گفت و گوی بسپار با دکتر رامین هاشمی عضو هیات علمی دانشکده مهندسی مکانیک و مدیر امور پژوهشی دانشگاه علم و صنعت و دبیر دومین کنفرانس ماشین سازی پلیمر: کنفرانس محل تعامل و هم افزایی همه بازیگران زیست بوم ماشین سازی پلیمر کشور است

بسپار/ ایران پلیمر دومین کنفرانس و نمایشگاه ماشین سازی پلیمر، تجهیزات و فناوری ها در روز 30ام دی ماه جاری و به همت انجمن صنفی کارفرمایی ماشین سازان و تولیدکنندگان تجهیزات پلیمری در دانشگاه علم و صنعت تهران برگزار خواهد شد.

در ادامه گفت و گوی بسپار با دکتر رامین هاشمی را می خوانید. لینک تصویری این مصاحبه در کانال یوتیوب نمابسپار:

بسپار_ شما عضو هیات علمی دانشکده مهندسی مکانیک دانشگاه علم و صنعت، و مدیر امور پژوهشی این دانشگاه هستید. دومین دوره کنفرانس و نمایشگاه ماشین سازی پلیمر در این دانشگاه برگزار خواهد شد. دلیل این انتخاب چه بود؟
هاشمی: این رویداد، دومین دوره کنفرانس ماشین‌سازی صنعت پلیمر است. نخستین دوره حدود دو سال گذشته در پژوهشگاه پلیمر و پتروشیمی ایران برگزار شد. در دوره دوم، با هدف پررنگ‌تر کردن نقش سایر حوزه‌های مهندسی در توسعه فناوری‌های صنعت پلیمر، همکاری جدیدی شکل گرفت.
در همین راستا، دانشکده مهندسی مکانیک، گروه ساخت و تولید دانشگاه علم و صنعت ایران به عنوان میزبان و شریک علمی انتخاب شد. این انتخاب به پیشنهاد و پیگیری انجمن کارفرمایی ماشین‌سازان صنعت پلیمر صورت گرفت تا کنفرانس با رویکردی میان‌رشته‌ای و با مشارکت فعال متخصصان مکانیک، پلیمر و مهندسی ساخت برگزار شود. امید است این همکاری مشترک بستر برگزاری هرچه پربارتر و حرفه‌ای‌تر این کنفرانس در دانشگاه علم و صنعت را فراهم سازد.

بسپار_ صنعت ساخت ماشین های پلیمر در کشور یک فضای چند رشته ای ست و متاسفانه تا امروز چندان زیرساخت دانشی قوی نداشته است. پیشنهادهای شما برای ایجاد این بسترها و ارتقا و توسعه این صنعت چیست؟
هاشمی: به باور بنده، امروز نه تنها در حوزه ماشین‌سازی صنعت پلیمر، بلکه در اغلب عرصه‌های مهندسی، موفقیت بدون حرکت به سمت فضاهای میان‌رشته‌ای امکان‌پذیر نیست. پیشرفت‌های سریع تکنولوژی مانند هوش مصنوعی، بینایی ماشین، تحلیل داده، و رویکردهای Industry 5 ،موجب شده که دیگر هیچ رشته‌ای به‌تنهایی قادر به پاسخ‌گویی به نیازهای صنعت نباشد. در Industry 5 تلاش می‌شود با بهره‌گیری از فناوری‌هایی مانند اینترنت اشیا (IoT)، سیستم‌های هوشمند و کامپیوترهای کوانتومی، کیفیت، پایداری و بهره‌وری خطوط تولید ارتقا یابد.
صنعت پلیمر ایران نیز هرچند در مقیاس داخلی فعالیت می‌کند، اما عملاً با رقبای جهانی روبه‌روست. بنابراین ماشین‌سازان ما ناگزیرند دستگاه‌هایی تولید کنند که از نظر کیفیت، قیمت، فناوری و کارایی توان رقابت با نمونه‌های بین‌المللی را داشته باشند. این امر بدون ورود فعال به حوزه‌های چندرشته‌ای امکان‌پذیر نیست. بر همین مبنا، انتخاب دانشکده مهندسی مکانیک گروه ساخت و تولید دانشگاه علم و صنعت ایران برای برگزاری دومین دوره کنفرانس، تصمیمی هدفمند بوده است. این بستر کمک می‌کند رشته‌هایی نظیر مکاترونیک، برق و الکترونیک، هوش مصنوعی و سیستم‌های هوشمند نیز وارد فضای این رویداد شوند.
هدف ما این است که کنفرانس به محل تعامل و هم‌افزایی بازیگران زیست‌بوم دانش و صنعت ماشین سازی پلیمر تبدیل شود، به‌گونه‌ای که صنعتگران با ظرفیت‌های فناوری‌های نوین و متخصصان سایر رشته‌ها آشنا شوند، اساتید و پژوهشگران دانشگاه بتوانند موضوعات تحقیقاتی خود را با نیازهای واقعی صنعت پلیمر و ماشین‌سازی تطبیق دهند، دانشجویان نیز مسیرهای کاری جدید و بین‌رشته‌ای را بشناسند و پروژه‌های خود را در جهت حل مسائل واقعی صنعت تعریف کنند. به‌نظر بنده مهم‌ترین مزیت برگزاری این کنفرانس در یک دانشکده غیر پلیمری این است که رشته‌های مکمل، نقش‌آفرینی بیشتری پیدا می‌کنند و این تعامل می‌تواند موتور محرک تحول در ماشین‌سازی صنعت پلیمر در ایران باشد.

