بازار جهانی اسید استیک و اتیل‌استات زیر فشار نوسان عرضه و ضعف تقاضا

بازار جهانی زنجیره استیل‌ها در نیمه دوم سال با ترکیبی از اختلالات عرضه، ضعف تقاضای ساختاری و تغییرات سیاستی در اقتصادهای کلیدی مواجه شده است؛ شرایطی که باعث شده مسیر بازار در آسیا و اروپا به‌طور فزاینده‌ای از یکدیگر فاصله بگیرد. در حالی‌که آسیا با نوسانات کوتاه‌مدت ناشی از تعمیرات و توقف‌های غیرمترقبه مواجه است، بازار اروپا همچنان زیر فشار هزینه‌های انرژی، تورم و سیاست‌های پولی انقباضی قرار دارد.

این جمع‌بندی بر اساس تازه‌ترین گفت‌وگوی منتشرشده در پادکست ICIS انجام شده است؛ برنامه‌ای که توسط «دامینی لابولکار»، سردبیر مستقر در سنگاپور در ICIS اجرا می‌شود و در این قسمت، با حضور تحلیل‌گران بازار از جمله «جاشوا» و «ملانی وی» (تحلیل‌گران بازار آسیا) و «یوسف آچا» (تحلیل‌گر مستقر در اروپا)، وضعیت بازار اسید استیک و اتیل‌استات در مناطق مختلف جهان بررسی شده است.

اختلال عرضه در آسیا؛ بازار اسید استیک در وضعیت شکننده

بازار اسید استیک در آسیا وارد سه‌ماهه سوم سال در شرایطی شده که چندین اختلال هم‌زمان در سمت عرضه، ساختار بازار را تحت فشار قرار داده است. توقف‌های غیرمنتظره در برخی واحدهای تولیدی چین، از جمله توقف کوتاه‌مدت در شرکت‌های منطقه‌ای و همچنین مشکلات فنی در برخی مجتمع‌های پتروشیمی، باعث کاهش موقت عرضه در بازار شده است.

در کنار این عوامل، دوره‌های تعمیرات اساسی (Turnaround) که به‌تازگی در برخی واحدهای آسیایی به پایان رسیده‌اند، همچنان اثرات خود را بر توازن عرضه و تقاضا باقی گذاشته‌اند. انتظار می‌رود برخی تولیدکنندگان در جنوب‌شرق آسیا نیز در ادامه فصل وارد دوره‌های مشابه تعمیراتی شوند؛ موضوعی که می‌تواند در کوتاه‌مدت بازار را در وضعیت محدودیت عرضه نگه دارد.

با این حال، آنچه چشم‌انداز میان‌مدت را پیچیده‌تر می‌کند، ورود ظرفیت‌های جدید تولید است. افزایش ظرفیت در چین و همچنین پروژه‌های جدید در ایالات متحده می‌تواند در صورت تحقق کامل، موازنه عرضه را به سمت مازاد ظرفیت سوق دهد؛ مسئله‌ای که در صنعتی با حاشیه سود محدود، پیامدهای مستقیم بر قیمت‌گذاری و رفتار تولیدکنندگان خواهد داشت.

تقاضای شکننده؛ از رکود ساخت‌وساز تا بهبود محدود مواد مشتق‌شده

در سمت تقاضا، تصویر کلی همچنان ضعیف ارزیابی می‌شود. انتظار سنتی بازار برای افزایش فصلی تقاضا در نیمه سال، به‌ویژه از سوی بخش ساخت‌وساز، در عمل تحقق نیافته است. فعالیت‌های عمرانی در سطح جهانی همچنان تحت فشار هزینه‌های سرمایه‌گذاری بالا و احتیاط سرمایه‌گذاران قرار دارد.

در بازار مشتقات کلیدی مانند وینیل استات مونومر (VAM)، نشانه‌هایی از بهبود تدریجی در چین مشاهده شده است، اما فعالان بازار نسبت به پایداری این روند تردید دارند. در جنوب آسیا نیز الگوی تقاضا به شدت وابسته به چرخه‌های فصلی و رفتار خرید منطقه‌ای است؛ به‌ویژه در دوره‌های پیش و پس از فصل موسمی که معمولاً با افزایش ذخیره‌سازی همراه است.

در مجموع، بازار اسید استیک در آسیا در وضعیت «تعادل شکننده» قرار دارد؛ جایی که کوچک‌ترین تغییر در عرضه یا رفتار خرید می‌تواند به نوسانات قابل توجه قیمتی منجر شود.

