اختصاصی بسپار/ تغییر نقش در بازار؛ ایران خریدار مواد پلیمر از ترکیه شد
گروه ترجمه و تولید محتوا در بسپار/ایران پلیمر آغاز جنگ ایران و آمریکا، علاوه بر آشفتگی بازارهای انرژی و ترابری، زنجیره تامین صنعت پتروشیمی منطقه را نیز با اختلال گسترده روبهرو کرد. اکنون نشانههای این بحران در بازار ترکیه نیز دیده میشود؛ ایران، بهعنوان یکی از تامینکنندگان سنتی پلیاتیلن (PE) برای ترکیه، به واردکننده مواد بسپاری از این کشور تبدیل شده است.
بر اساس گزارش ChemOrbis، فعالان بازار ترکیه در هفتههای اخیر از افزایش درخواست خرید پلیپروپیلن (PP)، پلیاتیلن (PE) و PVC از سوی خریداران ایرانی خبر دادهاند. به گفته منابع بازار، برخی مصرفکنندگان ایرانی برای جبران کمبود داخلی، حاضر به پذیرش قیمتهای بالاتر نیز شدهاند. یکی از فعالان بازار اعلام کرد که فروش PVC به ایران بهطور محسوسی افزایش یافته است.
این تغییر جهت تجاری در حالی رخ داده که بخش بزرگی از زیرساختهای پتروشیمی ایران، بهویژه در ماهشهر و عسلویه، تحت تاثیر حملات و اختلالات ناشی از جنگ قرار گرفتهاند. برآوردها نشان میدهد حدود ۷۵ تا ۷۶ درصد ظرفیت پتروشیمی کشور آسیب دیده یا از مدار خارج شده است؛ رقمی که معادل اختلال در حدود ۵۰ تا ۵۵ میلیون تن ظرفیت تولید سالانه برآورد میشود.
مجتمعهای پتروشیمی ماهشهر با ظرفیت تقریبی ۲۶ میلیون تن در سال، یکی از مهمترین مراکز تولید مواد بسپاری ایران محسوب میشوند که گفته میشود حدود ۱۷ میلیون تن ظرفیت آنها آسیب دیده یا متوقف شده است. در عسلویه نیز که نزدیک به نیمی از تولید پتروشیمی ایران را در اختیار دارد، اختلال در تامین برق، آب و اکسیژن باعث توقف گسترده عملیات شده است.
این شرایط باعث شده صادرات مواد بسپاری ایران نیز عملا متوقف یا بهشدت محدود شود. ایران در سال ۲۰۲۵ بیش از ۲.۵ میلیون تن پلیپروپیلن، پلیاتیلن و PVC صادر کرده بود و چین، ترکیه و عراق سه مقصد اصلی صادراتی آن بودند. در مقابل، واردات مواد بسپاری ایران در همان سال کمتر از ۱۰۰ هزار تن برآورد شده بود؛ موضوعی که نشان میدهد تغییر موقعیت ایران از صادرکننده به خریدار، تحولی کمسابقه در بازار منطقه به شمار میرود.
علاوه بر این مواد، توقف صادرات محصولاتی مانند MEG نیز توازن عرضه در بازارهای منطقهای و جهانی را تحت فشار قرار داده است. فعالان بازار معتقدند ادامه اختلال در عسلویه و ماهشهر میتواند موجب افزایش بیشتر قیمت مواد اولیه پلاستیک در خاورمیانه و ترکیه شود و مسیر تجارت منطقهای این محصولات را دستخوش تغییرات تازهای کند.
