نامه انجمن صنایع همگن پلاستیک (استان تهران) به وزیر صمت در نقد پلتفرم های هوش مصنوعی تحلیل، قیمت گذاری و پیش بینی بازار محصولات پتروشیمی و پلیمری

بسپار/ ایران پلیمر انجمن صنایع همگن پلاستیک در نامه ای به وزیر صمت رسیدگی, بازرسی و ساماندهی قانونی و فنی پلتفرم‌های هوش مصنوعی در تحلیل, قیمت‌گذاری و پیش‌بینی بازار محصولات پتروشیمی و پلیمری را درخواست کرد.

در متن این نامه آمده است: اگرچه استفاده از هوش مصنوعی می تواند نقش موثری در افزایش شفافیت و بهبود تصمیم گیری فعالان اقتصادی داشته باشد،‏ لیکن استفاده از داده های ‎ غیرشفاف, یک جانبه یا ارائه شده توسط ذی نفعان بازار, بدون امکان راستی آزمایی مستقل، می‌تواند موجب تولید تحلیل های جهت دار و گمراه کننده و در نتیجه اثرگذاری نامتعارف بر تصمیمات فعالان بازار شود.

گزارشی مفصل پیوست نامه یاد شده است که بخش هایی از آن در زیر و عینا در لینک آمده است:

مشکل فنی و ساختاری

هوش مصنوعی ‎ صرفا‏ بر اساس داده‌های در اختیار خود تحلیل انجام می‌دهد و نمی‌تواند صرفاً به دلیل ورود یک داده به سامانه، صحت يا بی‌طرفی آن را تضمین کند. بنابراین اگر داده‌های ورودی:

از یک منبع محدود تأمین شوند

توسط ذی‌نفعان مستقیم بازار ارائه شوند

فاقد منبع مستقل و قابل راستی‌آزمایی باشد

داده‌های متناقض از دیگر در آنها لحاظ نشود

یا عمدا یا سهوا ناقص, قدیمی یا نادرست باشند

خروجی هوش مصنوعی نیز می‌تواند نادرست یا جهت‌دار باشد؛ حتی اگر‏ از نظر فنی, مدل هوش مصنوعی کاملاً پیشرفته باشد.
به عبارت دیگر، هوش مصنوعی نمی‌تواند داده نادرست را به تحلیل صحیح تبدیل کند.

خطر اصلی آن است که خروجی حاصل از چنین داده‌ای؛ به دلیل استفاده از نمودار، اعداد، درصدها و اصطلاحات تخصصی, ظاهری علمی و معتبر پیدا کرده و فعال اقتصادی نتواند تشخیص دهد که با یک تحلیل مستقل مواجه است يا با بازتولید هوشمندانه اطلاعات ارائه‌شده توسط یک ذی‌نفع.

تضاد منافع و احتمال اثرگذاری بر بازار

در صورتی که مالک یا تأمین کننده داده یک پلتفرم، هم‌زمان در بازار محصول مورد تحلیل فعالیت داشته باشد. لازم است این رابطه برای استفاده‌کنندگان کاملا شفاف باشد.

عدم شفافیت در این زمینه می‌تواند موجب ایجاد عدم تقارن اطلاعاتی و ‎ مزیت‏ ناعادلانه برای برخی فعالان بازار شود.

آثار اقتصادی احتمالی

بازار محصولات پتروشیمی و پلیمری به دلیل حجم بالای معاملات و نقش آن در زنجیره‌های تولیدی, به اطلاعات قیمت، عرضه، تقاضا، موجودی، صادرات و واردات حساس است.

چنانچه اطلاعات نادرست یا جهت‌دار از طریق یک پلتفرم معتبرنمای هوش مصنوعی منتشر شود، ممکن است فعالان اقتصادی بر اساس آن:

زمان خرید یا فروش خود را تفییر دهند

موجودی انبار خود را افزایش یا کاهش دهند

قراردادهای تجاری منعقد کنند

قیمت پیشنهادی خود را تغییر دهند

نسبت به آینده بازار تصمیم‌گیری کنند

‎یا حتی از یک بازار یا تأمین کننده خارج شوند

‏بنابراین موضوع صرفاً یک اختلاف درباره دقت یک نرم‌افزار نیست؛ بلکه در صورت احراز عمد، تبانی یا ارائه آگاهانه اطلاعات خلاف واقع، می‌تواند واجد آثار جدی اقتصادی و رقابتی باشد.

‏ملاحظات قانونی

‏در نظام حقوقی کشور نیز برای جلوگیری از ارائه اطلاعات گمراه‌کننده در فضای تجاری و الکترونیکی, مبانی قانونی وجود دارد.

‏از جمله. ماده ۵۰ قانون تجارت الکترونیکی، تأمین‌کنندگان را از فعل یا ترک فعلی که موجب اشتباه یا فریب مخاطب از حیث کمیت و کیفیت شود، منع کرده است. همچنین ماده ۵۲ بر ارائه ‎ دقیق، صحیح و روشن اطلاعات تأکید دارد و ماده ۵۳ بر شفاف بودن هویت شخص یا بنگاهی که تبلیغ به نفع اوست تأکید می‌کند.

‏همچنین ماده ۷ قانون حمایت از حقوق مصرف‌کنندگان تبلیغات خلاف واقع و ارائه اطلاعات نادرست که موجب فریب یا اشتباه مصرف کننده شود را ممنوع کرده است. آیین‌نامه اجرایی این ماده نیز استفاده از مطالب گمراه‌کننده و ادعاهای غیرقابل اثبات و کذب را در زمره تبلیغ خلاف واقع و اطلاعات نادرست قرار داده است.

در پایان نامه آمده است: هدف از اين درخواست, مخالفت با فناوری هوش مصنوعی يا محدود کردن فعالیت شرکت‌های فناور نیست؛ بلکه جلوگیری از آن است که نام و اعتبار هوش مصنوعی به پوششی برای‏ ارائه داده‌های غیرشفاف, تحلیل‌های جهت‌دار یا اطلاعات غیرقابل راستی‌آزمایی تبدیل شود.

‏لذا استدعا دارد دستور فرمایید موضوع با قید اهمیت‏ و فوریت, از جنبه‌های ‎ فنی، اقتصادی, رقابتی و حقوقی مورد بررسی قرار گرفته و در صورت احراز تخلف اقدامات قانونی لازم برای جلوگیری از استمرار آن به عمل آید.

‏بدیهی است هدف نهایی این اقدام. ایجاد بازاری شفاف،‏ رقابتی، قابل پیش‌بینی و مبتنی بر اطلاعات قابل راستی‌آزمایی و همچنین حمایت از فعالان واقعی صنعت پلیمر و پتروشیمی کشور است.

متن کامل نامه را اینجا بخوانید

این نامه طولانی به امضای مهرداد صادقی نکو، رییس هیئت مدیره انجمن رسیده و رونوشت آن در اختیار امید شاکری، معاون محترم وزیر نفت و سرپرست شرکت ملی/ صنابع پتروشیمی ایران قرار داده شده است.