گزارش تجمیعی سوم بسپار/ نوآوریهای K 2025 در ابزارها و هوش مصنوعی؛ گذار صنعت پلاستیک به کارخانههای خودآموز
بسپار/ ایران پلیمر نمایشگاه K 2025 امسال نه تنها صحنهی رونمایی از ماشینآلات و خطوط تولید پیشرفته است، بلکه نقطهی عطفی در معرفی سامانههای هوشمند، ابزارهای دقیق و نرمافزارهای خودآموز به شمار میآید. سالنهای دوسلدورف اکنون تصویری از آیندهای را ترسیم میکنند که در آن، مرز میان ماشین، داده و تصمیمگیری انسانی در حال محو شدن است.
این گذار، با محوریت سه مفهوم کلیدی شکل گرفته است: پایش هوشمند، خودکارسازی پودمانی و ادغام دادههای فرایندی؛ مسیری که کارخانهها را از تولیدکنندهی صرف، به سامانههای خودیادگیر و تطبیقپذیر تبدیل میکند.
هوش مصنوعی در پایش و کنترل فرایند
در میان شرکتهای حاضر، مجموعههایی چون ENGEL، Arburg، KraussMaffei و Haitian نمایشگر نسل جدیدی از دستیارهای دیجیتال و خوارزمیک(الگوریتم)های خودیادگیر هستند. سامانههای ENGEL iQ assistance اکنون در چندین سطح از فرایند قالبگیری تزریقی حضور دارند؛ از تنظیم بلادرنگ فشار تزریق گرفته تا تطبیق خودکار دمای قالب و سرعت بازوهای رباتیک. این سامانهها دادهها را بهصورت بلادرنگ از حسگرهای خط جمعآوری کرده و الگوهای تغییر در گرانروی، دما یا فشار را تحلیل میکنند تا بهترین تنظیمات را پیشنهاد دهند. نتیجه، پایداری فرایند، کاهش پسماند و یکنواختی تولید است. در همین مسیر، Arburg با مجموعهی ALS خود، دادههای خطوط گوناگون را در یک بستر یکپارچه ذخیره و تحلیل میکند. نرمافزار، همزمان با تولید، کیفیت قطعه را ارزیابی میکند و امکان مداخلهی فوری در صورت انحراف از حدود فرایند را فراهم میسازد.
سامانههای ابزارگیری و قالب هوشمند
در حوزهی ابزارها، تحولات به همان اندازه چشمگیر است. شرکتهایی مانند Kistler، HASCO و Priamus در K 2025 سامانههایی را به نمایش گذاشتهاند که مرز میان ابزار و حسگر را از میان برداشتهاند. بهعنوان نمونه، Kistler ComoNeoPURE سامانهای است برای پایش کیفیت در قالبگیری تزریقی که با حسگرهای فشار و دما درون قالب، منحنی تزریق را تحلیل کرده و بهصورت بلادرنگ، انحرافها را شناسایی میکند. اطلاعات ثبتشده در قالب، مستقیم در پایگاه دادهی خط ذخیره میشود و در تعامل با سامانههای کنترلی، تنظیمات ماشین را بهصورت خودکار تصحیح میکند. HASCO نیز با معرفی نسل تازهی ابزارهای پودمانی، امکان تعویض سریع اجزا، پایش دما و فشار درون قالب و واسنجی خودکار را فراهم کرده است. این ابزارها از طریق رابطهای دیجیتال استاندارد به شبکهی کارخانه متصلاند و در مدلهای تحلیلی هوش مصنوعی برای یادگیری رفتار فرایند نقش مستقیم دارند.
رباتیک پیشرفته و همافزایی انسان–ماشین
در بخش رباتیک، برندهایی چون Stäubli و Wittmann سطح تازهای از هماهنگی را میان انسان و ماشین نمایش میدهند.
