مسیر نوآوری در صنعت لاستیک
بسپار/ایران پلیمر بخش Patent News مجله Rubber World Magazine (سپتامبر ۲۰۲۵) مجموعهای از جدیدترین ثبت اختراعات جهانی در زمینهی لاستیکها، افزودنیها، فرمولاسیونها و فرآیندهای پخت را معرفی میکند.
این بخش بازتابدهندهی جهتگیری فعلی صنعت لاستیک در سه محور کلیدی است:
– زیستپایداری و بازیافت مواد
– بهبود عملکرد در شرایط دمایی و محیطی شدید
– دیجیتالیسازی فرآیند تولید و کنترل کیفیت
⚙️ ۱. نوآوری در مواد پایه و فرمولاسیون
🧪 a) لاستیکهای زیستپایدار و زیستپایه
یک شرکت ژاپنی فرمولاسیونی از EPDM زیستپایه (Bio-based EPDM) با همبسپارش از اتانول زیستی ثبت کرده که تا ۳۰٪ کاهش در ردپای کربن را نسبت به نمونههای نفتی نشان میدهد.
در آمریکا، پتنتی دربارهی NBR مقاوم در برابر هیدروژن منتشر شده است که برای کاربرد در سیستمهای سوخت هیدروژنی توسعه یافته و از تخریب زنجیره در حضور H₂ جلوگیری میکند.
🧴 b) افزودنیها و سازگارکنندهها
اختراعی از آلمان مربوط به نانو-افزودنیهای سیلان-عاملی است که استحکام اتصال پرکننده/ماتریس را در آمیزههای سیلیکا افزایش میدهد.
شرکت فرانسوی Arkema پتنتی برای نرمکنندههای غیرفتالاتی قابل بازیافت ارائه کرده است که در آمیزههای EPDM و PVC، پایداری حرارتی را تا ۱۵٪ افزایش میدهد.
🔥 ۲. فرآیندهای نوین پخت
- a) سامانههای پخت کمدما
شرکت چینی SinoRub توسعهی عامل پخت پراکسیدی اصلاحشده را ثبت کرده که در دمای ۱۵۰°C نیز قابل استفاده است و مناسب برای تولید قطعات ضخیم و حساس است.
اختراعی از هند شامل سیستم پخت پویا دو مرحلهای (Dynamic Dual Cure) برای TPVهاست که موجب توزیع یکنواختتر فاز شبکهای در بستر PP میشود.
- b) کنترل هوشمند فرآیند
یک پتنت از BASF روش دیجیتالی Smart Cure Monitoring را توصیف میکند که با سنسورهای درونقالب (in-mold sensors)، دمای لحظهای و سرعت پخت را در قالب کنترل کرده و از over-curing جلوگیری میکند.
🧫 ۳. تایر، چسب و پوششهای عملکردی
- a) تایرهای EV و سازگار با محیطزیست
Bridgestone اختراعی در زمینهی تایرهای سبز با nano-SBR ارائه داده که ضریب اصطکاک را کاهش و بازده سوخت را افزایش میدهد.
Michelin پتنتی برای فناوری خودترمیمی سطح تایر (Self-healing Tire Surface) ثبت کرده که با رهاسازی مواد گرمانرم در ریزترکها، طول عمر را دو برابر میکند.
- b) چسبها و پوششها
۳M سیستم جدیدی از چسبهای سیلیکونی زیستسازگار با شفافیت نوری بالا معرفی کرده که در تجهیزات پزشکی و اپتوالکترونیکی کاربرد دارد.
یک پتنت از Dow Chemical مربوط به پوششهای ضدازن و ضداشعه UV برای لاستیکهاست که از تخریب زودهنگام قطعات بیرونی جلوگیری میکند.
♻️ ۴. بازیافت شیمیایی و استفاده مجدد از پسماند لاستیکی
یک تیم تحقیقاتی در کرهجنوبی روش Pyrolysis Selective Hydrogenation را توسعه داده که طی آن، دوده و روغن حاصل از تجزیه تایر به مواد اولیه با خلوص بالا برای آمیزههای جدید تبدیل میشوند.
در اروپا نیز اختراعی با محوریت Devulcanization با پلاسماهای سرد ثبت شده که میتواند پیوندهای گوگردی را به صورت انتخابی بشکند بدون تخریب زنجیره اصلی پلیمر.
به طور خلاصه، مسیر نوآوری در صنعت لاستیک در حال گذار از “مواد بادوامتر” به “مواد هوشمندتر و زیستپایدارتر” است.
دکتر پیمان عزتی
