اختصاصی بسپار/ بازار پتروشیمی در مسیر یک تریلیون دلاریشدن: از بسته بندی به عنوان بزرگترین مشتری تا خودروهای برقی به عنوان محرک تازه تقاضا
گروه ترجمه و تولید محتوا در بسپار/ایران پلیمر بازار جهانی پتروشیمی در آستانه یک دوره تازه از رشد قرار گرفته است؛ بازاری که ارزش آن در سال ۲۰۲۵ حدود ۶۷۴٫۷ میلیارد دلار برآورد شده و انتظار میرود تا سال ۲۰۳۴ به حدود ۹۷۷٫۸ میلیارد دلار برسد. رشد صنایع بستهبندی، خودرو، الکترونیک و همچنین توسعه خودروهای برقی و سامانههای ذخیره انرژی از مهمترین عوامل تقویت تقاضا در این بازار عنوان شدهاند.
بر اساس گزارش تازه Fortune Business Insights، ارزش بازار جهانی پتروشیمی در سال ۲۰۲۶ به حدود ۷۰۲٫۹ میلیارد دلار میرسد و طی دوره ۲۰۲۶ تا ۲۰۳۴ با نرخ رشد مرکب سالانه (CAGR) ۴٫۲ درصد افزایش خواهد یافت.
در این میان، منطقه آسیا-اقیانوسیه همچنان نقشآفرین اصلی بازار است. این منطقه در سال ۲۰۲۵ با ارزش بازار حدود ۳۵۴٫۵ میلیارد دلار، ۵۲٫۵ درصد از بازار جهانی پتروشیمی را در اختیار داشته و پیشبینی میشود ارزش بازار آن در سال ۲۰۲۶ به ۳۷۰ میلیارد دلار برسد.
اتیلن در صدر بازار پتروشیمی
در تقسیمبندی بازار بر اساس نوع محصول، اتیلن با سهم پیشبینیشده ۲۹٫۷۵ درصدی در سال ۲۰۲۶ بزرگترین بخش بازار را تشکیل میدهد. کاربرد گسترده اتیلن در تولید پلیاتیلن، اتیلنگلیکول و وینیلکلرید یکی از دلایل اصلی این جایگاه است.
افزایش مصرف کالاهای روزمره، بهویژه مواد بستهبندی و محصولات خانگی، نیز تقاضا برای اتیلن را تقویت میکند.
در کنار آن، پروپیلن یکی دیگر از بخشهای رو به رشد بازار است. بخش مهمی از این تقاضا از تولید پلیپروپیلن ناشی میشود؛ بسپاری که کاربرد گستردهای در کالاهای مصرفی، خودرو و بستهبندی دارد.
متانول نیز بهعنوان خوراک تولید موادی مانند فرمالدهید، اسید استیک، MTBE و پلاستیکها مورد استفاده قرار میگیرد. زایلن نیز در تولید اسید ترفتالیک خالصشده کاربرد دارد که ماده اولیه تولید پلیاتیلن ترفتالات برای بطریها و الیاف مصنوعی است.
بستهبندی؛ بزرگترین مشتری صنعت پتروشیمی
در میان صنایع مصرفکننده، بستهبندی با سهم ۳۵٫۷۲ درصدی در سال ۲۰۲۶، بزرگترین بخش بازار جهانی پتروشیمی خواهد بود.
رشد صنعت کالاهای مصرفی، توسعه سریع تجارت الکترونیکی و افزایش تقاضا برای بستهبندیهای سبک و بادوام از عوامل اصلی این جایگاه هستند. بهویژه افزایش تقاضا برای بستهبندی پلاستیکی در محصولات غذایی و غیرغذایی همچنان مصرف محصولات پتروشیمی را تقویت میکند.
گزارش تاکید میکند که رشد شهرنشینی و افزایش مصرف جهانی کالاهای بستهبندیشده نیز نقش مهمی در این روند دارند. پلاستیکهای حاصل از مواد پتروشیمی به دلیل تنوع، هزینه مناسب، استحکام و وزن کم، همچنان در صنایع مختلف از مواد غذایی و نوشیدنی گرفته تا محصولات مراقبت شخصی و کالاهای مصرفی کاربرد گستردهای دارند.
خودروهای برقی، محرک تازه تقاضا برای مواد بسپاری
صنعت خودرو نیز یکی از محرکهای مهم بازار پتروشیمی است. پلاستیکها و بسپارها در قطعاتی مانند سپر، قابهای داخلی، داشبورد و دیگر اجزای غیرفلزی خودرو به کار میروند و کاهش وزن خودرو، بهبود بهرهوری سوخت و دستیابی به الزامات سختگیرانهتر انتشار آلایندهها را امکانپذیر میکنند.
گسترش خودروهای برقی و ترکیبی نیز زمینه تازهای برای افزایش تقاضا ایجاد کرده است. این خودروها به مواد سبک و بسپارهای تخصصی برای سامانه باتری، فضای داخلی و اجزای سازهای نیاز دارند.
