اختصاصی بسپار/ یادداشت سندیکای رنگ و رزین کشور: سال بحران در زنجیره تامین چگونه گذشت؟ پیشنهادهایی برای دولت در سال آینده
بسپار/ ایران پلیمر سندیکای تولیدکنندگان رنگ و رزین ایران بهعنوان یکی از باسابقهترین تشکلهای تخصصی صنعت کشور، با بیش از شش دهه فعالیت مستمر، با هدف صیانت از منافع مشروع تولیدکنندگان، ارتقای سطح فناوری، انسجام بخشی به فعالان صنعت و ایفای نقش مشورتی در فرآیند سیاستگذاریهای صنعت رنگ ورزین تأسیس شده و طی سالیان متمادی بهعنوان مرجع تخصصی ملی در این حوزه شناخته شده است.
پس از مدت ها فرصتی دست داد تا یک بار دیگر در قالب طرح موضوعاتی پایه و روز نظرات این تشکل را منعکس کنیم:
-صنعت رنگ و رزین در سال ۱۴۰۴ با مجموعهای از نااطمینانیهای کلان اقتصادی و اجرایی مواجه بوده است. مهمترین متغیرهای اثرگذار بر ریسک عملیاتی و زنجیره تأمین این صنعت را چه میدانید و این شرایط چه پیامدهایی برای تولیدکنندگان به همراه داشته است؟
-مهمترین چالشهای ساختاری نظام تخصیص ارز برای صنعت رنگ و رزین چیست و سندیکا چه پیشنهادهای مشخصی برای اصلاح این سازوکار به نهادهای ذیربط ارائه کرده است؟
– ناهماهنگی میان سامانه مؤدیان و سامانه جامع تجارت چه تبعات عملیاتی و مالی برای تولیدکنندگان ایجاد کرده و پیشنهاد مشخص سندیکا برای همراستاسازی این سامانهها چیست؟
–در تعامل با وزارت صمت و سایر نهادهای اجرایی، مهمترین موضوعات مورد پیگیری سندیکا در حوزه صادرات، مقررات ارزی و بخشنامههای مرتبط چه بوده و تا چه میزان به نتیجه رسیده است؟
-با وجود مزیتهای رقابتی بالقوه صنعت رنگ و رزین در بازارهای منطقهای، مهمترین موانع توسعه صادرات چیست و چه اصلاحاتی میتواند مسیر جهش صادراتی این صنعت را هموار کند؟
– در شرایط تورمی فعلی، سندیکا چه رویکردی برای تحلیل بهای تمامشده و اعلام قیمتهای کارشناسی اتخاذ کرده و چگونه تلاش میکند تعادل میان تولیدکننده و مصرفکننده حفظ شود؟
– در راستای همگامی با روندهای جهانی نظیر محصولات کمVOC، فناوریهای پایهآب و اقتصاد چرخشی، سندیکا چه برنامههایی برای ارتقای فناوری و تعامل با مراکز علمی و پژوهشی در دستور کار دارد؟
-با توجه به مجموعه چالشهای ارزی، سامانهای، گمرکی و ساختاری که در سال ۱۴۰۴ با آن مواجه بودهاید، چه اصلاحات سیاستی مشخص و زمانبندیشدهای را برای عبور صنعت رنگ و رزین از وضعیت فعلی پیشنهاد میکنید و اولویتهای فوری دولت در این حوزه چه باید باشد؟
- تشکل ملی تخصصمحور:
سندیکا نماینده رسمی طیف گستردهای از واحدهای تولیدکننده رنگ، رزین و پوششهای صنعتی در کشور بوده و نقش هماهنگکننده و تجمیع کننده و پردازش کننده مطالبات صنعت را ایفا میکند.
- بازوی مشورتی دولت:
در تعامل مستمر با وزارت صنعت، معدن و تجارت، سازمانهای تابعه، گمرک، بانک مرکزی و سایر نهادهای تصمیمگیر، سندیکا بهعنوان مرجع کارشناسی در تدوین یا اصلاح دستورالعملهای مرتبط با صنعت رنگ و رزین می بایست مشارکت داشته باشد که دراین راستا جای تامل بسیار است .
- نقش در تنظیمگری و سیاست پیشنهادی:
از طریق مکاتبات رسمی، حضور در جلسات تخصصی، ارائه گزارشهای تحلیلی و پیشنهادهای اجرایی، این تشکل در راستای بهبود محیط کسب وکار و رفع موانع تولید اقدام مینماید.
- انسجامبخشی و همافزایی صنعتی:
گردهمآوری فعالان این صنعت در قالب یک نهاد واحد، امکان هم صدایی، انتقال تجربیات، شناسایی آسیبها و تعریف راهکارهای مشترک را فراهم کرده است.
