اختصاصی بسپار/ جهش بیسابقه بازار پلیمر ترکیه زیر سایه بحران هرمز؛ قیمتها رکورد زدند
گروه ترجمه و تولید محتوا در بسپار/ایران پلیمر بازار بسپار ترکیه در مارس 2026 (اسفند 1404 تا فروردین 1405) یکی از پرتنشترین دورههای سالهای اخیر را تجربه کرد؛ که در آن اختلالات عرضه ناشی از تنشهای جغرافیاسیاسی و بستهشدن تنگه هرمز، موجی از افزایش قیمت، کمبود مواد و رشد هزینههای ترابری را بهدنبال داشت. این تحولات نهتنها بازار داخلی ترکیه، بلکه زنجیره تامین جهانی را نیز تحتتاثیر قرار داده است.
تنگه هرمز؛ گلوگاه حیاتی و نقطه آغاز بحران
بستهشدن تنگه هرمز یکی از مهمترین مسیرهای انتقال نفت، گاز و محصولات پتروشیمی بهسرعت اثر خود را بر بازار نشان داد. این رویداد باعث افزایش شدید هزینههای ترابری و صدور گسترده اطلاعیههای وضعیت فوری (Force Majeure) از سوی تولیدکنندگان آسیایی و اروپایی و همچنین معاملهگران بزرگ شد.
در نتیجه، هزینه خوراک (Feedstock) بهطور چشمگیری افزایش یافت و بهدنبال آن، قیمت انواع بسپارها از جمله PP، PE، PVC، PS و PET بهصورت همزمان جهش پیدا کرد.
بازار PP؛ افزایشهای چندصد دلاری و اختلال آمادی (لجستیکی)
بازار پلیپروپیلن از نخستین بخشهایی بود که تحتتاثیر مستقیم این بحران قرار گرفت. در هفته ابتدایی پس از تشدید درگیریها، عملا هیچ پیشنهاد وارداتی به بازار ترکیه ارائه نشد، چون فروشندگان بهدلیل نوسانات شدید قیمت نفت و کرایه حمل، اعلام قیمتهای جدید را متوقف کردند.
عربستان بهعنوان تامینکننده اصلی PP، در قلب این بحران قرار داشت. ترافیک کشتیها در تنگه هرمز تقریبا متوقف شد و حتی حمل زمینی کالا از کارخانهها به بندر جده نیز بهدلیل کمبود کامیون با مشکل مواجه شد.
برخی محمولهها از بنادر خلیجفارس مانند دمام و جبلعلی به بنادر عمان یا جده تغییر مسیر دادند که این موضوع زمان تحویل را افزایش و هزینهها را بالا برد. طبق گزارشها، تنها هزینه حمل زمینی داخلی تا بنادر، تا حدود 100 دلار در هر تن افزایش یافته است.
در این شرایط، تولیدکنندگان افزایشهایی بین 200 تا 500 دلار در هر تن را اعمال کردند و قیمت PP-Homopolymer از مرز 1400 دلار در هر تن (CIF ترکیه) عبور کرد. در بازار داخلی نیز قیمتها بهصورت روزانه افزایش یافت و بازار رافیا از سطح 1900 دلار در هر تن (با احتساب مالیات) عبور کرد.
PE؛ کمبود شدید عرضه و بلاتکلیفی بازار
بازار پلیاتیلن نیز با محدودیت شدید عرضه مواجه شد. پس از یک هفته سکوت کامل در پیشنهادات وارداتی، یکی از تولیدکنندگان بزرگ عربستان قیمتهای جدید خود را با افزایش 250 تا 280 دلار در هر تن اعلام کرد.
در همین حال، عرضه از قطر بهدلیل اعلام وضعیت فوری متوقف شد و معاملهگران آمریکایی نیز یا از بازار عقبنشینی کردند یا قیمتها را بهشدت افزایش دادند، بهطوریکه قیمتها از مرز 1200 دلار در هر تن عبور کرد.
خریداران در این شرایط با عدم قطعیت جدی مواجه بودند. بسیاری از آنها اعلام کردند که زمان دقیق تحویل (ETA) محمولهها مشخص نیست و انتقال افزایش قیمت مواد اولیه به محصولات نهایی با این سرعت، عملا غیرممکن است.
PVC؛ بازار چندنرخی و نوسانات شدید
در بازار PVC، افزایش قیمتها بههمراه نوسانات شدید و دامنه قیمتی گسترده مشاهده شد. بستهشدن تنگه هرمز و اختلال در تامین خوراک در آسیا و اروپا، باعث شد بسیاری از تولیدکنندگان از جمله Formosa Plastics اعلام وضعیت فوری کنند.
در بازار وارداتی، قیمت PVC گونه K67 از مرز 900 دلار در هر تن (CIF ترکیه) عبور کرد. PVC آمریکایی نیز در بازهای غیرمعمول بین 850 تا 1000 دلار در هر تن معامله شد، هرچند سطوح پایینتر بهسرعت از بازار حذف شدند.
در بازار داخلی، قیمتها طی یک هفته حدود 200 دلار در هر تن افزایش یافت. تولیدکننده داخلی Petkim نیز چندینبار از ابتدای مارس قیمتهای خود را افزایش داد که نشاندهنده رشد شدید هزینههای بالادستی از جمله VCM و هزینههای آمادی است.
PET؛ رکورد 3.5 ساله تحت تاثیر پارازایلین
بازار PET یکی از بیشترین افزایشها را تجربه کرد. رشد شدید قیمت پارازایلین (Paraxylene) و اختلال در زنجیره تامین پلیاستر، قیمتها را به بالاترین سطح حدود سه و نیم سال اخیر رساند.
در ابتدای هفته، معاملات در سطح 1350 دلار در هر تن انجام شد، اما در ادامه قیمتها به محدوده 1380 تا 1400 دلار در هر تن رسید. حتی یک تولیدکننده داخلی سطح 1480 دلار در هر تن را اعلام کرد.
در سطح جهانی نیز شرکتهایی مانند ENEOS، Indorama و China Resources بهدلیل مشکلات تامین خوراک و اختلالات تولید، اعلام وضعیت فوری کردند که نگرانیها را تشدید کرد.
PS؛ جهش استایرن و رشد سریع قیمتها
بازار پلیاستایرن نیز تحتتاثیر افزایش شدید قیمت استایرن قرار گرفت. قیمتهای استایرن در اروپا از 1400 دلار در هر تن عبور کرد و در آسیا به نزدیکی 1200 دلار در هر تن رسید.
در نتیجه، قیمت GPPS و HIPS در ترکیه به ترتیب به حدود 1600 و 1700 دلار در هر تن (FCA آدانا، بدون مالیات) نزدیک شد. تولیدکنندگان داخلی اعلام کردند که بهدلیل بیثباتی زنجیره تامین، قیمتهای خود را تقریبا بهصورت روزانه بازنگری میکنند.
فشار بر صنایع پاییندستی
با وجود افزایش شدید قیمت بسپارها، تبدیلکنندهها (Converters) با چالش جدی در انتقال این افزایشها به قیمت محصولات نهایی مواجه هستند. این شکاف میتواند حاشیه سود آنها را بهشدت تحت فشار قرار دهد.
در آینده انتظار میرود خریداران با احتیاط بیشتری عمل کنند، هرچند روند افزایشی قیمتها احتمالا ادامه خواهد داشت.
