اختصاصی بسپار/ بازیافت شیمیایی اسفنج پلی‌یورتان در ژاپن؛ تولید مواد اولیه جدید از پسماند تشک و صندلی خودرو
گروه ترجمه و تولید محتوا در بسپار/ ایران پلیمر شرکت Evonik با همکاری دو شرکت ژاپنی Toyotsu Chemiplas و Sanyo Chemical طرحی را برای بازیافت شیمیایی اسفنج‌های پلی‌یورتان آغاز کرده است. هدف این همکاری، تبدیل اسفنج‌های دورریخته‌شده به پلی‌ال‌ها و آمین‌های بازیافتی و استفاده دوباره از آن‌ها در تولید محصولات پلی‌یورتانی است. فناوری Evonik پیش‌تر امکان تولید اسفنج جدید با استفاده از ۱۰۰ درصد پلی‌ال بازیافتی را نشان داده و اکنون سه شرکت در پی بررسی امکان تجاری‌سازی این فرایند در ژاپن هستند.
اسفنج پلی‌یورتان به‌طور گسترده در صندلی خودرو، تشک و مبلمان استفاده می‌شود، اما بازیافت آن هم‌چنان یکی از چالش‌های صنعت پلی‌یورتان است. بخش زیادی از اسفنج‌های مصرف‌شده سوزانده یا دفن می‌شوند و روش‌های متداول بازیافت مکانیکی نیز معمولا امکان استفاده از آن‌ها را به کاربردهایی با ارزش افزوده کمتر محدود می‌کنند.
در مقابل، بازیافت شیمیایی می‌تواند برخی مواد اولیه اصلی پلی‌یورتان، از جمله پلی‌ال‌ها و آمین‌ها، را بازیابی کند و امکان استفاده دوباره از آن‌ها را در تولید اسفنج‌های جدید فراهم سازد.
بازیافت با روش آب‌کافت؛ بازگشت مواد اولیه به چرخه تولید
فناوری مورد استفاده در این طرح، فرایند اختصاصی بازیافت شیمیایی Evonik بر پایه آب‌کافت (Hydrolysis) است.
این فرایند برای تولید پلی‌ال‌های بازیافتی با خلوص زیاد و کیفیت یکنواخت طراحی شده است. به گفته Evonik، پلی‌ال حاصل می‌تواند به‌عنوان جای‌گزین مستقیم (Drop-in) مواد اولیه متداول در تولید اسفنج پلی‌یورتان استفاده شود.
این شرکت اعلام کرده است که پیش‌تر توانسته با استفاده از ۱۰۰ درصد پلی‌ال بازیافتی حاصل از این فرایند، اسفنج پلی‌یورتان جدید تولید کند.
Evonik هم‌چنین معتقد است استفاده از این فناوری می‌تواند ردپای کربنی تولید را در مقایسه با استفاده از مواد اولیه نو به میزان قابل‌توجهی کاهش دهد؛ هرچند در اطلاعات منتشر شده، درصد مشخصی برای این کاهش اعلام نشده است.
تقسیم وظایف میان سه شرکت
این همکاری تمام مراحل بازیافت، از جمع‌آوری پسماند تا تولید مواد اولیه و محصولات جدید، را در بر می‌گیرد.
شرکت‌ها قصد دارند سامانه‌ای برای جمع‌آوری اسفنج‌های پلی‌یورتان پسامصرف و پسماند صنعتی ایجاد کنند. مواد جمع‌آوری‌شده پس از بازیافت شیمیایی به پلی‌ال‌ها و آمین‌های با خلوص زیاد تبدیل خواهند شد.
در این طرح، هر شرکت مسئولیت مشخصی دارد:
- Toyotsu Chemiplas Corporation: هماهنگی طرح و استفاده از شبکه جمع‌آوری و توانمندی‌های لجستیکی خود برای تامین پسماند.
- Sanyo Chemical Industries: ارائه دانش فنی در زمینه توسعه پلی‌ال و فناوری فرایند.
- Evonik: تامین فناوری اختصاصی بازیافت شیمیایی مبتنی بر آب‌کافت و دانش فنی مربوط به آن.
Evonik پیش‌تر یک واحد آزمایشی بازیافت پلی‌یورتان در شهر Hanau آلمان راه‌اندازی کرده است.
از ارزیابی کیفیت تا تجاری‌سازی در ژاپن
سه شرکت در مرحله بعد، کل زنجیره بازیافت را از جمع‌آوری و جداسازی اسفنج‌های مصرف‌شده تا تولید پلی‌ال بازیافتی و ساخت محصولات جدید پلی‌یورتانی ارزیابی خواهند کرد.
این بررسی‌ها شامل ارزیابی کیفیت مواد بازیافتی و به‌روزرسانی ارزیابی چرخه عمر (LCA) موجود Evonik خواهد بود تا شرایط زنجیره تامین و بازیافت پیشنهادی در ژاپن نیز در محاسبات لحاظ شود.
هدف نهایی، تجاری‌سازی فناوری و ایجاد الگویی برای بازیافت اسفنج پلی‌یورتان است که قابلیت گسترش در مقیاس صنعتی را داشته باشد.
نکته مهم این همکاری، بازگرداندن پسماند اسفنج پلی‌یورتان به چرخه تولید مواد اولیه است؛ نه صرفا تبدیل آن‌ها به محصولات کم‌ارزش‌تر. با این حال، اجرای تجاری این مدل در ژاپن هنوز قطعی نشده و به نتایج ارزیابی‌های فنی، کیفیت و چرخه عمر وابسته است.