بسپار_ کنفرانس چه جایگاهی در شبکه‌سازی میان متخصصان، شرکت‌ها و دانشجویان دارد؟ آیا پیش‌بینی می‌کنید خروجی‌های این کنفرانس به پروژه‌های مشترک دانشگاه/صنعت تبدیل شود؟ اگر بله، با چه سازوکاری؟
هاشمی: از تمامی فعالان و متخصصان صنعت پلیمر دعوت می‌کنم در این کنفرانس حضور داشته باشند. هرچند ما این رویداد را در میان همکاران دانشگاهی خود در دانشگاه‌های مختلف معرفی و اطلاع‌رسانی کرده‌ایم و از آنان خواسته‌ایم در این کنفرانس مشارکت کنند، اما اهمیت حضور نمایندگان صنعت برای ما بسیار حیاتی است. اگر این رویداد بتواند مخاطبان جدی و متنوعی از حوزه صنعت را نیز جذب کند، زمینه‌ای فراهم می‌شود تا در حاشیه کنفرانس، اتاق‌های فکر مؤثر بین صنعت و دانشگاه شکل گیرد و شبکه‌سازی واقعی و هدفمند میان تمامی بازیگران این زیست‌بوم انجام شود. بنده هیچ نگرانی‌ای درباره مشارکت جامعه دانشگاهی ندارم، حضور آنان معمولاً پررنگ و مؤثر است. اما انتظار دارم در کنار انجمن کارفرمایی ماشین‌سازان صنعت پلیمر که نقش محوری در این رویداد دارد، سایر فعالان این صنعت گسترده به‌ویژه صنایع مهم کشور که با حوزه پلیمر گره خورده‌اند نیز حضور فعال داشته باشند. شرکت آن‌ها می‌تواند به غنا، اعتبار و ارزش علمی و صنعتی کنفرانس بیفزاید و مسیر همکاری‌های آینده را تقویت کند.

