اختصاصی بسپار/ شتاب جهانی در بازیافت پیشرفته؛ بازار در مسیر بازتعریف
گروه ترجمه و تولید محتوا در بسپار/ایران پلیمر بازار جهانی بازیافت پیشرفته (Advanced Recycling) در آستانه یک جهش راهبردی قرار گرفته است؛ جهشی که میتواند ساختار تولید و مصرف در صنعت بسپار را بهطور اساسی تغییر دهد. بر اساس گزارش جدید موسسه Astute Analytica، ارزش این بازار که در سال 2025 میلادی حدود 2.8 میلیارد دلار برآورد شده، پیشبینی میشود تا سال 2035 به 10.2 میلیارد دلار برسد. این رشد چشمگیر، معادل نرخ رشد مرکب سالانه 13.9 درصد در بازه 2026 تا 2035 است.
مقررات سختگیرانه؛ موتور محرک تحول
یکی از مهمترین عوامل این رشد، تشدید مقررات زیستمحیطی در سطح جهانی است. دولتها با هدف کاهش پسماندهای پلاستیکی، محدودیتهای بیشتری بر تولید زباله و استفاده از مواد اولیه نو اعمال کردهاند. در این میان، الزام به استفاده از مواد بازیافتی پسامصرفی (PCR) در محصولات مختلف، بهعنوان یک روند کلیدی در حال گسترش است.
نکته قابلتوجه، پذیرش روزافزون این مواد در کاربردهای حساس مانند بستهبندی مواد غذایی و تجهیزات پزشکی است؛ حوزههایی که پیشتر بهدلیل الزامات بهداشتی، وابستگی بالایی به بسپارهای نو داشتند. اکنون، پیشرفتهای فناورانه و چارچوبهای استانداردسازی، امکان استفاده از بسپارهای بازیافتی با کیفیت و ایمنی زیاد را فراهم کردهاند.
تَفکافت؛ فناوری پیشتاز بازار
در میان فناوریهای مختلف بازیافت پیشرفته، تَفکافت (Pyrolysis) همچنان جایگاه نخست را حفظ کرده است. این فرایند که بر پایه تجزیه گرمایی در غیاب اکسیژن عمل میکند، در سال 2025 بیش از 60 درصد ظرفیت عملیاتی جهانی را به خود اختصاص داده است.
مزیت اصلی تَفکافت، توانایی فراورش جریانهای پیچیدهای مانند پلیاولفینهای مخلوط است؛ موادی که بازیافت آنها با روشهای سنتی بسیار دشوار است. به همین دلیل، شرکتهایی مانند ExxonMobil و Alterra Energy سرمایهگذاریهای قابلتوجهی در این حوزه انجام دادهاند.
وابسپارش؛ مکملی با خلوص زیاد
در کنار تَفکافت، فناوریهای وابسپارش (Depolymerization) نیز بهسرعت در حال رشد هستند. این روشها، از جمله متانولکافت (Methanolysis)، بسپارها را به تکپارهای اولیه تجزیه میکنند و امکان تولید مواد با کیفیتی مشابه مواد نو را فراهم میسازند.این ویژگی بهویژه برای بسپارهایی مانند PET اهمیت دارد، زیرا صنایع میتوانند بدون افت کیفیت، از مواد بازیافتی در کاربردهای حساس استفاده کنند. به همین دلیل، وابسپارش بهعنوان یک مکمل کلیدی برای تَفکافت مطرح شده است.
پیمان جهانی پلاستیک؛ نقطه عطف سیاستگذاری
یکی از مهمترین تحولات سیاستی در این حوزه، برگزاری پیمان جهانی پلاستیک (Global Plastics Treaty – INC-5) در اواخر سال 2024 میلادی با مشارکت 175 کشور بود. این پیمان کشورها را ملزم به تدوین سیاستهایی برای کاهش آلودگی پلاستیکی میکند.این اقدام، موجی از سرمایهگذاریهای دولتی و مشوقهای مالی را برای توسعه فناوریهای بازیافت پیشرفته بهدنبال داشته و نقش مهمی در تسریع رشد بازار ایفا کرده است.
نوسان و تداوم در حمایتهای دولتی آمریکا
در ایالات متحده، حمایتهای دولتی از این صنعت با ترکیبی از نوسان و تداوم همراه بوده است. بهعنوان نمونه، وزارت انرژی آمریکا کمکهزینه 375 میلیون دلاری خود به شرکت Eastman Chemical Co. را لغو کرد، اما در سطح ایالتی، مشوقها همچنان ادامه دارند.این شرایط نشان میدهد که اگرچه سیاستهای کلان ممکن است دچار تغییر شوند، اما روند کلی حمایت از بازیافت پیشرفته همچنان پابرجاست.
آمریکای شمالی؛ پیشتاز بازار جهانی
منطقه آمریکای شمالی با سهم 34.3 درصدی، پیشتاز بازار جهانی بازیافت پیشرفته محسوب میشود. این برتری، ناشی از سرمایهگذاریهای گسترده صنعتی، بهویژه در سواحل خلیج آمریکا است.
برخلاف برخی مناطق که بیشتر بر تعهدات داوطلبانه زیستپایداری تکیه دارند، آمریکای شمالی رویکردی صنعتی و مقیاسپذیر را در پیش گرفته و زیرساختهای لازم برای توسعه این فناوری را فراهم کرده است.یکی از نمونههای برجسته، پروژه توسعه تاسیسات ExxonMobil در Baytown ایالت تگزاس است که بنا بود تا سال 2025 به ظرفیت 80 هزار تن در سال برسد. این پروژه نشاندهنده توانایی منطقه در انتقال بازیافت پیشرفته از مقیاس آزمایشگاهی به تولید صنعتی است.
تاثیر بر زنجیره ارزش بسپار
رشد بازیافت پیشرفته، پیامدهای گستردهای برای زنجیره ارزش صنعت بسپار دارد. این فناوریها میتوانند وابستگی به مواد اولیه فسیلی را بکاهند و در عین حال، کیفیت مواد بازیافتی را به سطحی برسانند که در کاربردهای حساس نیز قابلاستفاده باشند.