رباتهای ششمحورهی Stäubli با قابلیتهای حسگر گشتاور مشترک، اکنون قادرند در کنار فنورز کار کنند و بهصورت تطبیقی به موقعیت انسان واکنش نشان دهند. در همین راستا، رباتهای Wittmann WX Series با سامانهی کنترلی جدید R9.2 مجهز به پایش انرژی، زمان توقف و کارایی خط هستند و بهصورت مستقیم با ماشین تزریق در ارتباطاند. دادههای حرکتی و موقعیتی این رباتها در سامانههای MES مجتمع میشود تا نقشهی کاملی از وضعیت تولید ارائه دهد.
تحلیل داده و تصمیمسازی پیشبینانه
با افزایش حجم دادههای حاصل از حسگرها، تحلیل بلادرنگ اهمیت حیاتی یافته است. در این زمینه، شرکتهایی مانند BMSvision و Gefran نقش پررنگی ایفا میکنند. BMSvision در K 2025 مجموعهی OptiMon AI را معرفی کرده که با تحلیل تصویر و دادههای ماشین، شاخص کیفیت (Quality Index) را برای هر چرخه محاسبه میکند. این شاخص، امکان تصمیمگیری پیشبینانه دربارهی تعویض قالب یا توقف خط را فراهم میآورد. Gefran نیز سامانهی Sensormate Load Monitor را با قابلیت پایش بلادرنگ نیروی قالب و هشدار در لحظه معرفی کرده است. دادههای این سامانه در فضای ابری Gefran IoT Platform ذخیره میشوند و به مدلهای هوش مصنوعی برای پیشبینی رفتار مکانیکی قالب آموزش میدهند.
نرمافزارهای یکپارچه و بسترهای کارخانه دیجیتال
شرکتهایی مانند Siemens، Beckhoff و Ewon با تمرکز بر زیرساخت داده، مازهزنجیر (ستون فقرات) گذار دیجیتال را شکل میدهند. پلتفرم Siemens Opcenter Execution for Plastics اکنون در K 2025 بهعنوان مرکز یکپارچهی دادههای تولیدی معرفی شده است. سامانهای که از سطح کنترل ماشین تا تحلیل کیفیت، دادهها را در یک محیط یکتا همگرا میکند.
Beckhoff نیز با بهرهگیری از TwinCAT Analytics، رفتار ماشین را در محیط دیجیتال بازسازی کرده و امکان پایش پیشبینانهی فرایند را فراهم میسازد. در همین راستا، Ewon Flexy بهعنوان ابزار استاندارد برای پشتیبانی از راه دور، انتقال امن داده و ثبت خودکار رخدادها، جایگاه ویژهای در غرفههای متعدد پیدا کرده است.
از ابزار تا یادگیری؛ مسیر بهسوی کارخانههای خودآموز
برآیند این تحولات نشان میدهد که K 2025 دیگر صرفا نمایشگاه ماشین نیست. بلکه به آزمایشگاه زندهی گذار صنعت به کارخانههای خودآموز تبدیل شده است. در این چشمانداز، هر سامانه — از قالب و حسگر گرفته تا نرمافزار و ربات — نقش گرهای در شبکهای از دادههای بلادرنگ دارد که با یادگیری مداوم، فرایند را بهینه، کیفیت را پیشبینی و انرژی را مدیریت میکند. صنعت پلاستیک، که روزگاری وابسته به تجربهی انسانی بود، اکنون در حال ساخت سامانههایی است که خود میآموزند، خود تصمیم میگیرند و خود را اصلاح میکنند. نمایشگاه K 2025، با محوریت هوش مصنوعی، پویش دیجیتال و ابزارهای هوشمند، عملا مسیر ورود کارخانهها به عصر خودکارسازی شناختی (Cognitive Automation) را هموار کرده است.
مهندس زهرا آهنگ/ دانشجوی دکترای مهندسی پلیمر
برای تکمیل این گزارش در انتظار دریافت نقطه نظرات شما هستیم (در واتساپ یا تلگرام با ما در تماس باشید: 09399504862)