گزارش همچنین برقیشدن و توسعه سامانههای ذخیره انرژی را یکی از روندهای مهم آینده بازار میداند. مواد مشتقشده از پتروشیمی در بخشهای مختلف باتریها، خازنها و دیگر تجهیزات ذخیره انرژی کاربرد دارند و گسترش انرژیهای تجدیدپذیر و خودروهای برقی میتواند تقاضا برای این مواد را افزایش دهد.
چین؛ موتور بزرگ بازار آسیا
چین بزرگترین مصرفکننده محصولات پتروشیمی در آسیا-اقیانوسیه معرفی شده است. توسعه صنعتی، شهرنشینی، بازار بزرگ کالاهای مصرفی، رشد خودروهای برقی و حضور گسترده صنعت خودروسازی سنتی از عوامل اصلی تقاضای بالای این کشور هستند.
ارزش بازار پتروشیمی چین برای سال ۲۰۲۶ حدود ۱۷۶٫۸ میلیارد دلار پیشبینی شده است. این رقم برای هند ۵۹٫۲ میلیارد دلار و برای ژاپن ۵۱٫۷ میلیارد دلار برآورد میشود.
آمریکای شمالی نیز پس از ثبت بازار ۱۱۳٫۶ میلیارد دلاری در سال ۲۰۲۵، در سال ۲۰۲۶ به حدود ۱۱۸٫۴ میلیارد دلار خواهد رسید. دسترسی به منابع نفت و گاز و توسعه تولید نفت شیل از جمله عواملی هستند که به رشد صنعت پتروشیمی این منطقه کمک کردهاند.
در اروپا، شرایط متفاوت است. ارزش بازار منطقه از حدود ۷۴ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۵ به ۷۶٫۷ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۶ میرسد، اما افزایش هزینه انرژی و خوراک، فشار رقابتی سایر مناطق و مقررات مربوط به سلامت، محیطزیست، تغییرات اقلیمی، ایمنی و انرژی در حال ایجاد تغییرات ساختاری در صنعت پتروشیمی اروپا هستند. بر همین اساس، انتظار میرود سهم اروپا از بازار جهانی طی دوره پیشبینی کاهش یابد.
آلودگی پلاستیکی؛ مانعی در برابر رشد
با وجود چشمانداز افزایشی بازار، صنعت پتروشیمی با یک مانع مهم روبهروست: پیامدهای محیطزیستی پلاستیکها.
بخش عمده پلاستیکها و بسپارهای تولیدشده در جهان منشا پتروشیمیایی دارند و افزایش نگرانیها درباره آلودگی پلاستیکی و ریزپلاستیکها میتواند به مقررات سختگیرانهتر منجر شود.
ریزپلاستیکهای حاصل از تجزیه پلاستیکهای بزرگتر وارد محیطهای آبی و زنجیره غذایی میشوند. در نتیجه، دولتها و سازمانهای بینالمللی در کنار بخش خصوصی در حال توسعه معیارها و روشهایی برای ارزیابی آثار محیطزیستی محصولات در سراسر چرخه عمر آنها هستند. چنین تحولاتی میتواند استفاده از برخی محصولات پتروشیمی را محدود و بر آهنگ رشد بازار اثر بگذارد.
رقابت برای ظرفیتهای جدید ادامه دارد
با وجود این فشارها، سرمایهگذاری برای توسعه ظرفیتهای پتروشیمی همچنان ادامه دارد. شرکتهایی مانند BASF، LyondellBasell، INEOS، Shell، SABIC، Dow، LG Chem و Chevron Phillips Chemical از نقشآفرینان مهم این بازار هستند.
از جمله پروژههای مورد اشاره، سرمایهگذاری ۶٫۴ میلیارد دلاری مجتمع پتروشیمی مشترک SABIC در چین و پروژههای افزایش ظرفیت تولید اتیلن و پلیاتیلن در نقاط مختلف جهان است.
شرکتها همزمان سرمایهگذاری در فناوریهای جدید و راهکارهای زیستپایدارتر را دنبال میکنند. برای نمونه، Dow برنامه ساخت یک مجتمع یکپارچه کراکر اتیلن و مشتقات با هدف انتشار خالص صفر کربن را مطرح کرده که قرار است تا سال ۲۰۳۰ حدود ۱٫۸ میلیون تن به ظرفیت تولید این شرکت اضافه کند.
در مجموع، چشمانداز ترسیمشده نشان میدهد که بازار پتروشیمی با وجود فشارهای فزاینده محیطزیستی و مقرراتی، همچنان در مسیر رشد قرار دارد. نزدیکشدن ارزش این بازار به مرز یک تریلیون دلار تا سال ۲۰۳۴ نیز نشان میدهد که تقاضای صنایع بستهبندی، خودرو، الکترونیک و فناوریهای مرتبط با برقیشدن، دستکم در سالهای پیش رو، همچنان نقش تعیینکنندهای در آینده صنعت پتروشیمی و مواد بسپاری خواهد داشت.
