییهایشان در مقطع ارشد تشکر میکنم.
در پایان از همه اساتید دانشکده مهندسی پلیمر که همواره مشوق و پشتیبان من بودند، صمیمانه قدردانی میکنم.
بسپار– برای دانشجویانی که تازه وارد این رشته میشوند چه توصیهای دارید؟
ممقانی: رشته مهندسی پلیمر یکی از کلیدیترین رشتههای مهندسی در مسیر توسعه پایدار کشور است. حضور پلیمرها در صنایع متعدد نشان میدهد که آینده بسیاری از فناوریها بهطور مستقیم به این رشته گره خورده است. ضروری است که دانشجویان مهندسی پلیمر با نگاه دقیق و علاقهمحور مسیر شغلی و تخصصی خود را انتخاب کنند، نه صرفاً به خاطر مد یا توصیه دیگران، بلکه بر اساس علاقه واقعی خود.
واقعیت این است که مشکلاتی وجود دارد، اما اگر دانشجویان از همان ترم اول کارشناسی با جدیت و علاقه وارد شوند و ابتدا معدل خود را در اولویت قرار دهند، سپس با مشورت اساتید متخصص در ترمهای بالاتر مسیر مورد علاقهشان را انتخاب کنند، مطمئناً میتوانند آینده علمی و حرفهای موفقی در این رشته بسازند، رشتهای که پتانسیل بسیار بالایی دارد.
بسپار– فکر میکنید چه مهارتهایی (غیر از درس خواندن) برای موفقیت در این حوزه ضروری است؟
ممقانی: علاوه بر درس خواندن، آشنایی با نرمافزارهای تخصصی و تا حدی برنامهنویسی بسیار مهم است. همچنین هر دانشجو باید بسته به علاقه خود وارد حوزههای عملی شود، چه کار آزمایشگاهی و پژوهشی که بتواند در دنیای علم اثرگذار باشد، چه اجرای طرحها و فعالیتهای صنعتی. این مهارتها در کنار دانش تئوری مسیر موفقیت را هموار میکنند.
بسپار- اگر برگردید به سال اول دانشگاه، چه کاری را حتماً متفاوت انجام میدادید؟
ممقانی: اگر به سال اول برگردم، قطعاً مقطع کارشناسی را جدیتر میخواندم، در حوزه شیمی پایه بیشتر مطالعه میکردم و از همان ابتدا وارد کارهای آزمایشگاهی و پژوهشی در حوزه مورد علاقهام میشدم تا زودتر مسیر و تجربه خود را پیدا کنم.
بسپار– برنامه بعدی شما در مسیر علمی یا شغلی چیست؟
ممقانی: در حال حاضر بهعنوان محقق پسادکتری روی موضوعات مورد علاقهام در حوزه پلیمرهای هوشمند فعالیت میکنم. هدفم این است که با فعالیتهای پژوهشی، سهمی مؤثر در توسعه علمی این حوزه در سطح بینالمللی داشته باشم و بتوانم در مرزهای نوین علم پلیمر، حرفی برای گفتن داشته باشم.
بسپار– این جایزه را میشناختید؟ از چه طریقی؟ و انگیزه شما برای شرکت در این رقابت چه بود؟
ممقانی: با این جایزه از طریق لینکدین و معرفی سرکار خانم علیزادمنیر آشنا شدم. انگیزهام برای شرکت، ارزیابی توانمندیهایم و حضور در فضایی بود که هم یک چالش علمی و انگیزشی بود و هم مشوقی برای ادامه مسیر تحصیلی و پژوهشیام.
در پایان تشکر اصلی را از پدر و مادر عزیزم دارم که همواره در این مسیر پشتیبان من بودند. همچنین از اساتید بزرگوار بهویژه آقای دکتر روغنی و دوستان و همکارانم در آزمایشگاه شیمی پلیمر و دانشکده مهندسی پلیمر دانشگاه صنعتی سهند سپاسگزارم.
آرزوی من این است که مهندسی پلیمر در کشورمان جایگاه شایستهتری در سیاستگذاری صنعتی و علمی پیدا کند و بهعنوان یکی از بازوهای اصلی توسعه فناورانه و حل چالشهای کشور نقشآفرینی مؤثرتری داشته باشد.
در ادامه، لازم میدانم نکتهای دلسوزانه را مطرح کنم. متأسفانه در سیاستگذاریهای علمی، رویکرد «صفر و یک» رایج است؛ یا تمام تمرکز بر صنعت است یا تمام تمرکز بر مقاله. در حالی که مسیر صحیح، توجه متوازن و کیفی به هر دو بال توسعه است. چاپ مقاله در مجلات معتبر بینالمللی با فرآیندهای سختگیرانه داوری و علمی، نشاندهنده عمق پژوهش و توانمندی دانشگاهها و پژوهشگران است. این مقالات علاوه بر تأثیر در پیشرفت علم و بشر، بهعنوان ویترین علمی کشور و عامل مؤثر در رتبهبندی دانشگاهها، در شناخت بینالمللی نقش دارند. نادیده گرفتن این دستاوردها بیانصافی است.
از سوی دیگر، دیدن ارتباط دانشگاه و صنعت صرفاً در قالب چند پروژه کلان با بودجههای بالا نیز خطاست. باید دید آیا این پروژهها واقعاً به حل مسئله منجر شدهاند یا خیر؟ باید از مسئولان و خودمان بپرسیم: خروجی شرکتهای دانشبنیان کجاست؟ چه اندازه اثر محسوس در صنعت و زندگی مردم داشتهاند؟
پیشرفت علمی و صنعتی نه با طرد پژوهش و نه با شعارزدگی در حمایت از صنعت بهتنهایی اتفاق میافتد. آنچه حیاتی است، تمرکز بر کیفیت و اثربخشی.
در پایان، برای همه دانشجویان، اساتید و صنعتگران این کشور عزیز، آرزوی توفیق، سلامت و آیندهای روشن دارم. امید که در مسیر شکوفایی علمی، صنعتی و انسانی ایران عزیز، هر روز گامی بلندتر برداریم.
