اختصاصی بسپار/ بحران کمبود پلاستیک در آسیا؛ جنگ ایران زنجیره تامین بستهبندی و تجهیزات پزشکی را تحت فشار قرار داد
بسپار/ ایران پلیمر اختلال در صادرات نفت و خوراک پتروشیمی خاورمیانه پس از جنگ ایران، اکنون به بحران کمبود مواد پلاستیکی در آسیا تبدیل شده است؛ بحرانی که از صنایع غذایی تا تجهیزات پزشکی را تحت تاثیر قرار داده و بحث «خاورمیانه+۱» را بهعنوان راهبرد جدید تامین مواد اولیه مطرح کرده است.
آسیا حدود ۷۰ درصد نفتای مورد نیاز خود را از خاورمیانه وارد میکند. نفتا یکی از مهمترین خوراکهای پتروشیمی برای تولید بسپارهایی مانند پلیاتیلن (PE) و پلیاتیلن ترفتالات (PET) است که در تولید بستهبندی مواد غذایی، بطریها، کیسههای پلاستیکی و تجهیزات پزشکی کاربرد گسترده دارند. با اختلال در تردد کشتیها در تنگه هرمز، قیمت این مواد بهشدت افزایش یافته و بازار با کمبود مواجه شده است.
کارشناسان هشدار دادهاند که این بحران بهسرعت در حال گسترش در زنجیره تامین آسیاست. در کره جنوبی، نهادهای بهداشتی پژوهشی را درباره احتکار سرنگ و تجهیزات پزشکی آغاز کردهاند. کمبود پلیپروپیلن (PP) و PVC نیز تولید سرنگ، کیسههای تزریق و بستهبندیهای استریل (سِتَروَن) را محدود کرده است.
در صنایع غذایی نیز فشارها رو به افزایش است. بسیاری از کشورهای آسیایی به بستهبندی پلاستیکی برای جبران ضعف زنجیره سرد وابستهاند و کمبود PET میتواند باعث افزایش پسماند غذایی و رشد هزینههای لجستیکی(آمادی) شود. شرکت لبنی مالزیایی Farm Fresh اعلام کرده بود کمبود PET موجب کاهش عرضه برخی محصولات این شرکت در فروشگاهها شده است.
در همین حال، بازار پلاستیکهای بازیافتی نیز رشد کمسابقهای را تجربه کرده است. قیمت پلاستیک بازیافتی از حدود ۴۰۰ دلار در هر تن پیش از بحران به حدود ۱۶۰۰ دلار رسیده، در حالی که قیمت مواد نو نیز از حدود ۹۵۰ دلار به بیش از ۱۸۰۰ دلار در هر تن افزایش یافته است. این کاهش فاصله قیمتی میان مواد نو و بازیافتی، جذابیت اقتصادی بازیافت را افزایش داده و سرمایهگذاری در این بخش را تقویت کرده است.
تحلیلگران معتقدند ادامه بحران میتواند شرکتها را به سمت راهبرد «خاورمیانه+۱» سوق دهد؛ مشابه راهبرد «چین+۱» که پس از دوران کرونا شکل گرفت. در این مدل، تولیدکنندگان تلاش میکنند وابستگی خود را به یک منطقه جغرافیایی کاهش دهند و منابع جایگزین برای خوراک و مواد اولیه پیدا کنند.
تحلیلها نشان میدهد شرکتهای بزرگ بهدلیل دسترسی به قراردادهای بلندمدت، ذخایر مواد اولیه و ابزارهای مدیریت خطر، شرایط پایدارتری نسبت به شرکتهای کوچک و متوسط دارند. در مقابل، صنایع کمحاشیه سود مانند بستهبندی، اسباببازی و کالاهای مصرفی بیشترین آسیب را از این بحران خواهند دید.