بسپار_ نقش فناوری‌های نوین مثل هوش مصنوعی، دیجیتال سازی و رباتیک در آینده صنعت ماشین‌سازی ایران چیست و کنفرانس چگونه به این مسیر کمک می‌کند؟
هاشمی: بخش مهمی از موفقیت این کنفرانس به نحوه سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی ما بازمی‌گردد. وظیفه ما این است که با طراحی پنل‌های تخصصی، سخنرانی‌های هدفمند و نشست‌های میان‌رشته‌ای، بتوانیم همه موضوعات کلیدی را در مدت محدود یک کنفرانس یک‌روزه به‌خوبی پوشش دهیم. همچنین تلاش ما این است که در حاشیه برنامه اصلی، کارگاه‌های تخصصی، جلسات تعاملی و فعالیت‌های شبکه‌سازی ایجاد شود تا تعامل دانشگاه و صنعت به شکل واقعی و اثربخش صورت گیرد.شورای سیاست‌گذاری کنفرانس نیز با همین نگاه از چهره‌های برجسته و اثرگذار دعوت کرده است، افرادی که در حوزه ماشین‌سازی، رباتیک، مکاترونیک، هوش مصنوعی و سیستم‌های کنترل و نگه‌داری، سابقه و تجربه مؤثر دارند. هدف این است که به‌ویژه ظرفیت‌هایی مانند بینایی ماشین، داده‌کاوی، هوش مصنوعی و روش‌های نوین کنترل کیفیت به صنعت ماشین‌سازی پلیمر معرفی شود تا دستگاه‌های ساخت داخل بتوانند قابلیت رقابت با نمونه‌های جهانی را حفظ کنند یا حتی از آن فراتر روند. واقعیت این است که ایده‌های نو همیشه نقطه آغاز تحول هستند و دانشگاه‌های ما در این زمینه پیشینه ارزشمندی دارند. گاه پیش آمده که ایده‌های مطرح‌شده توسط پژوهشگران ایرانی، پس از انتشار، در خارج از کشور با امکانات آزمایشگاهی گسترده‌تر ادامه یافته و توسعه پیدا کرده‌اند، اما مرجعیت علمی اولیه همچنان متعلق به ایران بوده است.
بنابراین یکی از اهداف ما این است که کنفرانس به محلی برای طرح ایده‌های تازه در حوزه ماشین‌سازی پلیمر تبدیل شود، ایده‌هایی که با مشارکت صنعت بتوانند از سطح آزمایشگاهی عبور کرده و به مرحله اجرا و تجاری‌سازی برسند.
در دانشگاه‌های ما معمولاً پژوهش‌ها تا حدود سطح آمادگی فناوری (TRL) 3 یا 4 پیش می‌روند، اما مسیر انتقال به مراحل بالاتر، یعنی TRL 6 که نیازمند حضور شرکت‌ها و مراکز رشد است، اغلب دچار گسست می‌شود و بسیاری از ایده‌ها، به‌دلیل نبود ارتباط ساختاری با صنعت، بدون آنکه به محصول یا فناوری تبدیل شوند، متوقف می‌مانند. من امیدوارم این کنفرانس بتواند حلقه واسط مؤثری ایجاد کند تا ایده‌های کاربردی از دانشگاه‌ها استخراج شود، صنعتگران با این ایده‌ها آشنا شوند و مسیر سرمایه‌گذاری، توسعه و تجاری‌سازی برای آنها هموار گردد.
در سال‌های اخیر دولت نیز تلاش کرده با الگوگیری از تجربه‌های موفق جهانی، این فاصله را کاهش دهد. تصویب قوانین حمایتی مانند قانون جهش تولید دانش‌بنیان نمونه‌ای از این رویکرد است. با وجود اختصاص اعتبارهای مالیاتی قابل توجه در این حوزه، بخش عمده جذب این منابع توسط شرکت‌های بزرگ صورت گرفته و شرکت‌های کوچک و متوسط کمتر وارد این عرصه شده‌اند. این شرکت‌ها باید بیش از گذشته بخشی از فعالیت‌های تحقیق و توسعه خود را برون‌سپاری کنند و دانشگاه‌ها نیز باید نقش «بازوی علمی» قابل اعتماد صنعت را برعهده گیرند. در مدل‌های نوین جهانی، دیگر واحدهای تحقیق و توسعه سنتی در شرکت‌ها کارایی گذشته را ندارند، بلکه مفهوم (Open Innovation) مطرح است که در آن شرکت‌ها از ظرفیت دانشگاه‌ها، مراکز پژوهشی، پارک‌های علم و فناوری و گروه‌های تخصصی بیرونی استفاده می‌کنند. ما نیز باید به همین سمت حرکت کنیم.
در نهایت اگر دانشگاه‌ها از سطوح پایه، یعنی آموزش‌وپرورش، تا دوره‌های کارشناسی، ارشد و دکترا بتوانند پژوهشگران توانمند تربیت کنند، و صنعت نیز موضوعات واقعی و نیازهای فناورانه خود را به‌صورت شفاف مطرح کند، حلقه ارتباطی کامل و کارآمد شکل می‌گیرد. مراکز نوآوری در صورتی که تنها نقش فیزیکی نداشته باشند و واقعا بتوانند فرآیند تعریف مسئله، مشاوره، حمایت و هدایت پژوهش را انجام دهند می‌توانند این پیوند را محکم کنند و به سود هر دو طرف باشند. دانشگاه‌های ما هنوز جوان هستند و تا رسیدن به سطح دانشگاه‌های چهارصدساله دنیا فاصله دارند، اما مزیت هوشمندی، خلاقیت و ایده‌پردازی در میان پژوهشگران ایرانی می‌تواند این فاصله را کاهش دهد. اگر بتوانیم از این سرمایه فکری به‌درستی بهره ببریم، نه‌تنها صنعت، بلکه کل زنجیره ملی نوآوری از آن منتفع خواهد شد.