اهمیت راهبردی صنعت رنگ و رزین
صنعت رنگ و رزین بهعنوان یک صنعت پاییندستی صنایع پتروشیمی و پالایشگاهی، نقشی تکمیلی و زیرساختی در اغلب زنجیرههای تولیدی صنعت کشور ایفا می نماید. رنگ و پوشش نهتنها کارکرد زیباییشناختی دارد، بلکه در حوزههای:
- حفاظت از سطوح در برابر خوردگی و عوامل محیطی و زیبایی بخشی
- نقش اساسی در ایمنی راهها و جاده ها و نیز مسیرهای شهری و کنترل ترافیک و علائم راهنمایی و رانندگی
در نتیجه رنگ نقش حیاتی در افزایش طول عمر سرمایههای ملی دارد.
از این منظر، سندیکای تولیدکنندگان رنگ و رزین ایران صرفاً یک تشکل صنفی نیست، بلکه بخشی از سازوکار پشتیبان توسعه صنعتی کشور محسوب میشود.
چارچوب کلان محیط کسب وکار در سال ۱۴۰۴
سال ۱۴۰۴ در بستر یک نااطمینانی سیستمی چندلایه تعریف میشود؛ مجموعهای از متغیرهای کلان شامل:
- تأخیرهای ساختاری در تخصیص ارز
- ناترازی انرژی و قطعیهای مکرر برق و گاز
- اختلال در زیرساختهای ارتباطی (اینترنت) و سامانه های مرتبط تخصی
- حذف ارز ترجیحی و آغاز فرآیند یکسانسازی نرخ ارز
- تورم ساختاری و افزایش هزینههای تأمین مالی
این عوامل موجب افزایش ریسک عملیاتی، ریسک نقدینگی و ریسک زنجیره تأمین در صنعت رنگ و رزین شدهاند؛ صنعتی که بهعنوان حلقه پاییندستی پتروشیمی و حلقه تکمیلی بسیاری از صنایع مادر، نقش حیاتی در حفظ سرمایههای ملی، ارتقای کیفیت، ایمنی و دوام محصولات ایفا میکند.
سندیکا بهعنوان یک نهاد ملی با بیش از ۶۰ سال سابقه، در سال جاری سه محور اصلی حمایتی را دنبال کرده است:
الف) پیگیری اصلاح سازوکار تخصیص ارز
چالش اصلی:
- سهمیهبندی ارزی بر اساس شاخص ارزبری کدهای آیسیک
- تخصیص ارز مدتدار (برات اعتباری)
- کاهش مدت صفهای ۲۰۰تا ۳۰۰ روزه تخصیص ارز
- الزام ترخیص باقیماندن ۱۰٪کالا در گمرک با توجه به اثرات منفی آن که در مواردی منجر به تخریب مواد اولیه شده است.
اقدامات انجامشده:
- مکاتبات رسمی و جلسات متعدد با معاونت صنایع عمومی وزارت صمت و مدبرکل …
- ارائه پیشنهاد «ترخیص ۱۰۰٪کالا» بهمنظور جلوگیری از رسوب سرمایه
- درخواست احیای سازوکار ارز مدتدار برای افزایش قابلیت پیشبینی مالی
- پیشنهاد تفکیک دستورالعمل ارزی شرکتهای تولیدی صادرات محور
- پیشنهاد خروج واردات از محل ارز حاصل از صادرات از شمول سهمیه بندی
هدف سیاستی: شفافیت و تسهیل امور اداری پیچیده، آزادسازی سرمایه در گردش و بازگرداندن ثبات به برنامهریزی تولید.
عدم همراستایی سامانه ها در کشور
عدم همراستایی دو سامانه موجب ایجاد محدودیت فروش برای تولیدکنندگان به دلیل عدم تأیید خریداران خرد در سامانه جامع تجارت شده است؛ این امر منجر به:
- عدم کسر موجودی انبار
- ایجاد اختلال در فروش مویرگی
- بروز انباشت حسابداری غیرواقعی
موضع سندیکا:
- درخواست اصلاح رویه و همراستا سازی سامانهها
- تبعیت سامانه جامع تجارت از ثبت قطعی در سامانه مؤدیان
- حذف ضابطه ۷۰٪تأیید خرید برای واحدهای خُرد
تعامل با قانون گذاران و نهادهای اجرایی
- جلسات متعدد با معاونت صنایع عمومی وزارت صمت (دکتر شیخ)
- پیگیری موضوع صادرات رزین آلکید با درصد جامد ۹۷٪
- طرح موضوع آزادسازی قیمت نفت سفیدبه منظور عدم امکان اتهام زنی در مراحل صادراتی رزین
- پیگیری تداوم بخشنامه صادرات تینر همراه رنگ بعنوان یک الزام صادراتی رنگ و خارج نمودن از دستورالعمل های پپیچده ناکارامد موجود
اگرچه بسیاری از مطالبات به نتیجه اجرایی نرسیده، اما سندیکا توانسته است صدای واحد صنعت را در سطح وزارت متبوع شفافیت و قطعیت دهد.
