اختصاصی بسپار/ گفت و گو با حسین محمدی، مدیرعامل گروه صنعتی آب حیات: با یکسانسازی و تکنرخی شدن ارز صددرصد موافقیم
بسپار/ایران پلیمر گروه صنعتی آب حیات از واحدهای قدیمی در صنعت تولید لوله و اتصالات پلی اتیلنی ست. پس از سالها یک بار دیگر با حسین محمدی مدیر این گروه در خصوص مسایل اقتصادی و فنی روز این شاخه صنعتی پلیمر به گفت و گو نشستیم.
محمدی: مجموعه ما از سال ۷۴ شروع در صنعت لولههای پلیاتیلنی آغاز به فعالیت کرده است. در بدو امر استانداردهای ملی به معنای اجباری نداشتیم و عمدتاً از استانداردهای خوداظهاری یا اروپایی استفاده میشد. اولین تلاشی که کردیم بر روی تدوین استاندارد ملی بود و سال ۷۷ توانستیم بهعنوان اولین واحد دارای استاندارد ملی ایران در این صنعت فعالیت خود را ادامه دهیم.
شرکت ما سهامی عام نبود ولی تعداد سهامداران آن ۴۳۰ نفر بود که بنده نقش مدیریتی را در این حوزه داشتم. در آن روزها صنعت پلیاتیلن مانند امروز نبود و بهصورت محدود با مواد عمدتاً وارداتی تولید پیش میرفت. ما در بحث توسعه این بازار در کنار تولید، کار کردیم و بهآرامی صنعت آب که مصرف کننده عمده لولههای ما بود، در بخش پلیاتیلن (و قبل از آن فلز و پیویسی) توسعه پیدا کرد. در سال ۷۹ تولید به سمت لولههای مورد نیاز شرکتهای گاز نیز رفتیم و شرکتهای گاز نیز با استفاده از استانداردهای بینالمللی از پلیاتیلن در شبکههای شهری برای گازرسانی استفاده میکنند. ما با ماشینآلات وارداتی در آن دوره با ۵ خط تولید فعالیت داشتیم و لولههای تا قطر ۱۶۰ میلیمتری را تولید میکردیم و بعدتر تا ۴۰۰ میلیمتر در همان واحد تولیدی توسعه پیدا کرد.
بسپار- تازهترین دستاوردهای شما در بخش تولید لوله و اتصالات پلی اتیلنی چیست؟
محمدی: لولههای پلیاتیلنی قبل از انقلاب در بخش کشاورزی در ایران کاربرد پیدا کرد و بعدها توسعه یافت و شرکتهای تولیدی دیگری به این مسیر پیوستند. اوج مصرف در سال ۸۰ بود و در دو بخش، بحثهای تکنولوژیک را میتوان مورد توجه قرار داد: مواد اولیه و فرآیند تولید. در بخش مواد اولیه ما نقشی نداریم و این بخش در دست پتروشیمی است و امروزه از PE100 استفاده میکنیم. علاوه بر اینها، تکنولوژی در تولید نیز باید پیشرفت میکرد. امروز هنوز دانش لازم برای این حوزه را نداریم و بیشتر بهصورت کپی کار میکنیم. عمدتا سازندگان اروپایی پیشرو هستند. بهتر است بگویم متناسب با مواد اولیه، ماشینآلات نیز سرعت بیشتر و هزینه کمتر را در دستور کار سازندگان قرار دادند. خوشبختانه امروز سازندگان ماشینآلات اکسترودر در این بخش در کشور، نسبت به همتایان جهانی شرایط خوبی دارند. اما محصول تولیدی یعنی لوله و اتصالات صد در صد قابل رقابت است و خود ما آن را به کشور های منطقه صادر می کنیم. لوله حجیم است و عملا امکان صادرات آن به مسیرهای دورتر فراهم نیست، یعنی اقتصادی نیست.
تنوع کاربرد لوله های پلی اتیلنی (با توجه به انعطاف پذیری، ضربه پذیری خوب، خواص ضد سایشی و ضد شعله و … به کمک افزودنی ها) از صنعت آب فراتر رفته و در بخش انتقال دوغاب های صنعتی در معادن و لایروبی رودخانه و بسیاری مصارف دیگر نقش آفرین شده است.
