اختصاصی بسپار/ موج جدید قوانین جهانی پسماند پلاستیک؛ فشار مقرراتی بر صنعت بستهبندی در سراسر جهان افزایش یافت
بسپار/ ایران پلیمر همزمان با تشدید بحران جهانی پسماند پلاستیک، دولتها در سراسر جهان با سرعت بیشتری در حال اجرای قوانین جدید محدودکننده و گسترش سیاستهای «مسئولیت توسعهیافته تولیدکننده» (Extended Producer Responsibility – EPR) هستند. گزارش تازه منتشرشده در ۱۰ ژوئن ۲۰۲۶ (۲۰ خرداد ۱۴۰۵) نشان میدهد اروپا، آمریکا، کانادا، هند، چین و کشورهای خاورمیانه بهطور همزمان مقررات سختگیرانهتری را برای کنترل مصرف پلاستیک، افزایش بازیافت و کاهش بستهبندیهای یکبارمصرف اجرا میکنند.
اروپا؛ بستهبندیها باید تا ۲۰۳۰ بازیافتپذیر شوند
اتحادیه اروپا یکی از سختگیرانهترین چارچوبهای جدید را تصویب کرده است. مقررات جدید Packaging and Packaging Waste Regulation (PPWR) از ۱۲ اوت ۲۰۲۶ (۲۱ مرداد ۱۴۰۵) اجرایی میشود و کل چرخه عمر بستهبندی را پوشش میدهد؛ از طراحی محصول تا مدیریت پسماند.
بر اساس این قانون، تمام بستهبندیهای موجود در بازار اروپا باید تا سال ۲۰۳۰ (۱۴۰۹) بهصورت اقتصادی بازیافتپذیر باشند. این قانون همچنین برخی پلاستیکهای یکبارمصرف را محدود میکند، استفاده از مواد نگرانکننده مانند PFAS را کاهش میدهد و فروشندگان غذاهای بیرونبر را موظف میکند امکان استفاده از ظرف شخصی مشتری را بدون هزینه اضافی فراهم کنند. هدف نهایی اروپا کاهش مصرف مواد اولیه نو تا سال ۲۰۵۰ (۱۴۲۹) است.
آمریکا؛ قوانین پراکنده اما بسیار سختگیرانهتر
در ایالات متحده، ایالتهای مختلف مسیرهای متفاوتی را برای محدود کردن پلاستیک دنبال میکنند.
کالیفرنیا یکی از مهمترین نمونههاست. قانون جدید این ایالت اهداف مشخصی تعیین کرده است: تا سال ۲۰۳۲ (۱۴۱۱) باید مصرف پلاستیکهای یکبارمصرف ۲۵ درصد کاهش یابد، نرخ بازیافت آنها به ۶۵ درصد برسد و تمام بستهبندیها صددرصد بازیافتپذیر یا پوسانشپذیر باشند.
ایالتهای دیگر نیز اقدامات مشابهی انجام دادهاند؛ از ممنوعیت ظروف پلیاستایرنی در ویرجینیا گرفته تا قانون «Skip the Stuff» در نیوجرسی که رستورانها را ملزم میکند قاشق، چنگال و سسهای یکبارمصرف را فقط در صورت درخواست مشتری ارائه کنند.
کانادا؛ ردیابی کامل پلاستیک از تولید تا پایان عمر
کانادا سامانه جدیدی با نام Federal Plastics Registry راهاندازی کرده که یکی از جامعترین برنامههای نظارت بر چرخه عمر پلاستیک محسوب میشود.
از سپتامبر ۲۰۲۵ (شهریور ۱۴۰۴)، تولیدکنندگان بستهبندی، تجهیزات الکتریکی و محصولات پلاستیکی یکبارمصرف موظف شدهاند اطلاعات مربوط به تولید، واردات و ورود محصولات پلاستیکی به بازار را سالانه گزارش کنند.
دولت کانادا اعلام کرده این دادهها برای توسعه اقتصاد چرخشی، تصمیمگیری سرمایهگذاری و کاهش آلودگی پلاستیکی استفاده خواهند شد. طبق آمار رسمی، کاناداییها سالانه نزدیک به ۵ میلیون تن پسماند پلاستیکی تولید میکنند.
هند؛ سهم اجباری مواد بازیافتی در بستهبندی
هند نیز قوانین مدیریت پسماند پلاستیک خود را بهطور جدی توسعه داده است.
بر اساس مقررات جدید، بستهبندیهای سخت باید در سال ۲۰۲۵–۲۰۲۶ (۱۴۰۴–۱۴۰۵) حداقل ۳۰ درصد مواد بازیافتی داشته باشند و این رقم تا سال ۲۰۲۸–۲۰۲۹ (۱۴۰۷–۱۴۰۸) به ۶۰ درصد خواهد رسید.
برای بستهبندیهای انعطافپذیر نیز سهم مواد بازیافتی از ۱۰ درصد آغاز میشود و به ۲۰ درصد افزایش خواهد یافت. علاوه بر این، تمام بستهبندیها باید دارای کد رهگیری مانند QR Code یا بارکد باشند تا امکان ردیابی کامل چرخه محصول فراهم شود.
چین و خاورمیانه؛ حرکت سریع به سمت بستهبندی زیستپایدار
چین در فوریه ۲۰۲۶، ۹ استاندارد جدید برای طراحی و بازیافت بستهبندیهای پلاستیکی اجرایی کرده است. این استانداردها استفاده از موادی مانند rPET و rHDPE را در چارچوب اهداف اقتصاد چرخشی تا سال ۲۰۳۰ هدفگذاری میکنند.
در خاورمیانه نیز روند مشابهی در جریان است. امارات متحده عربی محدودیت استفاده از لیوان و ظروف پلاستیکی یکبارمصرف را آغاز کرده، عربستان در قالب برنامه Saudi Vision 2030 توسعه مواد زیستتخریبپذیر را دنبال میکند و عمان و قطر نیز محدودیتهایی برای کیسههای پلاستیکی اعمال کردهاند.
آینده صنعت؛ مقررات مهمتر از همیشه
کارشناسان معتقدند صنعت پلاستیک وارد دورهای شده که رقابت دیگر فقط بر سر قیمت یا فناوری نیست، بلکه توانایی انطباق با مقررات جدید به عامل تعیینکننده موفقیت تبدیل شده است.
افزایش قوانین EPR، سهم اجباری مواد بازیافتی، محدودیت پلاستیکهای یکبارمصرف و سختگیری در طراحی بستهبندیها نشان میدهد تولیدکنندگان در سالهای آینده ناچار خواهند بود طراحی محصول، انتخاب مواد و راهبردهای بازیافت خود را بهطور کامل بازنگری کنند. بسیاری از تحلیلگران معتقدند موج جدید مقررات جهانی میتواند بزرگترین عامل تغییر ساختاری صنعت پلاستیک در دهه آینده باشد.