توسعه بازارهای صادراتی: برنامهها و موانع
ظرفیتهای صادراتی صنعت
- دسترسی به خوراک پتروشیمی داخلی
- نیروی انسانی متخصص
- مزیت رقابتی بالقوه در بازارهای منطقهای (آسیای میانه CIS، عراق، آفریقا)
موانع اصلی
- عدم امکان استفاده از ارز صادراتی برای خود و یا دیگران خارج از سهمیه های ارزی
- افزایش قیمت مواد اولیه پتروشیمی تا ۷۰درصد بالاتر از FOB خلیج فارس تحت عنوان نرخ های رقابتی
- ریسک نوسانات ارزی
- توقف سازوکار ارز مدتدار
- الزامات اداری پیچیده
برنامههای پیشنهادی برای جهش صادراتی
- تخصیص هدفمند ارز برای نوسازی ماشینآلات (ظرفیتهای ۲۰۰هزار تن در سال)
- معافیت سهمیه ارزی برای صادرکنندگان فعال
- تثبیت مقررات صادراتی و جلوگیری از ابطال ناگهانی بخشنامهها
- تسهیل تأمین قطعات یدکی و تجهیزات آزمایشگاهی خارج از سهمیهبندی
- رفع موائع پیچیده در صادرات تینر همراه رنگ و در ترکیب رزین
مدیریت تأمین و قیمتگذاری
در شرایط تورمی بالای ۵۰ درصدی سندیکا تلاش کرده است با همکاری تعاونی تولید کنندگان رنگ و محصولات وابسته، در مقاطع زمانی خاص، با ارزیابی قیمت مواد اولیه و لوازم بسته بندی و هزینه های جانبی، قیمت های رنگهای ساختمانی را به عنوان قیمت کارشناسی اعلام کند. بر این اساس سندیکا موارد ذیل را در دستور کار خود دارد:
- تحلیل کارشناسانه ساختار بهای تمام شده رنگ های ساختمانی از طریق کمیته رنگهای ساختمانی و ارزیابی نهایی در هئیت مدیره
- تلاش برای ایجاد تعادل میان تولید کننده و مصرف کننده
- جلوگیری از جهشهای غیرمنطقی قیمت
- ارائه مشاوره به وزارت صمت در سیاستهای تنظیم بازار
رویکرد اتخاذ شده: تنظیم بازار مبتنی بر واقعیت هزینهای و نه قیمتگذاری دستوری.
در راستای همگامی با ترندهای جهانی
- محصولات دوستدار محیط زیست
- کاهشVOC
- اقتصاد چرخشی
- بازیافت حلالها
- فناوریهای پایه آب
همکاریهای ساختاری:
- امضای تفاهمنامه با دانشگاه صنعتی امیرکبیر- دانشکده پلیمر و رنگ
- همکاری با پژوهشگاه صنایع رنگ و انعقاد تفاهم نامه
- توسعه پروژههای مشترک آموزشی و آزمایشگاهی، هدایت و جذب نیروهای متخصص فارغ التحصیل
هدف راهبردی: ارتقاء فناوری، افزایش ارزش افزوده، کاهش وابستگی ارزی و افزایش رقابتپذیری بینالمللی.
پیشنهادهایی برای سیاست گذاران
- تثبیت سیاست ارزی حداقل برای یک دوره ۳ساله
- احیای فوری ارز مدتدار
- ترخیص کامل کالا از گمرک بدون الزام نگهداری ۱۰ درصد
- تفکیک مقررات ارزی برای شرکتهای تولیدی و صادرات محور
- ایجاد سهمیه مستقل برای نوسازی تجهیزات
- همراستاسازی سامانههای تجاری و مالیاتی
- اصلاح سازوکار قیمتگذاری مواد پتروشیمی داخلی بر مبنای رقابتپذیری صادراتی واقعی
- تسهیل تعاملات بینالمللی از طریق بهبود روابط مالی جهانی
جمعبندی تحلیلی
صنعت رنگ و رزین کشور در سال ۱۴۰۴ با یک «بحران نهادی در زنجیره تأمین» مواجه بوده است؛ بحرانی که نه ناشی از ضعف تولید کننده، بلکه حاصل تداخل سیاستهای ارزی، اداری و سامانهای است.
سندیکای تولیدکنندگان رنگ و رزین ایران در این شرایط نقش:
- نهاد تجمیع کننده و پردازش کننده مطالبات
- بازوی مشورتی وزارت صمت
- هماهنگ کننده تعاملات علمی
- و مدافع حقوق تولیدکنندگان
را ایفا کرده است.
با این حال، تحقق جهش تولید و صادرات در این صنعت مستلزم ثبات مقررات، اصلاح نظام تخصیص ارز، نوسازی صنعتی و کاهش مداخلات غیرهمراستا میباشد.