بهتازگی در حوزه لولههای چندلایه هم فعالیتهای تحقیق و توسعهای داشته ایم. قالب و ماشین آلات را تامین کرده ایم و خصوصا برای استفاده از مواد بازیافتی در لایه های مختلف برنامه ریزی کرده ایم.
در صنعت پلیاتیلن بهدلیل شرایط موجود، اطلاع دقیقی ندارم که سهم بازار ما چه قدر است ولی در گذشته چیزی حدود ۱۵ درصد سهم بازار را در دست داشتیم. فکر می کنم امروز چیزی حدود ۱۰ درصد از سهم بازار را داشته باشیم.
در بخش پروژه ها و طرح های ملی در شبکه آبرسانی و کشاورزی، محدودیت های اعتباری و پرداختی ما را به سمتی برد که از سال ۹۰ و بعد از آن عمدتاً روی صنایع دیگر و خصوصا پتروشیمی تمرکز کردیم.اصولا روی محصولاتی که نیازمند دانش فنی بیشتری بودند.
بسپار- اصولاً این صنعت با چه دغدغههایی روبهرو است؟ حرکت به سوی حذف ارز ترجیحی و تک نرخی شدن ارز چه تبعات احتمالی بر صنعت شما خواهد داشت؟
محمدی: چالش این صنعت را بنده به دو بخش تفکیک میکنم:۱. مواد اولیه و تکنولوژی۲. تولید، مصرف و نقدینگی.
در بخش اول، کشور ما از شرایط خوبی برخوردار است و امروز صادرات بسیار زیاد و با کیفیتی به دنیا داریم و مشکل جدی وجود ندارد. این مشکل تا سال ۸۰ وجود داشت اما از سال ۸۰ به بعد بهصورت کلی تامین مواد اولیه با توسعه واحدهای پتروشیمی در حد خوبی ممکن شد. اما در بحث مصرف، تقریباً از سال ۸۴ ما مشکلات بودجهای پیدا کردیم. بهطور مستمر از برنامهریزی یکساله برای یک واحد تولیدی، به برنامهریزی هفتگی رسیدیم. یکی از دلایل آن عدم ثبات و نوسان زیاد قیمت مواد اولیه بوده است. بحث دوم که در این بخش پیش آمده این است که این افزایش قیمت چون به سرعت افزایشی است، قدرت نقدینگی واحد تولیدی کم میشود. ما در بخش تولید اعتقادمان این است که اگر تامین مواد اولیه با یک تلورانس مثبت-منفی مشخص و قابل قبولی تغییر کند، قیمت آن مطرح نیست و مدیریتپذیر است. پس با یکسانسازی و تکنرخی شدن صددرصد موافقیم؛ چرا که برنامهریزی امکانپذیر میشود. اما در قیمتگذاری باید خود را از قیمت جهانی رها کنیم. مسئله دومی که حاکمیت به آن توجه نمیکند این است که درست است قیمت را میگوییم تثبیت کنند، اما باید قدرت خرید بنده را تقویت کنند! اگر صنایع در بحث نقدینگی خود دچار مشکل شوند، در تأمین نیز مشکل پیدا خواهند کرد.
بدین شکل می توانیم صنعتی پایدار داشته باشیم؛ در غیر این صورت، به مرور زمان رو به افول خواهیم رفت. قطعاً واردات انگیزهی زیادی برای بخش بازرگانی دارد. تولیدکنندگان با سرمایههای موجودی که در تولید و روی زمین گذاشتهاند، مشمول مالیات بیشتری نسبت به بازرگانانی هستند که فقط در بازارهای پرسود حضور دارند. باید بهصورت اساسی، نگرشی در حوزهی حاکمیت تغییر کند؛ کسی که شفاف عمل میکند و سرمایهاش در مسیر تولید قرار دارد، باید نسبت به بخشهای دیگر ارزش بیشتری داشته باشد. به صورت کلی، باید کشور را به سمت وضعیت مطلوب بازگردانیم. برنامههای سالانه باید کار کنند، نه اینکه حتی برنامههای هفتگی نیز به درستی اجرا نشوند. بخشی از این شرایط به وضعیت اقتصادی کشور مرتبط است. امروزه تعطیلیهای عمومی اثرات خود را نشان میدهند و این موضوع در ادارات، عواقبی دارد که گریبانگیر ما نیز میشود. مثال آن ادارهی تأمین اجتماعی است که اگر یک روز تأخیر در رد بیمه داشته باشیم، جریمه شامل حالمان میشود؛ اما خودِ اداره، تعطیلیها را در سیستم به گونهای اعمال میکند که منفعت ما زیر سؤال می رود.