اتیل‌استات؛ بازگشت محدود پس از افت تقاضا

بازار اتیل‌استات در آسیا نیز در ماه‌های اخیر تحت تأثیر ضعف تقاضا و فشار نزولی قیمت‌ها قرار داشته است. با این حال، توقف غیرمنتظره یکی از واحدهای تولیدی در چین باعث ایجاد تأخیر در تحویل محموله‌ها و در نتیجه افزایش موقت فعالیت خرید شده است.

پس از این شوک کوتاه‌مدت، قیمت‌ها تا حدی تثبیت شده‌اند، اما چشم‌انداز کلی همچنان وابسته به رفتار صنایع پایین‌دستی مانند رنگ، پوشش‌های صنعتی و جوهرهای چاپ است؛ صنایعی که خود تحت تأثیر کندی رشد اقتصادی چین قرار دارند.

در کنار این عوامل، سیاست‌های حمایتی دولت چین برای تحریک رشد اقتصادی می‌تواند در میان‌مدت به بهبود نسبی تقاضا کمک کند، اما اثرگذاری آن تدریجی و زمان‌بر ارزیابی می‌شود. از سوی دیگر، تولیدکنندگان آسیایی نیز با کاهش نرخ بهره‌برداری از ظرفیت مواجه شده‌اند تا از فشار بر حاشیه سود جلوگیری کنند.

اروپا؛ تقاضای ساختاری ضعیف زیر سایه سیاست‌های پولی

در اروپا، وضعیت بازار زنجیره استیل‌ها بیش از آنکه تحت تأثیر اختلالات عرضه باشد، ناشی از ضعف ساختاری تقاضاست. اقتصاد این منطقه همچنان اثرات موج تورمی پس از همه‌گیری و افزایش شدید قیمت انرژی ناشی از بحران ژئوپلیتیکی سال‌های اخیر را تجربه می‌کند.

برای کنترل تورم، بانک‌های مرکزی اروپا ناچار به حفظ نرخ‌های بهره در سطوح بالا شده‌اند؛ سیاستی که اگرچه در مهار تورم مؤثر بوده، اما هم‌زمان باعث کاهش سرمایه‌گذاری در بخش‌های کلیدی مصرف‌کننده مواد شیمیایی شده است.

در این میان، بخش ساخت‌وساز بیشترین آسیب را دیده است. افزایش هزینه سرمایه، رشد قیمت مصالح و کمبود نیروی کار باعث شده بسیاری از پروژه‌های جدید به تعویق بیفتند. این موضوع به‌طور مستقیم بر مصرف مشتقات شیمیایی از جمله اسید استیک و اتیل‌استات اثر گذاشته است.

در مقابل، صنعت خودروسازی اروپا وضعیت نسبتاً بهتری را تجربه می‌کند. اگرچه سطح تولید هنوز به قبل از همه‌گیری بازنگشته، اما روند ثبت خودروهای جدید نشان‌دهنده بهبود تدریجی تقاضا است. با این حال، بازگشت کامل این صنعت به سطح پیشین، وابسته به بهبود شرایط کلان اقتصادی و کاهش فشار هزینه‌های مالی خواهد بود.

چشم‌انداز ۲۰۲۶؛ بازار در انتظار نقطه تعادل جدید

برآیند تحولات در سه منطقه کلیدی آسیا، اروپا و آمریکا نشان می‌دهد بازار جهانی زنجیره استیل‌ها در حال ورود به دوره‌ای از بازتنظیم ساختاری است. از یک سو، رشد ظرفیت‌های جدید تولید در آسیا و غرب می‌تواند فشار مازاد عرضه را افزایش دهد؛ و از سوی دیگر، ضعف تقاضا در صنایع سنتی همچنان مانع از شکل‌گیری یک روند صعودی پایدار در قیمت‌ها خواهد شد.

در چنین شرایطی، رفتار تولیدکنندگان بیش از گذشته به مدیریت حاشیه سود، کنترل هزینه و انعطاف‌پذیری عملیاتی وابسته شده است. هم‌زمان، بازارهای پایین‌دستی نیز به‌تدریج در حال بازتعریف الگوی مصرف خود هستند؛ به‌ویژه با رشد صنایع مرتبط با فناوری، بسته‌بندی‌های تخصصی و کاربردهای صنعتی نوین.

جمع‌بندی داده‌های مطرح‌شده در پادکست ICIS نشان می‌دهد که بازار جهانی مواد شیمیایی در کوتاه‌مدت بیش از آنکه تحت تأثیر شوک‌های عرضه باشد، با مسئله بنیادی «ضعف تقاضای پایدار» مواجه است؛ مسئله‌ای که مسیر بهبود آن به شدت به سیاست‌های پولی، روند سرمایه‌گذاری صنعتی و سرعت احیای اقتصاد جهانی وابسته خواهد بود.

تهیه و تنظیم: عباس حاجی‌هاشمی

نیپنا