بسپار_ آقای دکتر دانشجوها در این کنفرانس چه نقشی میتوانند داشته باشند و چه پیشنهادی برای آنها داریم؟
هاشمی: تا جایی که مطلع هستم، در کنار برنامه‌های اصلی کنفرانس، برنامه‌ریزی شده است که یک نمایشگاه کوچک یا مجموعه‌ای از میزهای معرفی نیز برگزار شود تا دانشجویان با فضای صنعت ماشین‌سازی پلیمر، شرکت‌های فعال و فرصت‌های شغلی این حوزه آشنا شوند. همان‌طور که اشاره فرمودید، یکی از چالش‌های جدی امروز صنعت، ناترازی نیروی انسانی است، موضوعی که به دلایل متعدد در سال‌های اخیر تشدید شده است. بسیاری از شرکت‌ها تمایل دارند با دانشگاه‌ها همکاری نزدیک‌تری داشته باشند تا بتوانند نیروی متخصص و متعهد جذب کنند، نیروهایی که امکان سرمایه‌گذاری بلندمدت روی آن‌ها وجود داشته باشد. زیرا یکی از دغدغه‌های اصلی صنایع این است که پس از آموزش و توانمندسازی نیروها، برخی از آن‌ها به شرکت‌های بزرگ‌تر مهاجرت می‌کنند یا برای فرصت‌های بهتر به خارج از کشور می‌روند. از این رو، در این کنفرانس تلاش کرده‌ایم این حلقه ارتباطی را نظام‌مند کنیم. دانشگاه علم و صنعت دارای ساختارهای رسمی مانند کارآموزی، کارورزی و دفتر ارتباط با صنعت است. از این دفتر نیز دعوت کرده‌ایم تا حضور داشته باشند و نیازهای واقعی شرکت‌ها را استخراج و در اختیار دانشجویان قرار دهند.
در جلساتی که با دوستان ماشین ساز در این مدت داشتیم، نکته ای که توجه من را جلب کرد این بود که حاضر بودند برای استخدام نیروهای تازه کار و تازه نفس پرداخت های خوبی انجام بدهند. حتی از حقوق یک استاد دانشگاه بیشتر. مثلا یکی از دوستان فعال در حوزه مکاترونیک و روباتیک گفتند اگر دانش آموخته ای زمینه دانشی خوب و پتانسیل یادگیری مناسبی داشته باشد حاضرند در بدو ورود 70 میلیون تومان بپردازند و ده نفر هم نیاز دارند. فرد دیگری هم با اعداد خیلی خوب حاضر بودند نیرو جذب کنند. در حالیکه معمولا در کلاس ها دانشجویان به عددهای پایین تری فکر می کنند و ناامید هستند. کنفرانس فرصت خوبی ست که دانشجوها با این فرصت های شغلی آشنا شوند. 
برنامه ما این است که شرکت‌ها موضوعات، نیازهای فناورانه و موقعیت‌های شغلی خود را اعلام کنند، این اطلاعات در سامانه ارتباط با صنعت دانشگاه ثبت شود تا دانشجویان بتوانند به شکل سیستماتیک آن‌ها را مشاهده و انتخاب کنند و در کنار آن، امکان گفت‌وگوی مستقیم میان مسئولان فنی و منابع انسانی شرکت‌ها با دانشجویان فراهم شود. به این ترتیب، دانشجویان می‌توانند فرم‌های مربوطه را تکمیل کنند، فرصت‌های همکاری را بشناسند و شرکت‌ها نیز می‌توانند به‌صورت مستقیم با استعدادهای جوان آشنا شوند. این رویکرد، به‌طور ویژه در طراحی برنامه‌های کنفرانس دیده شده تا فرآیند جذب، هدایت شغلی و شبکه‌سازی حرفه‌ای میان دانشگاه و صنعت تقویت شود.

اطلاعات بیشتر را در سایت رسمی کنفرانس www.pomet.ir ببینید.