بسپار- حضور تشکلها در بخش اقتصادی به نظر شما چه کمکی میکند و چه قدر می تواند راهگشا باشد؟
محمدی: این بحثی فرهنگی است و به افراد برمیگردد. ما باید بیاموزیم که چگونه با یکدیگر کار کنیم. باید مطالب خود را در قالب کار گروهی و به شکل سامانیافته جمعبندی کنیم. هر یک از ما در بخش خود میتوانیم هدایتگر حاکمیت در حوزههای مختلف، حتی در حوزهی مدیریت، باشیم. صاحبان صنایع میتوانند در تمامی بخشها نقشآفرینی کنند، اما باید فرهنگی حاکم شود که عناصر تولیدی، فارغ از منافع صرفا گروهی خود، به سمت منفعت ملی حرکت کنند و حاکمیت نیز باید این رویکرد را بپذیرد. تا امروز، حاکمیت نتوانسته است هدایت درستی انجام دهد و نه استفادهی مناسبی از این ظرفیتها داشته است. اهمیت و کارایی تشکلها زمانی معنادار میشود که اختیاراتی به این بخش داده شود. در آن صورت، نقشآفرینی معنا پیدا میکند و حاکمیت باید نقش نظارتی خود را ایفا کند.
بسپار- آیندهی اقتصاد کشور و اقتصاد صنعت پلیمر، و همچنین آیندهی تکنولوژی در تولید لوله و اتصالات پلی اتیلن به چه سمت و سویی ست؟
محمدی: ما در صنعت پلیمر پتانسیلهای لازم را داریم و طبیعی است که در این حوزه، وابستگی را به حداقل برسانیم. میدانیم که دانش کافی در دانشگاهها وجود دارد، اما روی این موضوع آنچنان که باید تمرکز نکردهایم. البته بنده صرفاً به تولیدکنندگی محض معتقد نیستم، چرا که به صرفه نیست. تحریمهای موجود باعث میشود فناوریها با تأخیر به دست ما برسند و پشتیبانی مناسبی نیز از آنها صورت نگیرد. باید بستری برای تعامل با تکنولوژیهای روز دنیا آماده شود تا بتوانیم دست به واردات فناوری و تعامل با جهانبزنیم.
بسپار- (شاهد قطع سراسری اینترنت در کشور به دنبال اعتراضاتی بودیم که به کشته شدن تعداد زیادی از هموطنانمان انجامید متاسفانه …) قطع اینترنت، آن هم در شرایطی که صنعت دنیا روزبهروز بیشتر به هوش مصنوعی مجهز میشود و اتوماسیون صنعتی امری اجتنابناپذیر به نظر میرسد، چه اثراتی در کارخانه های تولیدی ما خواهد داشت؟
محمدی: شکی نداشته باشید که این موضوع در بلندمدت تأثیر خود را نشان خواهد داد. زمانی که بحث باز کردن LCها مطرح بود و چون راهحلی برای آن نداشتیم، مسدود شد، در ابتدا فکر میکردیم آسیبی متوجه ما نمیشود، اما متأسفانه شد. امروزه نیز وضعیت مشابهی حاکم است. ما حتی برای رفع خرابی ماشینآلات وارداتی نیز نمیتوانیم ارتباط اینترنتی برقرار کنیم و پیامد آن، حداقل توقف کار و یا خروج از شرایط مطلوب و تحمیل هزینههای اضافی است.
(ادامه دارد …)
متن کامل این گفت و گو را در شماره 280 ماهنامه بسپار که در نیمه بهمن ماه 1404 منتشر شده است، می خوانید.
در صورت تمایل به دریافت نسخه نمونه رایگان و یا دریافت اشتراک با شماره های ۰۲۱۷۷۵۲۳۵۵۳ و ۰۲۱۷۷۵۳۳۱۵۸ داخلی ۳ سرکار خانم ارشاد تماس بگیرید. نسخه الکترونیک این شماره از طریق طاقچه و فیدیبو قابل دسترسی است.
